Yargıtay 17. Ceza Dairesi E.2018/6729 K.2019/1091

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü: Hükümlü, İstanbul 9. Asliye Ceza Mahkemesine verdiği 02.02.2015 tarihli dilekçesinde, İstanbul 9. Asliye Ceza Mahkemesinin 20.12.1995 tarih, 1994/1011 Esas ve 1995/1441 Karar sayılı ilamı ile hükmedilen ceza nedeni ile memnu haklarının iadesini talep etmiştir.

Yasaklanmış hakların geri verilmesi, belli bir suç veya cezaya mahkumiyete bağlı olarak gerek Ceza Kanununda gerekse diğer Kanunlarda öngörülen çeşitli hak yoksunluklarının giderilmesini sağlayan hukuki bir düzenlemedir.

765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 121 ve 124 maddeleri ile 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 416 ve 420. maddelerinde düzenlenen “Yasaklanmış hakların geri verilmesi” kurumuna ne 5237 sayılı TCK, ne de 5271 sayılı CMK’da yer verilmemiş, ancak daha sonra 19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren ve 5560 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 38. maddesiyle 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'na 13/A maddesi eklenmek suretiyle tekrar düzenlenmiştir.

Bu düzenlemede amaçlanan, ceza mahkumiyetinden doğan müebbet hak yoksunluklarının giderilmesini sağlamaktır.

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'na eklenen 13/A maddesinde, 5237 sayılı Türk Ceza Kanun'u dışındaki kanunların belli bir suçtan dolayı veya belli bir cezaya mahkûmiyete bağladığı hak yoksunluklarının giderilebilmesi için, yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna gidilebilir. Bunun için; Türk Ceza Kanunu'nun 53 üncü maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları saklı kalmak kaydıyla, mahkûm olunan cezanın infazının tamamlandığı tarihten itibaren üç yıllık bir sürenin geçmiş olması gerektiği belirtilmektedir.

Yasaklanmış hakların geri verilmesinin ilk koşulu, mahkum olunan “cezanın” infaz edilmiş olmasıdır. İnfazın tamamlanmış olması ile ifade edilmek istenen husus cezanın tamamıyla yerine getirilmiş olmasıdır. Dolayısıyla hapis cezasında süre, koşullu salıverme (şartla tahliye) değil, bihakkın (tamamıyla) salıverilme tarihinden itibaren başlayacaktır.

Yasaklanmış hakların geri verilmesinin ikinci koşulu ise, kişinin bu süre zarfında yeni bir suç işlememiş olması ve hayatını iyi halli olarak sürdürdüğü hususunda mahkemede bir kanaat oluşması gerektiğidir.

İstanbul 9. Asliye Ceza Mahkemesinin 20.12.1995 tarih, 1994/1011 Esas ve 1995/1441 Karar sayılı ilamının incelenmesinde hükümlü ...'ın hırsızlık suçundan 765 Sayılı TCK'nun 491/ilk, 522, 59. maddeleri gereğince 1 ay 20 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, hükmedilen cezanın 647 sayılı Kanun'un 6. maddesi gereğince 250.000 TL ağır para cezasına çevrilmesine karar verildiği, kararın 28.12.1995 tarihinde kesinleştiği ve 10.06.1996 tarihinde infaz edildiği; hükümlünün, cezanın infaz edilmesinden sonraki 3 yıl içerisinde, 20.07.1996 tarihinde işlediği, 6136 sayılı Kanun'a muhalefet suçu nedeniyle, İstanbul 44. Asliye Ceza Mahkemesinin 1996/760 Esas, 1996/842 Karar sayılı, 25.10.1996 kesinleşme tarihli ilamı ile 3.200,00 TL adli para cezası ile cezalandırımasına karar verildiği görülmüştür.

Bu açıklamalara göre, hükümlünün, cezanın infazından sonraki 3 yıl içerisinde yeniden suç işlemesi nedeniyle, mahkemece verilen “Yasaklanmış hakların iadesine dair talebin reddi” kararının usul ve mevzuata uygun olması karşısında, tebliğnamede bozma isteyen düşünceye iştirak olunmamıştır.