Yargıtay 16. Hukuk Dairesi E.2020/4052 K.2021/4014

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün Yargıtay'ca incelenmesi istenilmekle; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldı, inceleme raporu ve dosyadaki belgeler okundu, GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Kadastro sırasında, ... İlçesi ... Mahallesi çalışma alanında bulunan 154 ada 185 parsel sayılı 882,25 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, 154 ada 193 parsel sayılı 2.331,76 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz ve 154 ada 194 parsel sayılı 1143,36 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, Asliye Hukuk Mahkemesinde kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davasına konu olduğundan söz edilerek malik hanesi açık bırakılmak suretiyle tespit edilmiştir.

Davacı ..., dava konusu taşınmazlarda hak sahibi olduğunun tespiti istemiyle Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açmış, Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne ve davacının hak sahibi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

Hükmün temyiz edilmesi üzerine Yargıtay bozma ilamında özetle; “dava konusu taşınmazların malik haneleri boş bırakılarak kadastro tutanağı düzenlenmiş olduğundan kadastro mahkemesine görevsizlik kararı verilerek yargılamanın görevli mahkemede yapılması” gereğine değinilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak görevsizlik kararı verilmiş, dosyanın gönderildiği kadastro mahkemesinde yapılan yargılama sonunda dava konusu 154 ada 185, 193 ve 194 parsel numaralı taşınmazların tarla vasfı ile ... adına tesciline karar verilmiş; hüküm, davalı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.

Her ne kadar mahkemece çekişmeli taşınmazlarda davacı yararına zilyetlikle mülk edinme koşulları oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de, taşınmazlara ait kadastro tutanak asılları dosyaya getirtilmemiş, taşınmazları kapsayan hava fotoğrafları incelenerek çekişmeli taşınmazların niteliği ve davacı yararına kazanma koşullarının oluşup oluşmadığına yönelik, denetlemeye elverişli şekilde bilirkişi raporu aldırılmamış, ... Asliye Hukuk Mahkemesi kararıyla taşınmazların 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 19. maddesi gereğince Hazine adına tesciline karar verildiği ve anılan kararın onanarak kesinleştiği gözetilmeksizin tespit hükmü kurulması gerekirken tescile dair hüküm kurulmuştur.

O halde, Mahkemece doğru sonuca ulaşılabilmesi için öncelikle kadastro tespit tutanaklarının asıllarının ilgili yerden getirtilerek dosya arasına alınması, yine yöreye ait en eski tarihli memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri ilgili yerlerden getirtilip, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen,

davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek bir orman mühendisi bilirkişi, bir ziraat mühendisi bilirkişi, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır.

Keşifte getirtilen belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli.

3116, 4785 ve 5658 sayılı Yasalar karşısındaki durumu saptanmalı; zilyetlikle veya hukuki değeri kalmamış olan tapu kayıtlarıyla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp;

orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak)denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; taşınmazın gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli;

stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını,

taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını ve dava konusu taşınmazların 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17/2. maddesinde belirtilen orman içi açıklık vasfında olup olmadığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.

Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı;

yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraat bilirkişisinden taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;

fen bilirkişisinden ise, kamulaştırma korkisi ile göncel kadastro paftasının ölçekleri eşitlenerek birbiri üzerine çakıştırılması ve dava konusu taşınmazların kamulaştırma haritası üzerndeki konumlarının gösterir şekilde keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli 3402 sayılı Kanunun 14. maddesi uyarınca,

adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanunun 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2. maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanmalı, ...

Asliye Hukuk Mahkemesi kararıyla taşınmazların 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 19. maddesi gereğince Hazine adına tesciline karar verildiği ve anılan kararın onanarak kesinleştiği gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi halinde tespit hükmü kurulması gerektiği de gözetilerek toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.