Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2017/5868 K.2019/7880

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Davacı ..., ... Mahallesi çalışma alanında bulunan ve kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmazlar hakkında, imar-ihya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tescil istemiyle, 16.03.2015 tarihinde dava açmış, ayrıca yargılama devam ederken ...

Mahallesi 815 ada 1 parsel içerisinde kaldığı anlaşılan 9,90 metrekare, 815 ada 2 parsel içerisinde kaldığı anlaşılan 227,34 metrekare, 815 ada 3 parsel içerisinde kaldığı anlaşılan 190,53 metrekare, 815 ada 4 parsel içerisinde kaldığı anlaşılan 179,62 metrekare yüzölçümündeki yerin Hazine adına olan tapu kaydının iptali ile adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, fen bilirkişisi ...’ün 16.11.2015 tarihli raporunda (A) harfiyle gösterilen ve tamamı kırmızı kalemle taralı 2.053,94 metrekare, (B) harfiyle gösterilen ve tamamı kırmızı kalemle taralı 918,50 metrekare, (C) harfiyle gösterilen ve tamamı kırmızı kalemle taralı 25,35 metrekare ve (D) harfiyle gösterilen ve tamamı kırmızı kalemle taralı 13,44 metrekarelik yerlerin davacı adına tapuya tesciline, (E) harfi ile gösterilen ve tamamı yeşil kalemle taralı 815 ada 4 parselde kalan 179,62 metrekarelik,

(F) harfi ile gösterilen ve tamamı yeşil kalemle taralı 815 ada 3 parselde kalan 190,53 metrekarelik, (G) harfi ile gösterilen ve tamamı yeşil kalemle taralı 815 ada 2 parselde kalan 227,34 metrekarelik, (H) harfi ile gösterilen ve tamamı yeşil kalemle taralı 815 ada 1 parselde kalan 9,90 metrekarelik, taşınmazların Hazine adına kayıtlarının iptali davacı adına tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, dava konusu taşınmaz bölümleri üzerinde davacı yararına zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiği kabul edilerek hüküm kurulmuş ise de, yapılan inceleme ve araştırma karar vermek için yeterli bulunmamaktadır. Dava, TMK'nın 713/1, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesine dayalı tescil istemiyle açılmış, yargılama sırasında 815 ada 4 parsel içinde kaldığı anlaşılan 179,62 metrekare. 815 ada 3 parsel içinde kaldığı anlaşılan 190,53 metrekare.

815 ada 2 parsel içinde kaldığı anlaşılan 227,34 metrekare ve 815 ada 1 parsel içinde kaldığı anlaşılan 9,90 metrekarelik yerin tapu kaydının iptali ile tesciline karar verilmesi talep edilmiştir.

Mahkemece, yargılama sırasında çekişme konusu taşınmaz bölümleri başında yapılan keşif sonucu düzenlenen 16.11.2015 tarihli teknik bilirkişi raporunda, temyize konu çekişmeli taşınmaz bölümlerinden (A), (B), (C) ve (D) harfleri ile gösterilen yerlerin kadastro çalışmaları sırasında taşlık olarak tespit dışı bırakılan alan içerisinde kaldıkları, (E) ile gösterilen kısmın 815 ada 4 parsel numaralı, (F) ile gösterilen kısmın 815 ada 3 parsel numaralı ve (G) ile gösterilen kısmın 815 ada 2 parsel numaralı ve (H) ile gösterilen kısmın 815 ada 1 parsel numaralı taşınmaz içerisinde kaldığı belirtilmiş olmasına rağmen teknik bilirkişi raporunda (A),

(B), (C) ve (D) harfleri ile gösterilen çekişmeli taşınmazların tescil harici bırakılma tarihi ve nedeni Kadastro Müdürlüğünden sorulmak suretiyle tespit edilmemiş ve komşu parsellerin tutanakları getirtilerek tespitlerine esas belge bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise dava konusu taşınmazların yönünü ne okudukları saptanmamış;

anılan raporda (E) harfi ile gösterilen ve 815 ada 4 parsel içinde kaldığı belirtilen, (F) harfi ile gösterilen ve 815 ada 3 parsel içinde kaldığı belirtilen, (G) harfi ile gösterilen ve 815 ada 2 numaralı parsel içinde kaldığı belirtilen yine (H) harfi ile gösterilen ve 815 ada 1 parsel içinde kaldığı belirtilen taşınmazlara ilişkin kadastro tutanakları, tapu kayıtları, taşınmazların evveliyatını gösterir bilgi ve belgeler temin edilmemiştir.

Ayrıca taşınmazların evveliyatını, kullanım süresi ile niteliğini ve varsa üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlandığı tarihi en iyi belirleme yöntemi hava fotoğraflarının incelenmesi olduğu halde, mahkemece hava fotoğraflarından yararlanılmamış, keşif yerinde dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarının doğruluğu bu yolla denetlenmemiş ve taşınmazların imar planı kapsamında olup olmadıkları, imar planı kapsamında iseler hangi tarihte imar planı kapsamına alındıkları ilgili belediyelerden sorulmamış, orman mühendisinden rapor alınmamıştır.

Bu şekilde eksik araştırma, inceleme ve uygulamaya dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca sağlıklı bir sonuca ulaşılabilmesi için mahkemece öncelikle, teknik bilirkişi raporunda (A), (B), (C) ve (D) harfleri ile gösterilen tescil davasına konu çekişmeli taşınmazların hangi tarihte ve niçin tescil harici bırakıldıkları Kadastro Müdürlüğünden sorularak tespit edilmeli, komşu taşınmazlara ait tespit tutanakları ve varsa dayanak belgeleri getirtilerek dava konusu taşınmazların yönünü ne okudukları belirlenmeli, dava konusu taşınmaz bölümlerinden teknik bilirkişi raporunda (E) harfi ile gösterilen 815 ada 4 parsel sayılı, (F) harfi ile gösterilen 815 ada 3 parsel sayılı,

(G) harfi ile gösterilen 815 ada 2 parsel sayılı ve (H) harfi ile gösterilen 815 ada 1 parsel sayılı taşınmazların evveliyatlarının mera olduğunun anlaşılması veya komşu taşınmazların dayanak kayıtlarının nizalı taşınmazlar yönünü mera okuduğunun tespit edilmesi halinde, mahkemece yöntemine uygun mera araştırması yapılmalı, dava konusu taşınmazların geldisi araştırılarak imar-ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığı kuşkuya yer bırakmayacak biçimde saptanmalı, imar-ihyaya muhtaç yerlerden iseler, hangi tarihte ilk defa imar planına alındıkları belirlenmeli;

çekişmeli 815 ada 1, 2, 3, 4 sayılı imar parsellerinin ilk tesisinden itibaren tapu kayıtları ve dayanak belgeleri (imar uygulamasına ilişkin belediye encümen kararı, dağıtım cetvelleri, vs.) ile komşu parsellerin ilk tesislerinden itibaren tedavüllü tapu kayıtları ve dayanak belgeleri (kadastro tutanakları ile varsa kadastroya uygulanan tapu ve vergi kayıtları, varsa hükmen tescil ilamları, vs.) ilgili mercilerinden temin edilerek dosya arasına konulmalı, ayrıca, dava konusu yerlere ait dava tarihinden en az 15-20-25 yıl öncesine ait üç ayrı evreye ilişkin,

bölgenin tümü ile birlikte dava konusu taşınmazları da gösterir şekilde stereoskopik inceleme için model oluşturacak ardışık ve bindirmeli, yüksek çözünürlüklü hava fotoğrafları Harita Genel Komutanlığı'ndan, aynı tarihler arasında düzenlenen fotoplan, fotometrik ve fotogrametrik paftalar ise, İl Kadastro Müdürlüğünden getirtilerek dosya arasına konulmalı, memleket haritası (1/25000 ve 1/5000 ölçekli haritalar) ve varsa en eski uydu fotoğrafları temin edilmeli, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra,

mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, daha önce yapılan keşiflerde beyanına başvurulan mahalli bilirkişiler, taraf tanıkları, fen bilirkişisi, 3 kişilik ziraat mühendisleri bilirkişi kurulu, jeodezi-fotogrametri mühendisi bilirkişisi ve orman mühendisi bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı, keşif sırasında dinlenilecek davada yararı bulunmayan yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarına, taşınmazların öncesinin ne olduğu, taşınmazlar üzerinde zilyetliğin bulunup bulunmadığı, varsa hangi tarihte ve ne zaman başladığı,

zilyetliğin sürdürülüş biçimi, kimden kime ve nasıl intikal ettiği, imar-ihya edilip edilmediği, edilmişse imar-ihyanın tamamlandığı tarihin etraflıca sorularak maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisinden hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılmak suretiyle, dava konusu taşınmazların sınırını ve niteliğini, taşınmazlarda imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarihi ve üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı, dava konusu taşınmazların konumunu hava fotoğrafları üzerinde göstermesi istenmeli;

ziraatçı bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmaz bölümlerinin önceki ve şimdiki niteliğini, üzerlerindeki bitki örtüsünü ayrı ayrı, imar-ihyanın ne zaman tamamlandığını, ne kadar süredir tarım arazisi olarak kullandıklarını, çekişmeli taşınmaz bölümlerinin üzerinde zeytin ağaçları bulunduğu anlaşıldığından zeytin ağaçlarının dikme mi yoksa aşılama mı olduklarını, aşılama ise aşı yaşlarının kaç olduğunu belirtilen ve komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı değerlendirmeyi içerir, çekişmeli taşınmazların değişik yönlerden çekilecek fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalı;

orman mühendisi bilirkişisinden taşınmazın orman olup olmadığı hususlarında bilimsel verilerle desteklenmiş ayrıntılı rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye elverişli krokili rapor alınmalı; mahalli bilirkişi ve tanık beyanları bilimsel esaslara göre hazırlanmış bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli;

davaya konu (E) bölümünün içerisinde bulunduğu 815 ada 4, (F) bölümünün içerisinde bulunduğu 815 ada 3, (G) bölümünün içerisinde bulunduğu 815 ada 2 ve (H) bölümünün içerisinde bulunduğu 815 ada 1 parsel sayılı taşınmazların evveliyatının herhangi bir kadastro parseli yahut orta malı niteliğiyle tespit harici bırakılıp özel siciline tescil edilen bir taşınmaz olduğunun anlaşılması durumunda, 3402 sayılı Kanun’un 12/3. maddesinde yer alan hak düşürücü süreler de dikkate alınmalı ve bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.