Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2004/4521 K.2004/6488

818 S. BORÇLAR KANUNU [ Madde 53 ]

818 S. BORÇLAR KANUNU [ Madde 140 ]

"İçtihat Metni"

Taraflar arasındaki tazminat davası üzerine yapılan yargılama sonunda: kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı ve B....... Petrol Ürünleri Nak. İnş. Tic. Ltd. Şti. vekillerince temyiz edilmesi üzerine, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

Davacı vekili; 28 ...... 802 plakalı aracın devrilerek yolun sol şeridini kapatması nedeni ile Samsun Emniyet Müdürlüğüne ait 55 .... 0134 plaka sayılı aracın kaza mahallinde bulunduğu sırada davalı Mustafa'nın sevk ve idaresindeki 06 ..... 42 plakalı tır çekicisi ile çarparak trafik kazasına neden olduğunu iddia ederek 1.444.925.000.TL. tazminatın 16.11.1999 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile, 24.200.000.TL tesbit masrafın 22.11.1999 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsilini istemiş 30.12.2002 tarihli ıslah dilekçesi ise 2.000.000.000.TL tazminatın ve 41.350.000.TL. tesbit masrafının işleyecek yasal faizleriyle birlikte davalıdan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı B....... Petrol Ürünleri Nak. Tic. Ltd. Şti. Vekili; kazadan güvenlik tedbiri almayan davacı tarafın asli kusurlu olduğunu, istenen tazminatın miktarının fahiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı Şevket vekili; müvekkilinin kullandığı 55 ..... 0134 plakalı aracı usulüne uygun olarak park edip güvenlik önlemlerini aldığını kusurun tamamının davalı Mustafa'ya ait olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı Mustafa; ekip arabasının kenara çekilerek gerekli güvenlik önlemlerinin alınmaması sebebiyle çarpışmanın olduğunu savunmuştur.

Davalı G.... Sigorta AŞ. Vekili; müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun kaza başına poliçe limitiyle sınırlı olduğunu savunmuştur.

Mahkemece, yapılan yargılama, toplanan deliller, benimsenen bilirkişi raporu uyarınca davanın kısmen kabulü ile 1.500.000.000.TL. tazminatın davalılar Mustafa ile B...... Petrol ürünleri Nak. İnş. Tic. Ltd. Şti.nden kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı Şevket ve G.... Sigorta AŞ. hakkında açılan davanın ve fazla talebin reddine karar verilmiş, hüküm davacı ve davalı B........ Petrol Ürünleri Nak. İnş. Tic. Ltd. Şti vekillerince temyiz edilmiştir.

1- Dava trafik kazasından doğan maddi tazminat istemine ilişkindir. Trafik kazasından doğan tazminat davaları, zararın ve failin öğrenildiği günden başlayarak iki yıllık sürede zamanaşımına uğrar. BK.nun 140. maddesine göre ise müruruzamanı kendiliğinden nazara alamayacağına göre, davalı B........ petrol ürünleri Nak. İnş. Tic. Ltd. Şti. vekilinin tüm temyiz itirazlarının Reddine,

2- Davacı vekilinin temyizine gelince; davacı idare trafik kazasından dolayı Emniyet Müdürlüğüne ait 55 ...... 0134 plakalı araçta meydana gelen hasarın tazmini için karşı araç sürücüsü Mustafa, araç maliki şirket ve idarenin aracını kullanan davalı polis memuru Şevket hakkında tazminat davası açmıştır.

Aynı olay nedeniyle Samsun ikinci Asliye Ceza Mahkemesi 12.12.2001 tarih ve 2000/73 esas, 2001/1293 sayılı kararında Mahkemece, alınan bilirkişi raporu uyarınca davalı Mustafa'nın 6/8, davacı idarenin ise 2/8 oranında kusurlu bulunduğu kabul edilerek tazminata karar verilmiştir, davalı Şevket kazada kusuru bulunmadığından beraatine, davalı Mustafa'nın ise 8/8 kusuru bulunduğundan cezalandırılmasına karar verilmiş ve bu karar 21.3.2002 tarihinde kesinleştirilmiştir.

Her ne kadar BK. 53. maddesi gereğince ceza hakiminin kusura ilişkin kararı hukuk hakimini bağlamaz ise de ceza hakiminin kararına dayanak yaptığı maddi olaylara bağlı olup hukuk hakimi olayların başka şekilde gerçekleştiğini benimseyemez.

Güvenlik görevlilerince en az 100 m en çok 250 m olay yerine mesafeli ışıklı rektörler ve uzaktan gelen araçları daha önceden uyarıcı tedbirlerin alınması gerekirken güvenliğin yeterli olmaması sonucu davacı taraf (Emniyet Genel Müdürlüğü) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 81/1-a maddesini ihlal ederek 2/8 (%25) oranında kusurlu bulunduğunu, ceza mahkernesindeki 26.11.2001 tarihli bilirkişi raporunda ise. 55 ........

0134 plakalı trafik hizmet aracının şoförü Şevket için ilgili Kanunun 83. maddesindeki istenilen hususları yerine getirmek için kaza yerinde bulunduğu sırada, aracın üst ışığının ve dörtlü sinyallerinin yandığı ve kazaya karışan araca ait emniyet konileri ile gerekli tedbirleri almakta oldukları bu kazanın oluşunda herhangi bir kusurunun olmayacağı şeklinde farklı rapor verilmiştir.

Her ne kadar ceza mahkemesinde bilirkişi raporunda sanık Şevket değerlendirilmiş hukuk dosyasında ki bilirkişi raporunda ise güvenlik görevlilerince alınması gerekli tedbirler belirtilerek, davacı araç sürücüsü davalı Şevket'in durumu değerlendirilmeyerek, araç maliki konumundaki Emniyet Genel Müdürlüğüne kusur izafe edilmişse de ceza dosyasında aynı olaydan dolayı kusursuzluğu belirlenen Şevket davacı kurumun aracını kullanan araç sürücüsüdür.

Mahkemece, alınan bilirkişi raporu uyarınca davalı Mustafa'nın 6/8, davacı tarafın ise 2/8 oranında kusurlu olduğu kabul edilerek belirlenen kusur oranına göre tazminata karar verilmiştir. Kesinleşen ceza dosyasındaki raporda sanık Mustafa'nın kazadan dolayı 8/8 kusurlu olacağı belirtilmiştir. BK. 53. maddesine göre hukuk hakimi, ceza hakiminin mahkumiyet kararına götüren olaylarla bağlıdır, hukuk hakimi artık olayların başka şekilde gerçekleştiğini benimseyemez.

Bu durumda raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi için mahkemece yeniden seçilecek üç kişilik uzman bilirkişi kurulundan alınacak, Ceza mahkemesinde haksız fiil öğelerinden eylem, illiyet bağı, hukuka aykırılık yönleri saptanmış ve bu hususlar kesinleşmiştir. Bu üç öğe bakımından ceza mahkemesi mahkumiyet kararının hukuk hakimini bağlayacağı açıktır. Ceza mahkemesinde kusuru belirleyen maddi olgu açıklanarak belirleme buna göre yapılmıştır.

Bu durumda ceza mahkemesinde tesbit edilen maddi olgular esas alınarak, kusur oranı seçilecek üç kişilik uzman bilirkişi vasıtasıyla yeniden belirlenerek ve raporlar arasındaki çelişki giderilerek uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması isabetli görülmemiştir.