Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2020/3767 K.2021/329

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Davacı ...

İdaresi 21.08.2008 tarihli dava dilekçesiyle; yörede 3402 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılan orman kadastrosunun 101 ada 1 nolu parselin orman olarak tespit edilerek kısmi ilana çıkartıldığını, ancak, dava dilekçesinde gösterilen ve ölçüm ve sınırlandırma yapılmadığı için ada ve parsel numaraları bulunmayan alanların orman sayılan yerlerden olduğu halde, orman sınırları dışında bırakıldığını ileri sürerek, bu alanların orman sınırları içine alınması talebiyle Hazine ve Köy Tüzel Kişiliğine husumet yönelterek dava açmıştır.

Dava tarihinden sonra yapılan tesis kadastrosu sırasında davaya konu ... İli Midyat İlçesi ...

Köyü'nde bulunan 168 ada 2 parsel sayılı 31.973,29 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz senetsizden, tarla vasfıyla ... adına tespit edilmiş, davalı şerhi verilerek kadastro tutanakları getirtilmiş ve yargılama sonucunda davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile davaya konu taşınmazın 16.03.2015 tarihli fen bilirkişi raporunda (A) ve (C) harfleriyle gösterilen 14.309,11 metrekare ve 1.107,28 metrekarelik kısımlarının tespitinin iptaline, orman vasfı ile Hazine adına tespit ve tesciline.

(B) harfi ile gösterilen 16.556,90 metrekarelik kısmın ise davalı gerçek kişi adına tespit gibi tesciline dair önceki hükmün davacı ...

İdaresi ve davalı Hazine tarafından temyizi üzerine Yargıtay 20 Hukuk Dairesi'nin 14.02.2017 tarihli ve 2016/7918-2017/1153 Esas, Karar sayılı "Kısmi ilan süresi içinde dava açıldığına ve taşınmazlar için kadastro tutanağı düzenlediği sırada taşınmaz davalı olduğuna göre, kadastro tutanaklarının malik hanelerinin açık olduğu kabul edilmeli, taşınmazın bulunduğu köyün 6360 sayılı Kanun gereğince tüzel kişiliği kaldırılarak mahalle olarak Midyat İlçesi'nin belediyesine katılması nedeniyle görülmekte olan davada taraf sıfatı kalmadığına göre,

davalı köyün bağlı bulunduğu İlçe Belediye Başkanlığı ile ilgili Büyükşehir Belediye Başkanlığının ve Hazinenin davaya katılımları sağlanarak taraf teşkili oluşturulması, delillerinin toplanması, ondan sonra davanın esası hakkında tüm taraflar karar başlığında yazılarak bir karar verilmesi" gereğine değinilen bozma ilamına uyularak Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabul, kısmen reddine 168 ada 2 parsel sayılı taşınmazın 16.03.2015 tarihli fen bilirkişi raporunda (a) ve (c) harfleriyle gösterilen 14.309,11 metrekare ve 1.107,28 metrekarelik kısımlarının tespitinin iptali ile orman vasfında Hazine adına tespit ve tesciline;

(b) harfi ile gösterilen 16.556,90 metrekarelik kısmın ise davalı gerçek kişi adına tespit gibi tesciline karar verilmiş, hüküm davacı ... İdaresi ve davalılar Hazine, ... ve ... tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde gereklerinin yerine getirilmemiş olması nedeniyle yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli değildir. Şöyle ki; orman bilirkişisi 1954 hava fotoğrafının incelendiğini, (A) ve (C) ile gösterilen kısımların meşe ağaçları ile kaplı olduğunu, (B) ile gösterilen kısmın açık alan olarak gözüktüğünü belirtilmiş ise de taşınmazın konumu, hava fotoğrafları üzerinde gösterilmediği için bu tespiti denetlenemediği gibi mahalli bilirkişilerin taşınmazın kullanılan yerlerden olduğu yönündeki beyanları gerçeğin bir görüntüsü olan dava tarihinden önceki yıllara ait hava fotoğraflarıyla denetlenmediği için zilyetlik araştırması da yeterli değildir.

O halde, mahkemece 1954 tarihli hava fotoğrafı ve bu fotoğraftan üretilen tarihli memleket haritası, hava fotoğrafları ile 1985-1990-1995 yıllarına ait hava fotoğrafları ve varsa amenajman planı ilgili yerlerden getirtilip, önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek üç orman mühendisi, bir ziraat mühendisi ve bir harita mühendisi ile taşınmazın bulunduğu yöreyi iyi bilen, elverdiğince yaşlı, yansız, yerel bilirkişi,

tespit bilirkişileri ve aynı yönteme göre belirlenecek taraf tanıkları huzuru ile dava konusu taşınmazlar başında yapılacak keşifte taşınmazın öncesinin hava fotoğrafları, memleket haritaları ve amenejman planında ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli.

3116, 4785 ve 5658 sayılı kanunlar karşısındaki durumu saptanmalı; tapu kaydı ve zilyetlik ile ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; kesinleşmiş orman kadastrosu bulunmadığından, yukarıda değinilen diğer belgeler fen ve uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp;

orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak) çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmaz çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli, hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak,

temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarının belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranının açıklandığı yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli rapor alınmalıdır.

Yapılacak araştırma sonucu çekişmeli taşınmazın orman sayılan yerlerden olmadığı ve zilyetlikle kazanılabilecek yerlerden olduğu belirlendiği takdirde ise bu kez zilyetlik yolu ile kazanma koşulları araştırılmalı, dava konusu taşınmaz için Orman İdaresi tarafından kısmî ilân süresi içinde dava açıldığına ve taşınmaz için kadastro tutanağı düzenlediği sırada taşınmaz açısından açılmış bir dava olduğuna göre, kadastro tutanaklarının malik hanelerinin açık olduğu kabul edilmeli ve 3402 sayılı Kanunun 30/2. maddesi gereğince re'sen araştırma yapılarak gerçek hak sahibi belirlenmelidir.

Bu sebeple; yapılacak keşifte, tarım uzmanı bilirkişi olarak ziraat mühendisine inceleme yaptırılıp, taşınmazın zilyetlikle kazanılabilecek kültür arazisi niteliğinde olup olmadığı belirlenip, bu yolda rapor alınmalı; komşu parsellerin tutanak ve dayanakları getirtilip uygulanarak, bu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı; varsa, zilyetlik tanıkları taşınmazlar başında dinlenmeli; taşınmazın kim tarafından kullanıldığı, zilyetliğin ne zaman başladığı, kaç yıl süreyle ne şekilde devam ettiği sorulup, kesin tarih ve olgulara dayalı, açık yanıtlar alınıp;

dava tarihine kadar davalı ... yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı belirlenmeli.

3402 sayılı Kanunun 14. maddesi uyarınca, ... adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanunun 03.07.2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2. maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak, toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.