Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2019/1793 K.2021/5250

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle. "Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu belirtilerek, dayanak tapu kayıtlarının tüm tedavüllerinin, ifraz edilmiş ise ifraz haritalarının getirtilmesi, revizyon durumlarının araştırılması, komşu taşınmaz kadastro tespit tutanakları ile dayanak kayıtlarının dosya arasına alınması,

mahallinde yöntemince belirlenmiş yerel bilirkişi ve taraf tanıkları ve uzman bilirkişinin katılımı ile keşif yapılmalı, davalı tarafın dayanak tapu kayıtlarının yerel bilirkişi marifetiyle mahalline uygulamaya çalışılmalı, yerel bilirkişilerin bilemediği sınır yerleri için tanık dinletme olanağı sağlanmalı, uzman bilirkişiden keşfi izlemeye imkan verir rapor hazırlanması" gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulü ile çekişmeli 204 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 08.09.2014 tarihi raporlarında (A) harfi ile göstermiş oldukları 2.000,97 metrekare, (H) harfi ile göstermiş oldukları 20.932,04 metrekare bölümlerinin adanın son parsel numaraları verilmek sureti ile davalı ... oğlu ... adına tarla vasfı ile tespit gibi tesciline, taşınmazın geriye kalan 31.769,50 metrekare bölümünün ham toprak vasfı ile davacı Hazine adına tespit ve tesciline, 204 ada 2 parsel sayılı taşınmazın aynı raporda (B) harfi ile gösterdikleri 10.185,67 metrekare,

(C) harfi ile gösterdikleri 7.920,84 metrekare, (D) harfi ile gösterdikleri 1.939,00 metrekare, (E) harfi ile gösterdikleri 3.101,74 metrekare, (F) harfi ile gösterdikleri 13.627,46 metrekare, (G) harfi ile göstermiş oldukları 3.341,42 metrekare kısımların davalılar ... ve ... adlarına 1/2 paylarla tarla vasfı ile tespit gibi tesciline, taşınmazın geriye kalan 90.273,54 metrekare bölümünün ham toprak vasfı ile davacı Hazine adına tespit gibi tesciline, 204 ada 3 nolu parsele yönelik açılan davanın reddi ile tarla vasfı ile davalı ... adına tespit gibi tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine temsilcisi tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece, çekişmeli 204 ada 1 parsel sayılı taşınmazların (A) ve (H) bölümleri, 204 ada 2 parsel sayılı taşınmazın (B), (C), (D), (E), (F) ve (G) harfleri ile gösterilen bölümleri ve 204 ada 3 parsel sayılı taşınmazın evvelinde sürüm izlerinin bulunduğu, davalılar tarafından uzun zamandan beri kullanıldığı ve taşınmazlar üzerinde davalılar yararına zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

Her ne kadar kadastro tespiti tapu kaydına dayalı olarak yapılmış ise de tapu kaydının sınırları ve miktarı itibari ile çekişmeli taşınmazlara uyduğunun kabulü mümkün değildir. Tapu kaydının uymaması karşısında davalılar lehine zilyetlik koşullarının oluşup oluşmadığına yönelik yapılan araştırmada yetersizdir.

Şöyle ki; bir arazinin niteliğini ve üzerinde sürdürülen zilyetliğin süresini en iyi belirleme yöntemi hava fotoğrafı incelemesi olduğu halde hava fotoğrafından yararlanılmamış, ziraat bilirkişisi raporunda taşınmaz bölümleri üzerinde sürüm izlerine rastlanıldığı, ancak hali hazırda ekili ürün bulunmadığı, taşınmaz bölümlerinin uzun zamandan beri ekilmemiş olmaları nedeniyle geven ve otsu bitkilerin bulunduğu belirtildiği halde, taşınmazların ne zamandan beri ekilmediği, kullanımına ara verilip verilmediği,

kullanımına ara verilmiş ise bu durumun zilyetliğin terki anlamında gelip gelmediği araştırılmamış, krokide taşınmazların sınırında kuru dere bulunduğu belirtilmiş olmasına rağmen jeolog bilirkişiden rapor alınmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayanılarak hüküm kurulması usul ve yasaya uygun düşmemektedir.

Hal böyle olunca, doğru sonuca varılabilmesi için mahkemece öncelikle, çekişmeli taşınmazlara ait eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmaz bölümünün bulunduğu köyü/mahalleyi/mevkiyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle belirlenmeli,

tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait (bulunmadığı taktirde bulunan tüm hava fotoğrafları getirtilerek) stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirilerek dosya arasına konulmalı, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile 1 jeodezi ve fotogrametri mühendisi, 1 fen elemanı,

3 ziraat mühendisi ve jeoloji mühendisinden oluşan bilirkişi heyetinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve yapılacak bu keşifte yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların geçmişte ne durumda bulundukları, taşınmazlar üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla, kim tarafından ve ne şekilde ve ne zamandan beri sürdürüldüğü, taşınmazların sınırlarında geçmişten bugüne kadar herhangi bir değişiklik olup olmadığı,

taşınmazların kullanımın ara verilip verilmediği hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, beyanlar arasında çelişki oluştuğu takdirde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişkinin giderilmesine çalışılmalı; ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan, taşınmazların eğimlerini, niteliklerini, toprak yapılarını, bitki örtülerini, üzerlerinde ekonomik amaca uygun zilyetliğin hangi tarihten beri ve hangi tasarruflarla sürdürüldüğünü, taşınmazların kullanımına ara verilip verilmediği,

verilmiş ise bu durumun zilyetliğini iradi olarak terki anlamına gelip gelmediği durumunu kesin olarak belirleyen, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor aldırılmalı, çekişmeli taşınmazlar ve çevrelerinin yakın plan panoramik fotoğrafları çektirilip fotoğraflar üzerinde çekişmeli taşınmazların sınırları kabaca işaretlettirilmeli; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak,

çekişme konusu taşınmazların önceki ve şimdiki niteliklerini, sınırlarını ve taşınmazlar üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini açıklayan rapor düzenlettirilmeli, sunulan raporda çekişmeli taşınmazların uydu fotoğrafları üzerindeki konumunun gösterilmesi istenmeli; jeolog bilirkişisinden taşınmaz bölümlerinin dere yatağı olup olmadığına ya da dereden kazanılıp kazanılmadığına ilişkin rapor alınmalı; fen bilirkişisinden, keşfi takibe ve denetlemeye imkan verir kroki ve ayrıntılı rapor alınmalı; dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık beyanları, teknik raporlar ile denetlenmeli;