Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2018/1765 K.2020/6226

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında, ...,... Köyü çalışma alanında bulunan 183 ada 151, 152, 153, 159, 160, 161, 164 ve 370 parsel sayılı sırası ile ...,... 3.562,56 ve 4.173,45 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, Asliye Hukuk Mahkemesinde dava konusu olduklarından söz edilerek malik haneleri açık bırakılmak suretiyle tespit edilmiştir.

Davacı ... ve arkadaşları tarafından davalı Hazine ve BOTAŞ Genel Müdürlüğü aleyhine Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tescil davası, davaya konu olan parseller hakkında tutanak düzenlenmiş olması nedeniyle Kadastro Mahkemesine aktarılmıştır.

Mahkemece, usule ilişkin bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli 183 ada 151 ve 161 parsel sayılı taşınmazların ..., 183 ada 152 ve 164 parsel sayılı taşınmazların ..., 183 ada 153 ve 370 parsel sayılı taşınmazların ..., 183 ada 160 parsel sayılı taşınmazın ... ve 183 ada 159 parsel sayılı taşınmazın tamamı 2 pay kabul edilerek 1 payın ..., 1 payın ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, kadastro öncesi, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak tapusuz taşınmazın tescili istemiyle açılmış olup, yargılama sırasında davaya konu parseller hakkında tutanak düzenlenmesi sebebiyle Kadastro Mahkemesine aktarılmıştır. Mahkemece, dava konusu taşınmazlar yönünden davacılar lehine zilyetlikle edinme koşulları gerçekleştiği kabul edilerek yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de; yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Şöyle ki, taşınmazların niteliğinin ve davacılar yararına zilyetlikle kazanım koşullarının oluşup oluşmadığının belirlenmesinde en önemli delil hava fotoğraflarının incelenmesi olduğu halde, hava fotoğraflarından hiç yararlanılmamış ve taşınmazların nitelikleri, kullanım durumları, üzerlerinde sürdürülen zilyetliği süresi ve sürdürülüş biçimi ve taşınmazlar üzerindeki imar-ihya işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarına ilişkin somut verilere dayanan açıklama içermeyen

tek ziraatçı bilirkişi raporu ile tanık ve yerel bilirkişilerin soyut ve yetersiz beyanlarına dayanılarak hüküm kurulmuş, ayrıca fen bilirkişisinin raporuna ekli krokide çekişmeli taşınmazların güney sınırında BOTAŞ boru hattının geçtiği gösterildiği halde, BOTAŞ boru hattına ilişkin olarak herhangi bir kamulaştırma işlemi bulunup bulunmadığı hususu araştırılmamış ve mevcut ise kamulaştırmaya ilişkin kayıt, belge ve haritalar getirtilip yöntemine uygun şekilde mahalline uygulanmamıştır.Bu şekilde eksik ve yetersiz bir incelemeye dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, çekişmeli taşınmazların güney sınırında bulunan BOTAŞ boru hattına ilişkin olarak herhangi bir kamulaştırma işlemi bulunup bulunmadığı sorularak varsa yapılan kamulaştırma işlemine ilişkin tüm kayıt, belge ve haritalar dosya arasına getirtilmeli, çekişmeli taşınmaz bölümüne komşu parsellerin kadastro tespit tutanakları ve varsa dayanakları, hükmen ya da ihdasen oluşan tapu kayıtları bulunmakta ise oluşumlarına ilişkin ilam, belge ve haritalar, davalı olanlar bulunmakta ise ilgili dava dosyaları celbedilerek dosya arasına konulmalı,

ayrıca dava konusu taşınmazlara ait temin edilebilen en eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin harita sorgulama sayfasına girilerek, taşınmazların bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya arasına konulmak suretiyle,

buradan elde edilen verilere göre dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı takdirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirtilerek dosya ikmal edildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, komşu köylerde ikamet edip davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile bir fen,

bir jeodezi ve fotogrametri mühendisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşifte dinlenilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıklarından, çekişmeli taşınmazların geçmişte ne durumda bulunduğu, evveliyatları itibariyle mera, yaylak, otlak gibi kamunun ortak kullandığı yerlerden yada imar-ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığı, imar-ihyaya muhtaç yerlerden ise buna en erken ne zaman başlanıldığı ve imar-ihyanın ne zaman tamamlandığı, taşınmazlar üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla kim tarafından ve ne şekilde sürdürüldüğü,

taşınmazın öncesinin davacıların murislerine ya da başkalarına ait olması halinde zilyetliğinin davacılara ne şekilde intikal ettiği, muristen intikal etmesi halinde mirasçılar arasında taksim, bağış ya da satış gibi bir hukuki işlem bulunup bulunmadığı, taşınmazın sınırlarında geçmişten bugüne kadar herhangi bir değişiklik olup olmadığı sorularak, maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanları arasında oluşacak çelişkiler yöntemince giderilmeye çalışılmalı; komşu parsellerin dayanak kayıtlarının çekişmeli taşınmazların yönünü ne şekilde okuduğu belirlenmeli ve bu kayıtlarla yerel bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmeli;

ziraat mühendisleri bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazların eğimi, niteliği, toprak yapısı, bitki örtüsü, evveliyatı itibariyle mera, yaylak, otlak gibi kamu orta mallarından ya da imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, imar-ihya gerektiren yerlerden ise imar-ihyanın hangi tarihte başlayıp tamamlandığı,

ekonomik amaca uygun zilyetliğin hangi tarihten beri hangi tasarruflar ile sürdürüldüğü hususlarında komşu taşınmazlarla mukayeseli değerlendirmeyi içeren, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı ve çekişmeli taşınmaz ve çevresinin yakın plan panoramik fotoğrafları çektirilip fotoğraflar üzerinde çekişmeli taşınmazların sınırları kabaca işaretlettirilmeli; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye yukarıda belirtilen tarihlerde

çekilmiş hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak, çekişme konusu taşınmazların önceki ve şimdiki niteliğini, mera, yaylak ya da otlak gibi kamu malı niteliğinde olup olmadığını, sınırlarını, taşınmazlar üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini, varsa imar-ihyanın tamamlanma tarihini açıklayan rapor düzenlettirilmeli, sunulan raporda çekişmeli taşınmazlar memleket haritası ve uydu fotoğrafları üzerindeki konumunun gösterilmesi istenmeli;

fen bilirkişisinden, keşfi takibe ve denetlemeye imkan verir, ayrıca dava konusu taşınmazların kadastro paftasının ölçeği ile varsa kamulaştırma haritası ölçeği eşitlenerek çakıştırılmak suretiyle kamulaştırmaya konu alanın 3402 sayılı Yasa’nın 20/A maddesi uyarınca kapsamının belirlendiği ayrıntılı rapor ve kroki düzenlettirilmeli; mahalli bilirkişi ve tanık beyanları bilimsel esaslara göre hazırlanan bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli;

yapılan araştırma ve inceleme neticesinde dava konusu taşınmazların öncesi itibariyle kamu orta malı olmayıp, imar-ihyaya muhtaç yerlerden olduğunun anlaşılması halinde iktisap edilebilmesi için emek ve para sarf edilerek tarıma elverişli hale getirildikten sonra,

dava tarihine kadar yirmi yıllık kazandırıcı zamanaşımı süresinin davacılar lehine nizasız, fasılasız ve malik sıfatıyla geçmesi gerektiği dikkate alınmalı, taşınmazın öncesinin imar-ihyaya muhtaç yerlerden olmadığının tespit edilmesi halinde ise 3402 sayılı Yasa'nın 14.maddesinde öngörülen zilyetlikle kazanım şartlarının davacılar lehine gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılmalı ve bundan sonra toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.