Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2016/730 K.2016/2226

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; "mahallinde yapılan keşifte dinlenen mahalli bilirkişi ve tanıklar tarafından, teknik bilirkişi raporunda gösterilen çekişmeli bölümlerin, davacıya babasından kaldığının beyan edildiği, davacı murisi ...'nın veraset ilamına göre dava dışı mirasçılarının olduğunun anlaşıldığı, mahkemece çekişmeli taşınmaz bölümlerinin davacıya ne şekilde intikal ettiği üzerinde durulmadığı, öte yandan taşınmazların niteliği ile ilgili olarak yapılan araştırmanın da yetersiz olduğu açıklanarak;

yapılacak keşifte, öncelikle mahalli bilirkişi ve tanıklardan çekişmeli taşınmaz bölümlerinin murisinden davacıya ne şekilde intikal ettiğinin sorulması, taksim, hibe vb. bir nedenle intikal ettiğinin doğrulanması halinde yargılamaya devamla zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının araştırılması, davacıya intikalin ispat edilememesi halinde davanın reddine karar verilmesi" gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne, fen bilirkişisi ... tarafından tanzim edilen 20.11.2013 tarihli rapora ekli haritada, çekişmeli 348 parselin (C) harfi ile gösterilen 21671,52 metrekare yüzölçümündeki bölümünün ve çekişmeli 123 parsel sayılı taşınmazın tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tapuya tescillerine, 20.11.2013 tarihli raporda (A) harfi ile gösterilen ve tespit harici alanda kalan 21139,37 metrekare yüzölçümündeki bölümün davacı adına tesciline, fen bilirkişisi raporunun kararın eki sayılmasına karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, davacı lehine zilyetlikle mülk edinme şartlarının gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle hüküm kurulmuş ise de; yapılan araştırma ve inceleme karar için yeterli bulunmamaktadır. Mahkemece bozma ilamına uyulmakla, taraflar yararına usuli müktesep hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma gereklerinin eksiksiz yerine getirilmesi zaruridir.

Hükmüne uyulan bozma ilamında; "davacı yararına zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının usulen araştırılması" gereğine işaret edilmesine rağmen mahkemece bu hususta yeterli araştırma yapılmamıştır.

Mahkemece, 06.12.2012 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan ve karar tarihinden önce yürürlüğe giren 6360 sayılı Yasa uyarınca Van ilinin Büyükşehir Belediyesine dönüştürüldüğü köy tüzel kişiliğinin sona ererek yerine büyükşehir belediye sınırlarının ilin mülki sınırları olarak belirlendiği gözetilerek bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen tespit harici bölüm ve mera vasfı ile sicili oluşan 348 parsel yönünden Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile ...

Belediye Başkanlığı'nın davaya dahil edilmesi gerektiği düşünülmemiş, böylelikle taraf koşulu eksik bırakılmış, yapılan keşiflerde çekişmeli 123 parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak ziraatçi bilirkişiden rapor alınmamış, alınan ziraatçı bilirkişi raporlarında, 348 sayılı mera parseli içinde kalan ve fen bilirkişi raporunda (C) harfi ile gösterilen dava konusu bölümün meradan ne

şekilde ayrıldığı hususunda değerlendirme yapılmamış, dava konusu tespit harici bölüme komşu 254 parsel sayılı taşınmazın kadastro tutanağı ve tapusu getirtilerek niteliği üzerinde durulmamış, dava gayrimenkule ilişkin olmasına rağmen bozma ilamından sonra tanıklar duruşmada dinlenmiş, tespit harici bölüm yönünden 4721 sayılı TMK'nın 713. maddesinde öngörülen yasal ilanlar yapılmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca, öncelikle, 06.12.2012 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 6360 sayılı Yasa uyarınca büyükşehir belediyesine dönüştürülen ... ile ...'nın davaya dahil edilmesi sağlanmalı, bu yolla taraf koşulu sağlandıktan sonra yasal hasım olan Büyükşehir ve İlçe Belediye Başkanlığı'nın davaya karşı savunma ve delilleri sorulup saptanmalı, çekişmeli taşınmazlara komşu taşınmazların kadastro tutanakları, varsa tespite dayanak belgeler ve tapu kayıtları getirtilerek dosya keşfe hazır hale getirilmelidir.

Daha sonra; yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan komşu köyler halkından üç kişilik, taşınmazların bulunduğu köyde ikamet eden üç kişilik yerel bilirkişi heyetleri, taraf tanıkları, fen bilirkişisi, 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulu aracılığı ile yapılacak keşifte;

yerel bilirkişi ve tanıklardan ayrı ayrı her bir taşınmazın öncesi, niteliği, mera olup olmadıkları, meradan ne şekilde ayrıldıkları, zilyetliğin başlangıcı, sürdürülüş biçimi, tespit harici bölüm yönünden dava tarihine kadar, diğer taşınmazlar yönünden ise tespit tarihine kadar davacı yararına 20 yıllık kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği süresinin dolup dolmadığı hususlarında olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, taşınmazların niteliğini, komşu parsellerle olan benzer ve farklı yönlerini, taşınmazların meradan ne şekilde ayrıldıklarını açıklayan hakim gözlemi keşif tutanağına aynen yansımalı,

keşfe katılacak ziraatçı bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazların her birinin tarımsal niteliklerini bildiren, öncelerinin mera olup olmadığı ile bitişik mera parsellerinden ne şekilde ayrıldığını açıklayan, komşu parsellerin toprak yapısı ve bitki desenleri yönünden karşılaştırmalı değerlendirmeyi içeren, çekişmeli taşınmazların değişik yönlerden çekilecek fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı, fen bilirkişisinden de keşif ve uygulamayı izleyip denetlemeye olanak veren, çekişmeli taşınmazların mera parsellerinden ne şekilde ayrıldığını yan kesit çizelgesi ile açıklayan ayrıntılı rapor alınmalı,

komşu parsellerin nitelikleri ve varsa dayanaklarının çekişmeli taşınmazları ne şekilde tanımladıkları üzerinde durulmalı, tespit harici bölüm yönünden 4721 sayılı TMK'nın 713. maddesinde öngörülen yasal ilanlar da yapılmalı, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonuca göre bir karar verilmelidir.