Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2018/668 K.2021/3437

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi istenilmekle; duruşma için belli edilen 08.04.2021 gün ve saatte temyiz eden Mehmet Akyol vekili Avukat ... ile aleyhine temyiz istenilen Hazine vekili Avukat ... geldiler. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlandı. Tarafların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmanın bittiği bildirildi. Süresi içinde inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında, ... İlçesi ...-Cumhuriyet Köyü çalışma alanında bulunan 106 ada 3, 130 ada 1, 185 ada 3, 207 ada 21 ve 22 parsel sayılı sırasıyla 185.466.66, 136.900, 692.986.38, 209.268,63 ve 72.957,33 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, Asliye Hukuk Mahkemesinde dava konusu olduklarından söz edilerek, malik haneleri açık bırakılmak suretiyle tespit edilmişlerdir.

Davacı Hazine tarafından, davalı ... ... ve müşterekleri aleyhine, Asliye Hukuk Mahkemesinde hasımsız tescil ilamları ile elde edilen tapu kayıtlarına karşı bu yerlerin mera olduğu iddiasıyla açılan tapu iptali ve elatmanın önlenmesi davası, davaya konu olan parseller hakkında tutanak düzenlenmiş olması nedeniyle Kadastro Mahkemesine aktarılmıştır.

Kadastro Mahkemesinde, çekişmeli parsel tutanakları ile aktarılan dava dosyası birleştirilerek yapılan yargılama sonunda davanın reddine, çekişmeli 106 ada 3, 130 ada 1, 185 ada 3, 207 ada 21 ve 22 parsel sayılı taşınmazların 4 pay itibariyle; ..., ..., ... ve ... adlarına tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili ve davalı ... ve arkadaşları vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve müşterek muris ...' un terekesinin taksim edildiğinin anlaşılmış olmasına göre, davalı ... ve arkadaşlarının temyiz itirazları yerinde değildir.

Davacı Hazine vekilinin çekişmeli taşınmazlar hakkındaki hükme yönelik temyiz temyiz itirazlarının incelenmesine gelince. Mahkemece, davalıların dayandıkları tapu kayıtlarının çekişmeli taşınmazlara uyduğu kabul edilerek, yazılı şekilde karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm vermek için yeterli olmadığı gibi, varılan sonuçta dosya kapsamına ve yasal düzenlemelere uygun bulunmamaktadır.

Davalıların dayandıkları tapu kayıtları, Hazine’nin taraf olmadığı hasımsız tescil ilamı sonucunda oluşmuş olup, bu nedenle tapu kayıtlarının Hazine yönünden bağlayıcılığı olduğundan söz edilemez.

Bu hukuki durum dikkate alınmadığı gibi, bir arazinin niteliğinin, imar-ihyaya muhtaç yerlerden ise imar ihyanın tamamlandığı tarihin, üzerinde sürdürülen zilyetliğin süresinin ve şeklinin belirlenmesinde en önemli delil hava fotoğraflarının incelenmesi olduğu halde, hava fotoğraflarından da yararlanılmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayanılarak hüküm verilemez.

Hal böyle olunca; sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, taşınmazlara ait en eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek,

taşınmazların bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle, buradan elde edilen verilere göre, aktarılan davanın açıldığı tarihten (1968 yılı) 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı takdirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirtilerek dosya arasına konulduktan sonra mahallinde,

elverdiğince yaşlı (çekişmeli taşınmazlara ilişkin olarak hasımsız tescil ilamları ile alınan tapu kayıtlarının oluşumlarından öncesini bilebilecek yaşta), tarafsız ve yöreyi iyi bilen aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden kişiler arasından ayrı ayrı seçilecek 3' er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve fen bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşifte dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, mera vasfında olup olmadığı yada meradan açılıp açılmadığı,

kimden kime ne şekilde intikal ettiği, üzerlerindeki zilyetliğin ne zaman başladığı ve hangi tasarruflarla sürdürüldüğü, taşınmazların kim tarafından, ne zamandan beri ve ne şekilde kullanıldığı, evveliyatları itibariyle imar-ihyaya muhtaç yerlerden olmaları halinde imar- ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman tamamlandığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsellere ait tutanak ve dayanağı kayıtlarla denetlenmeli ve beyanlar arasındaki doğabilecek çelişkiler usulen giderilmeye çalışılmalı;

ziraatçı bilirkişi kuruluna, davacı Hazine tarafından kadastro tespitinden önce taşınmazların mera vasfından olduğu iddiasıyla dava açılmış olduğu gözetilerek, taşınmazların önceki niteliğinin ne olduğunu, mera vasfında olup olmadığını yada merada açılıp açılmadığını, toprak yapısını, bitki örtüsünü ve niteliğini, komşu parsellerle aralarında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığını, üzerlerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, imar-ihya gerektiren yerlerden olmaları halinde imar-ihyaya konu olmaya başladıkları ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi içerir,

somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan, ayrıntılı ve gerekçeli rapor düzenlettirilmeli.

HMK'nın 290/2. maddesi uyarınca keşfe götürülecek bir fotoğrafçı aracılığıyla çekişmeli taşınmazların ve çevresinin yakın plan ve panoramik fotoğrafları çektirilip, taşınmazların sınırları kabaca işaretlenip mahkemece onaylandıktan sonra dosya arasına konulmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisinden, hava ve uydu fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak,

dava konusu taşınmazların hava fotoğraflarında gösterilmesi ve taşınmazların önceki ve şimdiki niteliğinin ne olduğunu ve arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını, komşu parsellerle aralarında ayırıcı unsur bulunup bulunmadığını, üzerlerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, imar-ihya gerektiren yerlerden olmaları halinde imar-ihyaya konu olmaya başladıkları ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir rapor düzenlemesi istenilmeli;

fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye elverişli, dava konusu taşınmazları komşularıyla birlikte gösterir krokili rapor düzenlemesi istenilmeli; belirtilen şekilde yapılan uygulama sonunda davalılar yararına aktarılan dava tarihi itibariyle belgesiz zilyetlik yoluyla edinilebilecek taşınmaz miktarına ilişkin sınırlama da nazara alınarak, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.