Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2019/461 K.2019/4370

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Yargıtay bozma ilamında özetle; "mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde çekişmeli taşınmazlara uygulanan ve ifraz suretiyle oluştuğu anlaşılan 05.03.1941 tarih 1 sıra numaralı tapu kaydının tesisinden itibaren tüm tedavülleri getirtilmediği, ifraz haritalarının olup olmadığının araştırılmadığı, davalı dayanağı tapu kaydı ile 1937 tarihli ve 56 tahrir numaralı vergi kaydının yöntemince uygulanmak suretiyle kapsamlarının belirlenmediği,

taşınmazlar üzerinde sürdürülen zilyetliğin sürdürülüş biçimi ve süresinin yeterince araştırılmadığı belirtildikten sonra çekişmeli taşınmazlara uygulanan 05.03.1941 tarih 1 sıra numaralı tapu kaydının tesisinden itibaren tüm tedavülleri, varsa ifraz haritaları ve tüm oluşum belgeleri, çekişmeli taşınmazları dıştan çevreleyen tüm komşu parsellerin onaylı tutanak suretleriyle dayanağı olan belgelerin getirtilip dosya tamamlandıktan sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler,

aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları ve fen bilirkişisi hazır olduğu halde yeniden keşif yapılması, keşif sırasında öncelikle müfrez kayıtların kapsamının, ancak kök kaydının kapsamı içinde olabileceği dikkate alınarak tespite esas alınan davalı dayanağı tapu kayıtlarının kök kaydı uygulanarak kök tapu kaydının kapsamı belirlenmesi, sonrasında tüm ifraz tapu kayıtlarının kapsamlarının yöntemine uygun olarak belirlenmesi, tapu kayıtlarının haritalarının bulunamaması ya da haritalarının bulunup uygulanamaması durumunda davalı dayanağı tapu kaydının sınırında bulunan dere ve tarik sınırlarının sabit olup olmadığının araştırılması,

yine davalı dayanağı vergi kaydının yöntemince uygulanması, vergi kaydının kapsamında kalan taşınmazların kapsamları ve yüzölçümlerinin belirlenmesi, vergi kaydının sınırlarında bulunan kengerli öz, öz, içeri su yolu, dere köprü ve çay sınırlarının kural olarak değişebilir hudutlu olmaları nedeniyle bu sınırların sabit olup olmadıklarının yöntemince belirlenmesi, vergi kaydının sınırlarının değişebilir hudutlu olduğu sonucuna varıldığı takdirde vergi kaydının kapsamının miktarına göre belirlenmesi,

vergi kaydına miktarı ile kapsam tayin edilirken vergi kaydının revizyon durumu sorulmak suretiyle vergi kaydının revizyon gördüğü tüm taşınmazların yüzölçümlerinin gözetilmesi, gerek tapu gerekse vergi kaydının miktar fazlası yönünden tespit tarihi de gözetilmek suretiyle 3402 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde belirtilen miktar sınırlamalarının gözetilmesi, bilirkişi ve tanıklardan taşınmazların üzerinde sürdürülen zilyetlik biçimi ve süresine ilişkin olmak üzere, taşınmazların ilk maliki, intikali ve tasarrufu hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınması,

bilirkişi ve tanık sözlerinin komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmesi, teknik bilirkişiye uygulanan tapu ve vergi kayıtlarının kapsamını belirtir ve keşfi takibe imkan verir kroki düzenlettirilmesi” gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davacıların davasının, Hazinenin ve müdahillerin davalarının reddine, çekişmeli 106, 107, 111, 117, 125, 132 ve 143 parsel sayılı taşınmazların 1/2 payının ... oğlu ..., 105, 108, 115, 116, 119, 131 ve 143 parsel sayılı taşınmazların 1/2 payının ... oğlu ..., 120, 139, 142 ve 128 parsel sayılı taşınmazların 1/2 payının ... oğlu ...mirasçıları 8/32 payın eşi ...'a, 3/32'şer payı çocukları ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., 133 ve 145 parsel sayılı taşınmazların eşit oranda ... oğlu ... mirasçıları ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., 104,

122 ve 128 parsel sayılı taşınmazın 1/2 payının ... oğlu, ..., 144 parsel sayılı taşınmaz ..., 130 parsel sayılı taşınmazın ..., 126 parsel sayılı taşınmazın ..., 109 parsel sayılı taşınmazın ..., 110 ve 111 parsel sayılı taşınmazın ... oğlu ..., 113, 137 ve 141 parsel sayılı taşınmazın 1/2 payının Halaf Çeneci, 112, 124 ve 141 parsel sayılı taşınmazların ..., 127 parsel sayılı taşınmazın ..., 129 parsel sayılı taşınmazın ..., 118 ve 121 parsel sayılı taşınmazların ..., 123 ve 138 parsel sayılı taşınmazların 1/2 payının ..., 140 ve 138 parsel sayılı taşınmazların ... oğlu ..., 134 parsel sayılı taşınmazın ...,

135 parsel sayılı taşınmazın ... ve 136 parsel sayılı taşınmazın ... adlarına tespit tutanağında belirtilen nitelikleri ile tespit gibi tapuya tesciline karar verilmiş; hüküm, davacı Hazine vekili, müdahil ... ile müdahil ... ve ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1- Gerekçeli karar müdahil ...’a 18.12.2014 tarihinde tebliğ edilmiş olup, ... tarafından 05.01.2015 tarihinde temyiz kanun yoluna başvurmuştur. Gerekçeli kararın tebliğ edildiği tarih ile temyiz tarihi arasında, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi uyarınca yürürlükte bulunan, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 432/1. maddesinde öngörülen 15 günlük yasal temyiz süresi geçmiş olduğundan, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 01.06.1990 tarih, l989/3 Esas ve l990/4 Karar sayılı kararı ve 1086 sayılı Kanun'un 432/4. maddesi gereğince müdahil ...’ın temyiz isteminin süre yönünden REDDİNE,

2- Müdahil Hazine vekili ile müdahil ... ve arkadaşları vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde. Mahkemece, gerek tespit tarihinden geriye doğru yirmi yılı aşkın süredir davalıların zilyetliği ile birleşen vergi kaydının gerekse; dayanılan tapu kaydının zeminde sabit sınırları taşıdığı kabul edilmek suretiyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulmuş ise de, yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm için yeterli bulunmamaktadır.

Mahkemece bozma ilamına uyulmakla taraflar yararına usuli müktesep hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma gereklerinin yerine tam olarak getirilmesi zorunludur. Ne var ki, mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bozma ilamının gereği yerine getirilmemiş, müdahil Hazine davada taraf olmasına rağmen karar başlığında gösterilmemiştir.

Öte yandan taşınmazlara uygulanan 05.03.1941 tarih 1 sıra numaralı tapu kaydının tesisi olan T.Evvel 1317 Yoklama 9 sıra numaralı kaydın tüm tedavülleri getirtilmemiş, kök kaydın kapsamı belirlenirken müfrez kayıtların revizyon görüp görmediği belirlenmemiş, görmüş ise bu taşınmazlara ait kadastro tutanakları getirtilmemiş, yine davalı tarafın davandığı vergi kaydının revizyon görüp görmediği kesin olarak belirlenmemiştir.

Hal böyle olunca doğru sonucu varılabilmesi için öncelikle 1937 tarihli ve 56 tahrir numaralı vergi kaydının revizyon görüp görmediği araştırılmalı, yine kadastro sırasında taşınmazlara uygulanan 05.03.1941 tarih 1 sıra numaralı tapu kaydının tesisinden itibaren tüm tedavülleri ve oluşumuna esas tüm belgeler getirtilmeli, müfrez tapu kayıtları ile vergi kaydının başka taşınmazlara revizyon görmüş ise çekişmeli taşınmazlarla birlikte revizyon gördüğü dava dışı taşınmazları ve bu taşınmazlara komşu taşınmazları da bir arada gösterecek birleşik harita Kadastro Müdürlüğünden celp edilmeli,

bundan sonra dıştan komşu taşınmazların tespit tutanakları ve dayanakları, kayıtlar davalı ise dava dosyaları getirtilerek dosya ikmal edildikten sonra, mahallinde, yaşlı ve yöreyi iyi bilen şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler yardımı ve teknik bilirkişi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşif sırasında çekişmeli taşınmazlara revizyon gören tapu kayıtlarının kök kaydı uygulanarak kök tapu kaydı ve sonrasında tüm ifraz tapu kayıtlarının kapsamları ile davalı tarafın tutunduğu vergi kaydı okunup, kayıtlarda yazılı hudutlar yerel bilirkişilerce zeminde göstertilmeli, komşu parsellerin çekişmeli taşınmazlar yönünü ne olarak okuduğu belirlenmeli, teknik bilirkişiye harita üzerinde işaretlettirilmelidir.

Kayıtlarda yazılı olup yerel bilirkişilerce zeminde gösterilemeyen hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, yerel bilirkişi ve tanıkların kayıtların uygulanması ve taşınmazların tasarrufu hususundaki beyanları, komşu parsel tutanakları ve dayanakları kayıtlarla denetlenmeli; beraberde götürülecek teknik bilirkişiden tapu ve vergi kayıtlarının varsa revizyon gördüğü parsellerin de dikkate alındığı,

komşu parsellerin dayanağı kayıtların dava konusu taşınmazlar yönünü ne okuduğunun belirlendiği ve kroki üzerinde işaretlenmek suretiyle tapu kaydı ve vergi kaydının sınır denetiminin yapıldığı ve kayıtların kapsamlarının kesin olarak gösterildiği keşfi izlemeye imkan veren, ayrıntılı ve gerekçeli rapor ve kroki alınmalı, taşınmazların tümünün ya da bir kısmının tapu kaydının kapsamında kalıp kalmadığı duraksamasız tespit edilmeli, tapu kayıt malikleri arasında paylaşım yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise ne şekilde yapıldığı, kime, hangi taşınmazın düştüğü, çekişmeli taşınmazların kim ya da kimler tarafından ne şekilde kullanıldığı,

öncesinin kime ait olduğu, zilyetliğin sürdürülüş biçimi hususunda yerel bilirkişi kurulu ve tanıklardan ayrıntılı ve olaylara dayalı bilgi alınmalı, bundan sonra tüm deliller hep birlikte değerlendirilerek sonucuna uygun hüküm kurulmalıdır.

Mahkemece, eksik inceleme sonucu yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup, müdahil ... ve ... vekili ile müdahil Hazine vekili temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulüyle hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan temyiz karar harcının talep halinde temyiz eden müdahil ... vd. iadesine, yasal koşullar gerçekleştiğinde kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,