Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2018/875 K.2021/849

...

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle.

"Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin hüküm vermek için yeterli olmadığı belirtilerek, tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait üç hava fotoğrafları ile aynı tarihler arasında düzenlenen fotoplan, fotometrik ve fotogrametrik paftaların getirtilmesi, taraf dayanağı tapu kayıtlarının miktarı arasındaki çelişkinin giderilebilmesi ve tapu kayıt miktar fazlasının zilyetlikle kazanılmasının mümkün olup olmadığı hususunun değerlendirilmesi açısından, tapu kayıtlarının ilk tesisinden itibaren açıkta pay kalmayacak şekilde getirtilmesi,

dosya ikmal edildikten sonra mahallinde, fen bilirkişi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi, serbest orman mühendisi bilirkişi ve 3 ziraat mühendisinden oluşturulacak bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılması, keşif sırasında dinlenilecek yerel bilirkişiler, tutanak bilirkişilerinin tümü ve taraf tanıklarından, taşınmazın öncesinin ne olduğu, taşınmazlar üzerinde zilyetliğin bulunup bulunmadığı, varsa hangi tarihte ve ne zaman başladığı, zilyetliğin sürdürülüş biçimi, kimden kime ve nasıl intikal ettiğinin sorulması,

taraf dayanağı ile komşu parsel dayanağı kayıt ve belgeler yerel bilirkişi ve tanıklar eliyle uygulanarak çekişmeli taşınmaz yönünü ne ve kimin yeri olarak okuduğunun belirlenmesi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiden hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılması, bilgisayar programı vasıtasıyla dava konusu taşınmazın paftası ile hava fotoğrafları ve temin edilecek uydu fotoğraflarının ölçekleri eşitlenmek suretiyle çakıştırılması, ziraat bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazların belirtilen dönem içindeki niteliğinin ve kullanım durumunun kesin olarak belirlendiği,

orman bilirkişiden taşınmazların orman sayılan yerlerden olup olmadığını bildiren rapor alınması, davanın tarafları ve miras bırakanları yönünden belgesizden zilyetlik yolu ile edinilen taşınmaz miktarı araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi” gereğine değinilmiştir. Bozma ilamı sonrası yapılan yargılama sırasında çekişmeli 344 ada 19 ve 22 parsel sayılı taşınmazlar hakkındaki dava, eldeki davadan ayrılmış ve müdahiller ... kızı

... ve ... kızı ..., çekişmeli 344 ada 24 parsel hakkında irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak, tereke adına tescil istemiyle davaya katılmışlardır. Mahkemece, bozma ilamına uyulara yapılan yargılama sonunda; temyize konu edilmeyen 344 ada 19 parsel sayılı taşınmaz hakkında hüküm kurulmasına yer olmadığına, temyize konu 344 ada 24 parselin ise hükümde gösterilen paylarla muris ...oğlu ... mirasçıları adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hüküm, muris ... oğlu ... mirasçıları vekili ile davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyulduğu halde, bozma ilamının gerekleri yerine getirilmemiştir. Oysa ki, bozma ilamına uyulmakla taraflar yararına usuli kazanılmış hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma ilamının gereklerinin tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir.

Her ne kadar bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda, çekişmeli taşınmaz üzerinde muris ... mirasçıları olan davacılar ve müdahiller lehine zilyetlikle iktisap koşullarının gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama karar vermek için yeterli bulunmamaktadır.

Önceki tarihli bozma ilamında mahkemece davanın tarafları ve kök murisleri ... yönünden belgesizden zilyetlik yolu ile edinilen taşınmaz miktarının belirlenmesi ve çekişmeli taşınmazın sınırında orman niteliğinde 107 ada 1 parsel sayılı taşınmaz bulunduğundan orman araştırması yapılarak öncesinin ne olduğunun tespit edilmesi vurgulandığı halde, Mahkemece belirtilen hususlar hakkında araştırma yapılmadan, orman bilirkişinin sadece hava fotoğraflarına ilişkin değerlendirmeleriyle yetinilmiş, fen ve harita mühendisi bilirkişi tarafından düzenlenen raporda 1961,

1973 ve 1986 yıllarına ilişkin tekli hava fotoğrafları üzerinden stereoskop aleti kullanılmadan inceleme yapılarak dava konusu taşınmazın eski tarihli hava fotoğraflarındaki konumu ve durumu ile taşınmaz üzerindeki imar–ihyaya en erken ne zaman başlanıldığı ve tamamlandığı, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığı hiçbir tereddüte yer bırakmayacak şekilde belirlenmediği halde bu rapor hükme esas alınmış, ziraat bilirkişi kurulu raporunda da, taşınmazın çayır olarak kullanıldığı,

toprağın işlendiği bir kısımda ise patates, buğday ve mısır üretimi yapıldığı belirtilmesine rağmen, bu kısımların taşınmazın neresinde olduğu gösterilmemiş ve taşınmazın toprak yapısı ve niteliği, zirai durumu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şekli ve süresi, taşınmaz bölümünde imar-ihyanın hangi tarihte başlanıldığı-tamamlandığı hususlarında da değerlendirme yapılmamıştır.

Diğer taraftan ... oğlu ...’un mirasçıları olan davacılar ... ve arkadaşlarının, kök murisin taşınmazlarını sağlığında paylaştırıldığına yönelik tespitlerin bulunduğunu belirttiği ilgili mahkeme dosyaları getirtilmeden hüküm kurulması cihetine gidilmiştir. Bu şekilde eksik araştırma, inceleme ve uygulamaya dayalı olarak karar verilemez.

Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek, taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle,

buradan elde edilen verilere göre tespit tarihi olan 2011 yılından 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı takdirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğü'nden getirtilerek dosya arasına konulmalı, aynı tarihler arasında düzenlenen fotoplan, fotometrik ve fotogrametrik paftalar, uydu fotoğrafları ile memleket haritaları ilgili kurumlardan celbedilmeli, çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede kesinleşen orman kadastrosu olup olmadığı sorularak;

varsa, çalışma tutanakları ile çekişmeli taşınmazın bulunduğu yeri orman tahdit sınır noktalarıyla birlikte gösterir orijinalinden renkli orman tahdit haritası Orman İdaresinden getirtilmeli, davanın tarafları ile kök muris ...’in adına çekişmeli taşınmazın bulunduğu çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip edilmediği Tapu Müdürlüğü, Kadastro Müdürlüğü ve Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden ayrı ayrı sorulup, varsa tespit tutanakları ve

oluşmuş iseler tapu kayıtlarının onaylı örnekleri ile birleşen davanın davacılarının kök murisin taşınmazlarının sağlığında muris tarafından paylaştırıldığına yönelik tespitlerin bulunduğunu belirttiği Aybastı Kadadastro Mahkemesi'nin 2000/125 Esas, 2006/147 Karar ve 2011/207 Esas, 2013/146 Karar sayılı dosyaları getirtilmeli, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde, fen bilirkişisi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi, serbest orman mühendisi bilirkişisi ve 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulunun katılımıyla yeniden keşif yapılmalı, keşif sırasında dinlenilecek davada yararı bulunmayan mahalli bilirkişiler,

tutanak bilirkişilerinin tümü ve taraf tanıklarından, taşınmazın öncesinin ne olduğu, üzerinde zilyetliğin bulunup bulunmadığı, varsa hangi tarihte ve ne zaman başladığı, zilyetliğin sürdürülüş biçimi, kimden kime ve nasıl intikal ettiği, çekişmeli 344 ada 24 parsel sayılı taşınmazın ortak miras bırakan ...'dan gelip gelmediği, murisin terekesinin tüm mirasçılarının katılımı ile usulüne uygun olarak paylaşılıp paylaşılmadığı, paylaşım yapılmış ise terekeden kime ne ve hangi taşınmazların verildiği,

kök muris ... ile birleşen davanın davacıları murisi ... oğlu ... arasında herhangi bir satış olup olmadığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, tarafların dayandıkları kayıt ve belgeler ile komşu parsel dayanağı kayıt ve belgeler yerel bilirkişi ve tanıklar eliyle uygulanarak çekişmeli taşınmaz yönünü ne ve kimin yeri olarak okuduğu belirlenmeli, ayrıca taşınmazlara ait kadastro tutanağının edinme sebebinde açıklanan olgu ile önceki keşif beyanları, yerel bilirkişi, tutanak bilirkişileri ve tanıklara okunmak suretiyle somut, detaylı ve çelişkiyi giderir şekilde beyanları alınmalı;

jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye hava fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılarak, bilgisayar programı vasıtasıyla dava konusu taşınmazın paftası ile hava fotoğrafları ve temin edilecek uydu fotoğraflarının ölçekleri eşitlenerek çakıştırılmak suretiyle taşınmazın hava fotoğraflarının çekildikleri tarihlerdeki nitelikleri, kullanım durumları, kullanım sınırlarının oluşup oluşmadığı, taşınmaz üzerindeki imar–ihyaya en erken ne zaman başlanıldığı ve tamamlandığı, arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığı hususlarını açıklayan rapor alınmalı;

ziraatçi bilirkişi kurulundan, çekişmeli taşınmazların belirtilen dönem içindeki niteliği ve kullanım durumunu kesin olarak belirleyen, orman bilirkişiden ise taşınmazların orman sayılan yerlerden olup olmadığını bildiren ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, HMK'nın 290/2. maddesi uyarınca birlikte keşfe götürülecek bir fotoğrafçı aracılığıyla taşınmazlar ve çevresinin yakın plan ve panoramik fotoğrafları çektirilip sınırları gösterilip mahkemece onaylandıktan sonra dosya arasına konulmalı,

somut olayda varsa zilyetliğin ekonomik amaca uygun olarak sürdürülüp sürdürülmediği tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.