Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2017/1301 K.2021/1956

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle.

"Çekişmeli taşınmaz bölümlerinin niteliğinin belirlenmesi için gerekli olan hava fotoğraflarının getirtilip yöntemince uygulanmadığı açıklanarak, taşınmazın tespit tarihinden 20-25 yıl öncesine ait iki ayrı tarihte çekilmiş stereoskopik hava fotoğrafları getirtildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile ziraatçı bilirkişi, jeodezi ve fotoğrametri uzmanı bilirkişisi ve fen bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılması,

keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmaz bölümlerinin tespit tarihinden 20-25 yıl öncesinde kimler tarafından neye istinaden zilyet edildiğine ilişkin maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınması, bölümlerin imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği hususlarının etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılması, bilirkişi ve tanık sözlerinin komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmesi; jeodezi ve fotogrametri mühendisine dosyanın tevdii ile,

dava konusu kısımların tespit tarihine göre 20-25 yıl öncesine ait ve iki ayrı tarihte çekilmiş stereoskopik hava fotoğrafları üzerinde uygulama yaptırılarak bölümlerin niteliğinin, taşınmaz üzerinde imar-ihya işlemlerine başlandığı ve tamamlandığı tarih ile tarımsal amaçlı zilyetliğin başlangıç tarihinin ayrı ayrı saptanması; ... bilirkişisinden, taşınmaz bölümlerinin niteliği ve bitki örtüsüyle ilgili rapor alınması,

bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacı yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesi ve sonucuna göre karar verilmesi" gereğine değinilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda, temyize konu taşınmazlar hakkında açılan davanın kısmen kabulüne, çekişmeli 105 ada 8 parsel sayılı taşınmazda 15.11.2013 havale tarihli fen bilirkişi raporunda (A1) harfi ile gösterilen 14.631,73 metrekarelik kısım, (B1) harfi ile gösterilen yerde (2) numaralı yeşil renkle taranan 27.582,57 metrekarelik kısım, (C1) harfi ile gösterilen 7.970,92 metrekarelik kısmın davalı Hazine adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine temsilcisi tarafından esas ve vekâlet ücreti yönünden temyiz edilmiştir.

Dava, kadastro çalışmaları sırasında tespit harici bırakılan taşınmaz bölümlerinin 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14, 17 ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 713. maddeleri uyarınca tescili istemiyle açılmış olup, yargılama sırasında tescili istenilen taşınmaz idari yoldan 105 ada 8 parsel numarası ile Hazine adına tescil edilmiştir.

Mahkemece, hükme esas alınan fen bilirkişisi raporunda (A1)-B1(2)-(C1) harfleri ile gösterilen temyize konu bölümler üzerinde, davacı lehine kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiği kabul edilerek yazılı şekilde karar verilmiştir. Bozma ilamına uyulmakla, bozma ilamı lehine taraf yararına, usuli kazanılmış hak oluşacağından, bozma ilamının gereklerinin tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir.

Ne var ki, bozma ilamına uyulduğu halde bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

Zilyetlik araştırması yapılırken, taşınmazın niteliğini ve üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini en iyi belirleme yöntemi hava fotoğraflarının incelenmesi olduğundan, önceki bozma ilamında da belirtildiği şekilde dava tarihi olan 2011 yılından 20-25 yıl öncesi döneme ilişkin en az 2 adet hava fotoğrafı üzerinde jeodezi ve fotogrametri mühendisi eliyle inceleme yaptırılması gerektiği halde, belirtilen konularda kanaat edinmeye elverişli döneme ait tek (1985 yılı) hava fotoğrafının incelenmesiyle yetinilmiş ve hava fotoğrafı incelemesi sonucu sunulan rapor da,

taşınmazın vasfına ve imar ihya durumuna ilişkin açıklamalara yer verilmeksizin, soyut olarak tarımsal faaliyetin yapıldığı ve belirgin sınırlarının bulunduğu belirtildiği halde hava fotoğrafı üzerinde dava konusu taşınmaz bölümlerinin konumu denetime elverişli şekilde gösterilmemiştir.

Ayrıca, bozma ilamında taşınmaz bölümlerinin çeşitli yönlerden fotoğraflarının çektirilerek dosyaya eklenmesi istenilmesine rağmen bu husus yerine getirilmediği gibi, ziraatçı bilirkişi raporunda, taşınmaz bölümlerinin evveliyatları kullanım süreleri, nitelikleri ve üzerlerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarına ilişkin somut verilere dayanan açıklamalara da yer verilmemiş ve böylelikle davacı lehine zilyetlikle kazanım şartlarının oluşup oluşmadığı somut olarak ortaya konulmadan hüküm kurulması cihetine gidilmiştir.

Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak hüküm verilemez.

Hal böyle olunca; sağlıklı sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, temin edilebilen en eski ve en yeni tarihli uydu fotoğrafları getirtilip dosya ikmal edildikten sonra, mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile üç kişilik jeodezi ve fotogrametri mühendisi, üç kişilik ... mühendisi bilirkişi kurulu ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmaz bölümlerinin geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı,

kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, imar-ihyaya konu edilip edilmediği, edilmiş ise ihyanın ne zaman başlayıp bitirildiği hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, mahalli bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalı;

... mühendisi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmaz bölümlerinin toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, üzerindeki bitki örtüsünü, imar-ihyaya konu edilmişlerse imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmaz bölümlerinin değişik yönlerden çekilmiş, sınırlarının kabaca işaretlendiği renkli fotoğraflarını içerir, somut verilere ve bilimsel esaslara dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden, keşfi takibe ve denetlemeye elverişli rapor ve kroki düzenlemesi istenilmeli;

jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi kurulundan ise, hava ve uydu fotoğrafları üzerinde uygulama yaptırılarak, çekişme konusu taşınmaz bölümlerinin hava fotoğrafında gösterilmesi istenilmeli, taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin, imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığının ve tamamlandığının, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığının belirlenmesine çalışılmalı; çekişmeli taşınmaz bölümlerinin ve çevresinde bulunan komşu taşınmazların nitelikleri ve fiziksel özelliklerine ilişkin mahkeme hakiminin gözlemi keşif zaptına aynen yansıtılmalı;

keşifte dinlenen tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacı yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ile iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir.