Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2008/4378 K.2008/5816

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davacı ve davalı ... Müh. Taah. Tur. Tar. Hay. San ve Tic. A.Ş vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili dava dilekçesiyle, davalı borçlu Asel İnş. Plastik Mob. San. Tic. Ltd. Şti'nin, alacaklısından mal kaçırmak amacıyla PVC kapı pencere üretim işinde kullandığı sekiz adet demirbaş makine ve techizatını, 22.10.2002 tarih, 389 nolu fatura ile davalı ... Müh. Taah. Tur. Tar. Hay. San. Tic. A.Ş'ne sattığını ileri sürerek, davalılar arasındaki tasarrufun iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Daha sonra, tasarrufa konu makinaların davalı ... Müh. Taah. Tur. Tar. Hay. San. ve Tic. A.Ş tarafından dava sırasında satıldığının anlaşılması üzerine makine bedeli olan 8.142.00.YTL'nin işleyecek reeskont faiziyle birlikte bu şirketten tahsilini malların adı geçen davalı şirket elinde bulunmaması halinde yine tazmin ve tahsil kabiliyetinin kararda sağlanmasını istemiştir.

Davalı ... İnş. Plastik Mob.San ve Tic. Ltd. Şti. temsilcileri Mehpare ve ... ... cevap dilekçeleriyle, davacıya borçları olduğunu, 2001 yılı sonu itibariyle iş yapamaz hale geldiklerini, 2001 yılı sonunda fabrika komşusu olan diğer davalı ... A.Ş ile iş ortaklığı yaptıklarını, davalı ... A.Ş'nin ... PVC firmasının distribütörü olmaları için aracılık ettiklerini, birlikte çalıştıklarından dava konusu makinaları muhasebeleştirmelerinin şart olduğunu, ham maddelerin işlendiğini kanıtlamak için davalı

şirketin isteği doğrultusunda sembolik olarak fatura ettiklerini, daha sonra ortaklıklarının bozulduğunu, makinalarını 14.000.00.YTL'ye almaları için davalı şirkete teklifte bulunduklarını, kabul etmemeleri üzerine satılığa çıkardıklarını, müşteri bulunmasına, rağmen davalı şirketin itirazı üzerine satamadıklarını, makinaların davacı tarafından haczedildiğini, davalı ... A.Ş'nin kendilerinin borçlu olduğunu bildikleri halde bu durumundan yararlanıp makinalara el koyduğunu, 1,5 yıldır iş yapamadıklarını bildirmişlerdir.

Davalı ... Muh. Taah. Tur. Tar. Hay. ve San. Tic. A.Ş vekili, tasarrufa konu malların müvekkillerinin iştigal konusu olması nedeniyle ihtiyaca binaen alındığını, gazetedeki satış ilanının kötüniyetli borçlu tarafından verildiğini, haciz yapılan makinaların bulunduğu yerin müvekkiline ait olduğunu, 9.9.2002 tarihihinden önce ... Plastik San.tic.A.Ş'nin bayisi olduklarını, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece iddia, savunma, toplanan delillere göre, davalı şirketlerin komşu işyeri olup birlikte iş yaptıkları, davalı ...

A.Ş'nin borçlu şirketin mali ve ekonomik durumunu bilebilecek şahışlardan olduğu, bedeller arasında borçlu aleyhine açık bir oransızlık bulunduğu, aciz halinde bulunan borçlunun paradan veya mutad ödeme vasıtalarından başka surette yapmış olduğu ödemelerin İİK.nun 279/2. maddesi gereğince iptale tabi olduğu gerekçe gösterilerek, davanın kısmen kabulü ile takibe konu Ankara 15.İcra Müdürlüğünün 2002/15284 Esas sayılı dosyasındaki alacak ve ferileriyle sınırlı olmak üzere, 22.10.2002 tarih, 389 nolu faturada belirtilen malların satış işleminin iptaline ve davacı alacaklıya bu mallar üzerinde haciz ve satış yetkisi tanınmasına,

tazmin ve tahsil yönündeki diğer taleplerin reddine karar verilmiş; hüküm, davacı ve davalı ... Müh. Taah. Tur. Tar. Hay. San ve Tic. A.Ş vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, özellikle davalıların dükkan komşusu olup, 17.10.2001 ve 21.2.2002 tarihli faturalardan ticari ilişki içinde olduklarının anlaşılmasına, davalı ... A.Ş'nin borçlunun ekonomik durumunu bilebilecek kişilerden olduğu ve tasarrufa konu makinaların ticari işletme veya işyerindeki

ticari malların devri niteliğinde olması ve İİK.nun 280/III. maddedeki yasal karinenin aksi davalı 3. kişi tarafından iddia ve ispatlanamadığı; ayrıca, 20.9.2002 ve 3.3.2003 tarihli haciz tutanakları ile borçlu şirket temsilcisinin cevap dilekçesindeki beyanlarından aciz halinde olduğunun anlaşılmasına göre, davalı ... Müh. Taah. Tur. Tar. Hay. San ve Tic.A.Ş vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Davacı vekilinin temyiz itirazlarına gelince; Davacı vekili, dava dilekçesinin sonuç kısmında davalılar arasındaki tasarrufun iptalini, tasarrufa konu malların davalı 3. kişi tarafından satışının önlenmesi için ihtiyaten haciz veya ihtiyati tedbir konulmasını, yargılama sırasında malların satıldığının anlaşılması halinde bedelleri olan 8.142.00.YTL'nin faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini; malların davalı elinde bulunmaması halinde tazmin ve tahsil kabiliyetinin sağlanmasını istemiştir.

Davacının ihtiyati haciz talebi 1.6.2005 tarihli duruşmada reddedilmiştir. 3.3.2003 tarihli haciz zaptından, dava konusu ... kafa profil kesme makinası ile taşlama makinasının, davalı 3. şahsın işyerinde olmadığı anlaşılmakta ise de, elden çıkarıldığı konusunda davacı tarafın bir iddiası da bulunmamaktadır. 2.5.2006 tarihli bilirkişi raporun da tasarrufa konu makinalar yerinde görülmeden dosya üzerinden düzenlenmiştir.

İptal davasının konusu, iptale tabi bir tasarruf ile borçlunun 3.kişiye devretmiş olduğu mal, veya hak üzerinde davacı alacaklının cebri icra yolu ile hakkını alma yetkisi elde etmesidir. (İİK.nun 283/1) Dava konusu mal, lehine tasarruf yapılmış olan 3. kişinin elinde ise, iptal davasının konusu, mal üzerinde cebri icraya devam edilmesi, yani davacı alacaklının alacağı için o malın haczedip satılmasıdır.

Lehine tasarruf yapılmış olan 3. kişi, o malı elinden çıkarmış ise, o zaman davanın konusu, 3. kişinin o malın değeri nispetinde tazminata mahkum edilmesidir. (İİK.nun 283/II)

Dosya içeriğinden tasarrufa konu malların tamamının davalı 3. kişinin elinde olup olmadığı belli değildir. O halde mahkemece, davalı 3. kişiden malların elinde olup olmadığı sorulmalı, gerektiğinde malların mevcudiyeti yönünden mahallinde keşif yapılarak sonucuna göre yukarıdaki ilkelere göre bir karar verilmelidir. Değinilen biçimde araştırma, soruşturma yapılmadan, yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru görülmemiştir.