Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2018/5457 K.2021/2587

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle.

"Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin hüküm vermek için yeterli olmadığı belirtilerek, kadastro tespit tarihi olan 2002 yılından önceki zilyetlik durumunun tespiti amacıyla bu tarihten 20 yıl öncesinden başlayıp tespit gününü kapsayacak şekilde 3 farklı tarihe ait hava fotoğrafları getirtildikten sonra, mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları, 3 kişiden oluşan ziraat mühendisi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiden oluşacak bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılması,

keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazın temyize konu bölümlerinin geçmişte ne durumda bulunduğu, kim tarafından ne zamandan beri ve ne suretle kullanıldığı hususlarının etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılması, taşınmazın temyize konu bölümlerinin kadastro paftasındaki konumunun bilgisayar programı aracılığıyla hava fotoğraflarına aktarılması, dava konusu edilen bu yerin 2002 tarihinden 20 yıl önceki ve hali hazırdaki niteliğini, konumunu, bitki örtüsünü, ekonomik amacına uygun olarak zilyetliğin var olup olmadığı,

mevcut ise ne zaman başlayıp ne zamandır devam ettiği hususlarının belirlenmesine çalışılması, fotogrametri uzmanına belirtilen tarihlerde çekilmiş hava fotoğrafı üzerinde stereoskop aleti ile inceleme yaptırılması, taşınmazın temyize konu bölümlerini tüm yönlerinden gösterir fotoğrafları çektirilmesi, tanık ve yerel bilirkişi ifadelerinin bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmesi ve bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi" gereğine değinilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne, çekişmeli 710 ada 3 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile teknik bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 9.534,34 metrekare yüzölçümündeki bölümün davacı ... adına, (B) harfi ile gösterilen 14.539,69 metrekare yüzölçümündeki bölümün ise davacılar ... ve ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine vekili ile vekalet ücreti yönünden davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli taşınmazın temyize konu (A) ve (B) harfleri ile gösterilen bölümlerinin zilyetlik ile iktisaba elverişli nitelikte olup, davacılar yararına zilyetlikle edinme koşulları oluştuğu gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli bulunmamaktadır.

Şöyle ki, hükme esas alınan ziraatçi bilirkişi raporunun sonuç bölümünde, taşınmazın tesciline karar verilen bölümleri yönünden davacılar yararına mülk edinme koşullarının oluştuğu kanaati belirtilmiş ise de, rapor ekinde yer alan ve taraflarca itiraza uğramayan fotoğraflardan keşif tarihi itibariyle çekişmeli taşınmaz bölümlerinin yer yer taşlık ve büyük kayalarla kaplı olduğu,

ayrıca taşınmaz üzerinde yabani otların yer aldığı ve ham toprak görünümünde olduğu gözlemlendiği ve bu haliyle raporun sonuç bölümü ile taşınmazlara ait görüntüler halde, söz konusu çelişkinin giderilmesi amacıyla var olduğu iddia edilen zilyetliğin ne şekilde sürdürüldüğü, kesintiye uğrayıp uğramadığı, öncesi itibariyle taşınmazlar üzerinde imar ve ihyaya dönük, iktisaba elverişli ekonomik amaca uygun zilyetliğin bulunup bulunmadığı hususunda yeniden rapor alınması gereği düşünülmemiş;

yine jeodezi uzmanı tarafından düzenlenen ve içerik itibariyle, rapor ekinde yer alan hava fotoğrafları ile çelişen soyut ve genelgeçer bilirkişi raporuna itibar edilmiş; ayrıca çekişmeli taşınmaz bölümlerinin bir dönem askeri merciler tarafından kullanıma kapatılan yerlerden olup olmadığı, bu anlamda davacıların zilyetliğinin ellerinde olmayan sebeplerle kesintiye uğrayıp uğramadığı iddiaları idari makamlardan sorulup saptanmamıştır.

Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayanılarak hüküm kurulamaz.

Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için Mahkemece öncelikle, dava konusu taşınmaz bölümlerinin askeri merciler tarafından el atılan yerlerden olup olmadığı hususu idari makamlara sorularak, alınacak yazı cevabı dosya arasına eklenmeli, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile ziraat fakültelerinden temin edilecek toprak alanında ihtisaslı 3 kişilik ziraatçi bilirkişi kurulu,

3 kişilik jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi kurulu ve fen bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve bu keşif sırasında, dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, dava konusu taşınmaz bölümlerinin geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın ne zaman başlayıp bitirildiği, hangi suretle tamamlandığı, davacıların zilyetliğinin ellerinde olmayan sebeplerle kesintiye uğrayıp uğramadığı,

zilyetlik kesilmiş ise bunun ne kadar süreyle kesildiği etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanları arasında oluşabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılmalı;

ziraatçi bilirkişi kurulundan, taşınmaz bölümlerinin toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmaz bölümlerinin üzerindeki bitki örtüsünü, komşu parsellerle karşılaştırmalı olarak değerlendiren, taşınmaz bölümlerinin evveliyatları itibariyle imar-ihyayı gerektiren yerlerden olması halinde imar ihyanın hangi tarihte tamamlandığını açıklayan, önceki ziraatçi bilirkişi raporunu da irdeleyen ve mevcut çelişkiyi gideren, taşınmaz bölümlerinin değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını da içerir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi kurulundan, dosya arasında yer alan stereoskopik çift hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak, çekişme konusu taşınmaz bölümlerinin hava fotoğraflarında gösterilmesi istenilmeli, taşınmaz bölümlerinin önceki ve şimdiki niteliğinin, imar-ihyaya muhtaç olup olmadığının, imar-ihyaya muhtaç yerlerden ise imar-ihyasına ne zaman başlanıldığının ve hangi tarihte tamamlandığının belirlenmesine çalışılmalı;

fen bilirkişisine, keşfi ve uygulamayı denetlemeye elverişli, ayrıntılı rapor ve harita düzenlettirilmeli ve böylelikle zilyetlikle kazanma şartlarının davacı lehine oluşup oluşmadığına ilişkin olarak tüm deliller birlikte değerlendirilip, sonucuna göre karar verilmelidir.