Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2018/3297 K.2021/702

...

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında, ...,... Köyü alanında bulunan 104 ada 24 parsel sayılı 36.212,75 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğu belirtilerek, ham toprak vasfıyla davalı Hazine adına tespit edilmiştir. Davacı ..., çekişmeli taşınmazın bir bölümü hakkında, tapu kaydı, miras yoluyla gelen hak, taksim ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, adına tescili istemiyle dava açmıştır.

Mahkemece verilen önceki tarihli hüküm, Dairemizin 12.05.2016 tarih ve 2015/3804 Esas, 2016/5458 Karar sayılı ilamı ile, "gerekçesiz hüküm verilmesinin isabetsizliğine" değinilerek bozulmuştur.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli 104 ada 24 parsel sayılı taşınmazın 30.12.2008 havale tarihli fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 7.750,86 metrekare yüzölçümlü kısmının tespitinin iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm davalı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmaz bölümü üzerinde, davacı lehine zilyetlikle iktisap koşullarının oluştuğunun, davacı tarafından sunulan eski tapu kayıtları, mahallinde yapılan keşif, dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık beyanları ve dosya kapsamından anlaşıldığı gerekçesiyle yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiş olup, davacı tarafın dayandığı 25.12.1996 tarih, 46 Cilt, 95 Sayfa, 6 Sıra numaralı tapu kaydının sınırları itibarıyla çekişmeli taşınmazın dava ve temyize konu (A) harfi ile gösterilen 7.750,86 metrekare yüzölçümlü bölümünü kapsaması mümkün bulunmadığı gibi, çekişmeli taşınmaz üzerinde davacı lehine zilyetlikle iktisap koşullarının oluşup oluşmadığı hususunda yapılan araştırma ve inceleme de hüküm kurmak için yeterli değildir.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, taşınmaz bölümüne ait eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin harita sorgulama sayfasına girilerek, taşınmaz bölümünün bulunduğu köyü/ mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya arasına alınmak suretiyle,

buradan elde edilen verilere göre tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ilişkin farklı dönemlerde çekilmiş stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğü'nden getirtilerek dosya arasına konulmalı, davacı adına belgesiz olarak kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle tespit ve tescil edilmiş taşınmaz bulunup bulunmadığı ilgili Tapu ve Kadastro Müdürlüğü ve Adliye Yazı İşleri Müdürlüğü'nden sorularak,

mevcut ise söz konusu taşınmazlara ait tespit tutanakları ve oluşmuş ise tapu kayıtları ile komşu parsellere ait tespit tutanakları ve dayanak belgeler celp edilerek dosya ikmal edildikten sonra mahallinde, yerel bilirkişiler ve tanıklar ile üç kişilik ziraatçi bilirkişi kurulu, fen bilirkişisi ve jeodezi-fotogrametri mühendisi bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşifte dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, çekişmeli taşınmaz bölümünün öncesi itibariyle kime ait olduğu, kimden kime ne zaman ve ne şekilde intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ve hangi tasarruflarla zilyet edildiği,

imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı, taşınmazın öncesinin davacının murisine ait olduğunun anlaşılması halinde, taksim edilip edilmediği hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, yerel bilirkişiler ve tanıkların beyanları arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsellere ait tutanak ve dayanağı kayıtlarla denetlenmeli;

ziraatçi bilirkişi kurulundan, taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, imar-ihya gerektiren yerlerden olması halinde imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığını ve üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, taşınmaz bölümünün her yönünden çekilmiş ve sınırları kabaca işaretlenmiş renkli fotoğraflarını içeren, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden, çekişmeli taşınmazın kadastro paftasındaki konumunun bilgisayar programı aracılığıyla uydu ve hava fotoğraflarına aktarılması suretiyle, hava fotoğraflarının ait oldukları yıllara göre taşınmazın niteliğini, imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirten rapor düzenlemesi istenilmeli;

fen bilirkişisinden, keşfi takibe ve denetlemeye imkan verir ve uygulanan kayıtların kapsadıkları alanları gösterir şekilde krokili rapor aldırılmalı; tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli ve bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek, davacının tek başına kendi adına tescil istemiyle açtığı davada aktif dava ehliyetinin bulunup bulunmadığı belirlenmek suretiyle, 3402 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen miktar sınırlamalar da dikkate alınarak sonucuna göre bir karar verilmelidir.