Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2016/5757 K.2019/126

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sonucu ... Köyü çalışma alanında bulunan 156 ada 15 parsel sayılı 109.378,14 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, kamu orta malı mera vasfıyla sınırlandırılarak özel siciline kaydedilmiştir. Davacı ..., kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu iptal ve tescil istemiyle dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, mera vasfıyla sınırlandırılarak özel siciline kaydedilen çekişmeli taşınmaz hakkında kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu iptali ve tescil istemiyle dava açmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonunda davacının lehine kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğiyle iktisap koşullarının oluştuğunu ve taşınmazın mera olmadığını ispatlayamadığı gerekçesiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuşsa da yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli bulunmamaktadır.

Taşınmazın tespiti mera olarak yapıldığına göre keşifte dinlenen yerel bilirkişilerin ve elverdiğince tanıkların davanın sonucunda yararı olmayacak komşu köylerden seçilmesi gerektiği halde mahkemece bu husus üzerinde durulmadan aynı köyden dinlenen mahalli bilirkişi beyanlarına değer verilerek hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi, taşınmazın güneyinde bulunan Ayrancı Köyü kadastro çalışma alanındaki komşu taşınmazlar ile doğu ve batısında bulunan komşu taşınmazların ada ve parsel numaraları belirlenerek bu taşınmazların;

ayrıca aynı adada bulunan 156 ada 11, 12, 13, 14 parsel sayılı taşınmazların kadastro tespit tutanaklarının, kesinleşmişlerse kadastro sonucu oluşan tapu kayıtlarının ve bu taşınmazlara tespit sırasında veya sonrasında hükmen uygulanmış kayıtlar var ise tesislerinden itibaren tüm tedavülleriyle getirtilmesi suretiyle keşifte uygulanarak çekişmeli taşınmazın yönünü ne olarak gösterdiği üzerinde durulmamış; taşınmazın kadim mera olup olmadığı yöntemince araştırılmadığı gibi.

4753 veya 4342 sayılı kanunlar uyarınca yapılmış mera tahsisi olup olmadığı varsa taşınmazın tahsis kapsamında olup olmadığının araştırılmamış olması da isabetsizdir. Eksik inceleme ve araştırmaya dayalı hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca, doğru sonuca varılabilmesi için, öncelikle taşınmazın bulunduğu köy ve mevkiiye ait mera tahsisi bulunup bulunmadığı ilgili makamlardan sorularak varsa mera norm kararı ve haritası, ayrıca dava konusu mera parselinin sınırındaki tüm parsellerin onaylı tutanak suretleri ve dayanağı olan belgelerle, tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesi zaman dilimi içerisinde çekilmiş farklı tarihlere ait en az 3 adet stereoskopik hava fotoğrafı ve bu hava fotoğrafları kullanılarak üretilmiş memleket haritaları ile temin edilebilen en eski ve yeni tarihli yüksek çözünürlüklü uydu fotoğrafları getirtilerek dosya arasına konulmalı,

bundan sonra mahallinde, komşu köylerden, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek 3 kişilik yerel bilirkişi kurulu ile, aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları, tespit bilirkişilerinin tamamı, 3 kişilik ziraat bilirkişi kurulu ve jeodezi ve fotogrametri uzmanı harita mühendisi bilirkişi huzuruyla, yeniden keşif yapılmalıdır.

Taşınmazın başında icra edilecek keşif sırasında varsa mera tahsis haritası harita mühendisi aracılığı ile kadastro paftası ile çakıştırılmak suretiyle uygulanmalı, dinlenecek yerel bilirkişi, tespit bilirkişileri ve taraf tanıklarından taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı,

öncesinin mera, yaylak veya kışlak olup olmadığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, mahkeme hakiminin taşınmaza ilişkin ayrıntılı gözlemi tutanağa geçirilmeli, ziraat mühendislerinden oluşan 3 kişilik bilirkişi kurulundan, dava konusu taşınmazın kadim nitelikte yani öncesi bilinmeyen zamandan beri köy halkının yalnızca hayvan otlatmak amacı ile kullandığı, başkaca bir tasarrufta bulunulmayan otlakiye niteliğinde olup olmadığı, toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve diğer yönlerden dava konusu taşınmazın diğer bölümünden nasıl ayrıldığı, aralarında doğal ya da yapay ayırt edici bir sınır bulunup bulunmadığı,

taşınmaz bölümünün meradan açılan bir yer olup olmadığı, meranın devamı niteliğinde olup olmadığı hususlarını açıklayan, tarımsal niteliğini belirten, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ve yan görünüş (kesit) krokisi ile,

somut verilere dayalı ayrıntılı rapor alınmalı, uydu fotoğrafları ile bilirkişi ve tanık beyanları denetlenmeli, ayrıca, taşınmazın mera olmadığının anlaşılması halinde de jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden, yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik çift hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelemesi yaptırılarak çekişmeli taşınmazın hangi tarihten itibaren tarım arazisi olarak kullanıldığı hususunda ayrıntılı rapor alınmalı, bundan sonra toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.