Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2012/11172 K.2013/560

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili ve davalı ... şirketi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalı şirkete kasko sigortalı müvekkiline ait aracın trafik kazasında hasarlandığını ihbara ve noterden gönderilen ihtara rağmen davalının hasarı ödemediğini aracın kaza tarihinden ........2006 tarihine kadar emniyetin otoparkında, ........2006 tarihinden sonra servisin oto parkında kaldığını müvekkilinin emniyet otoparkına 350 TL ödendiğini,

servisin otoparkına 462 TL ödemesi bulunduğunu ticaretle uğraşan müvekkilinin işinin devamı için aylık 800 TL.sından araç kiraladığını dava tarihi itibariyle ....200 TL kiralık araç bedeli ödediğini belirterek ....538 TL araç bedelinin kaza tarihinden 350 TL ve 462 TL otopark ücretleri ile ....200 TL kiralık araç bedelinin ödeme tarihlerinden işleyecek reeskont faizleri ile davalılardan tahsilini ayarıca müvekkilinin mağduriyeti nedeniyle ....000 TL manevi tazminatın davalılardan tazminini talep etmiştir.

Davalı ..... ... A.Ş vekili davacının rent a car işi yaptığını, kazaya karışan aracını .... Kişiye kiraladığını, aracın kiracı yönetiminde iken kaza yaptığını, bu halin teminat dışında kaldığını, müvekkilinin kiralık araçlar için kasko poliçesi yapmadığını, manevi tazminat ve diğer taleplerin poliçe teminatı kapsamında olmadığını, tazminat miktarının fahiş olduğunu aracın kaza tarihindeki piyasa rayicinin ....000 TL olarak tesbit edildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece davalı .... ... ..... Ltd. Şti aleyhine açılan davanın reddine davanın kısmen kabulü ile ....000 TL araç bedelinin dava tarihinden işleyecek reeskont faizi ile davalı ..... ... A.Ş.den tahsiline, davacının manevi tazminat ve fazlaya ilişkin diğer taleplerinin reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili ile davalı ... şirketi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

...-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde, dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davacı vekili ile davalı ... şirketi vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

...-Dava, kasko ... sözleşmesine dayanılarak açılan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davacı vekili müvekkiline ait davalı şirkete kasko sigortalı aracın çift taraflı trafik kazasında hasarlandığını, ihbara rağmen davalı tarafın hasarı ödemediğini belirterek ....538 TL hasar, 3200 TL kiralık araç bedeli 350 TL ve 462 TL otopark ücreti ve ....000 TL manevi tazminatın tahsilini talep etmiş, davalı ... şirketi vekili cevap dilekçesinde aracın kiralık olarak kullanıldığını, davacının araç kiralama işi yaptığını, hasarın teminat kapsamında olmadığını savunmuş, yargılama sırasında alınan ........2008 tarihli bilirkişi raporuna itirazlarını içeren ........2008 tarihli dilekçesinde davacı aracının sürücüsünün alkollü olduğunu,

olayın münhasıran alkolün etkisi altında meydana gelmesi halinde de hasarın teminat dışında kaldığını ileri sürmüştür. Davaya konu kaza ........2006 tarihinde saat 02.... da meydana gelmiş, sürücünün ... promil alkollü olduğuna dair rapor aynı gün saat 03.55 te alınmıştır. Davalı ... şirketi vekili delil listesinde davacının " ......." isimli işyerini çalıştırdığına dair kartvizit fotokopisini ibraz etmiştir.

Davacı tanığı olan araç sürücüsü .....Bilir tanık olarak verdiği duruşmadaki ifadesinde davacıyı tanıdığını, kazaya karışan aracı davacıdan emanet olarak aldığını, aracı kullanması karşılığında herhangi bir ödeme yapmadığını, aracı kiralamadığını beyan etmiştir. Mahkemece aracın kiralandığı ispatlanmadığından davalı sigortacı haklarındaki davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz. Olayın münhasıran alkolün etkisi altında olup

olmadığı hususu incelenmediği gibi aracın kiralık olup olmadığı yönünden ...... rent a car isimli işyeri kayıtlarında da inceleme yapılmamıştır.

2918 sayılı ...'nun 48. maddesinde; alkollü içki alması nedeniyle güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmelerinin yasak olduğu ifade edilmiştir.

Karayolları Trafik Yönetmeliğinin "Uyuşturucu ve Keyif Verici Maddeler ile İçkilerin Etkisinde Araç Sürme Yasağı" başlıklı 97/.... maddesinde; alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli sürme yeteneğini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmelerinin yasak olduğu açıklandıktan sonra, bu konu ile ilgili olan "b-..." bendinde; alkollü içki almış olarak araç kullandığı tesbit edilen diğer araç sürücülerinden kandaki alkol miktarı 0.50 promil üstünde olanların araç kullanamayacakları belirtilmiştir.

Öte yandan, Kasko sigortası Genel Şartlarının B........ maddesinde; Ayrıca ....Ta.....Şartlarının A......... Maddesinde, taşıtın Karayolları Trafik Kanunu uyarınca yasaklanan miktardan fazla içki almış kişiler tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararların, kasko poliçe teminatı dışında olduğu belirtilmiştir.

Bununla birlikte, Kasko Sigortası Genel Şartlarının A........ maddesinin dayanağını teşkil eden ...'nun 48. maddesinin yasaklamayı düzenleyen ilk fıkrasında, alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli araç sürme yeteneklerini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmeleri yasaklanmış olup, aynı maddenin .... fıkrasındaki yönetmelik düzenlenmesine olanak tanıyan hükümde, yasaklama yetkisi yönetmeliğe bırakılmış olmadığından,

Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 97. maddesinde, yukarıda anılan yasa hükmü tekrarlandıktan ve mütakip, uyuşturucu veya keyif verici maddeler ile alkollü içkilerin oranlarının ne şekilde saptanacağı belirlendikten sonra, yasada yer alan hükmü dikkate almadan salt 0.50 promilin üstünde alınan alkol miktarına göre araç kullanma yasağı getirilmesinin yasal dayanağı bulunmadığından geçersiz bulunmaktadır.

Geçersiz yönetmelik hükümlerinin yasaya aykırı bir şekilde genel şart olarak kabülü de mümkün değildir.

O halde, hasarın teminat dışı kalabilmesi için kazanın meydana geliş şekli itibariyle sürücünün salt (münhasıran) alkolün etkisi altında kaza yapmış olması gerekmektedir. Diğer bir anlatımla, sürücünün alkollü olması tek başına

hasarın teminat dışı kalmasını gerektirmez. Üstelik, böyle bir durumda hasarın teminat dışı kaldığının ispat yükü TTK'nun 1281. maddesi hükmü gereğince sigortacıya düşmektedir.

...'ın yerleşik uygulamalarında; sürücünün aldığı alkolün oranının doğrudan doğruya sonuca etkisi bulunmadığından, mahkemece nöroloji uzmanı, hukukçu ve trafik konusunda uzman bilirkişilerden oluşan bilirkişi kurulu aracılığıyla olayın salt alkolün etkisiyle gerçekleşip gerçekleşmediğinin, alkol dışında başka unsurlarında olayın meydana gelmesinde rol oynayıp oynamadığının saptanması, sonuçta olayın tek başına alkolün etkisiyle meydana geldiğinin saptanması durumunda, oluşan hasarın poliçe teminatı dışında kalacağından davanın kabulüne aksi halinde reddine karar verilmesi gerekeceği ilkesi benimsenmektedir. (YHGK ........2002 gün ve 2002/...-768-840; YHGK ........2004 gün ve 2004/...-257-212; YHGK ........2005 gün ve 2005/...-81-...; YHGK ........2005 gün 2005/...-624-713 sayılı ilamları)

...'ın yerleşik uygulamalarında; sürücünün aldığı alkolün oranının doğrudan doğruya sonuca etkisi bulunmadığından mahkemece nöroloji uzmanı, hukukçu ve trafik konusunda uzman bilirkişilerden oluşan bilirkişi kurulu aracılığıyla olayın salt alkolün etkisiyle gerçekleşip gerçekleşmediğinin alkol dışında başka unsurlarında olayın meydana gelmesinden rol oynayıp oynamadığının saptanması sonuçta olayın tek başına alkolün etkisiyle meydana geldiğinin saptanması durumunda oluşan hasarın poliçe teminatı dışında kalacağından davanın reddine aksi halde kabulüne karar verilmesi gerekeceği ilkesi benimsenmektedir.

Somut olayda davacı aracının sürücüsü saat 03.55 te ... promil alkollü olup kaza tesbit tutanağına göre şeride tecavüz etme kuralını ihlalden kusurlu bulunmuştur. Yukarıda açıklanan ilkelere göre sürücünün alkollü olması yalnız başına hasarın teminat dışında kalmasını gerektirmez. Hasarın salt alkolün etkisi altında oluşup oluşmadığının saptanması gerekir. Bu konularda inceleme yapılmadığı gibi aracın dava dışı sürücüye kiralanıp kiralanmadığı konusunda işyeri kayıtlarında da inceleme yapılmamıştır.

Bu durumda mahkemece ...veya.....Heyetinden seçilecek aralarında nöroloji ve trafik uzman bilirkişilerin bulunduğu bilirkişi kurulundan olayın oluş yekli sürücünün olay saatindeki alkol oranı yol, hava durumu sürücü Bahtiyar

Bilir'in olaydaki kusuru olaya karışan diğer araç sürücüsünün kusurunun bulunup bulunmadığı konularında tüm dosya kapsamına göre kazanın münhasıran alkolün etkisi altında gerçekleşip gerçekleşmediğinin başka unsurların da etkisi olup olmadığının tesbiti hususlarında ve serbest mali müşavir ya da muhasabeci bilirkişi marifetiyle " ...... Rent a car" isimli kartvizit fotokopisine göre davacı ile ...

Şipşak tarafından işletilen işyerinin ticari defter kayıt ve belgelerinde inceleme yaptırılarak davacı adına kayıtlı ........ plakalı aracın olay tarihi itibariyle dava dışı .......'e kiralanıp kiralanmadığı kiralama sözleşmesi varsa bunun maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği hususunda denetime elverişli gerekçeli ayrıntılı bir rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

...-Davacı aracı 2004 model .......... otomobil olup kasko ... değeri ....538 TL.dir. Davaya konu kaza ........2006 tarihinde meydana gelmiştir. Hasar konusunda alınan raporlar denetime elverişli olmadığı gibi hüküm kurmak içinde yeterli değildir. Davacı vekilinin buna ilişkin itirazlarıda dikkate alınmamıştır.

Bu durumda mahkemece ... nolu bentteki bozma sebebi gereğince seçilecek trafik hasar konusunda uzman bilirkişiden davacı aracında davaya konu kaza sebebiyle meydana gelen hasar miktarı aracın onarımının mı pertinin mi uygun olduğu onarımının ekonomik olması halinde ayrıntılı şekilde parça ve işçilik bedelinin tesbiti pertinin uygun olması halinde olay tarihindeki ....

El piyasa rayiç değeri ve sovtaj bedelinin belirlenmesi hususlarında denetime elverişli, ayrıntılı gerekçeli önceki bilirkişi raporlarının da incelendiği bir rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu gibi hüküm kurmaya yeterli olmayan rapora dayanılarak hüküm kurulması da doğru görülmemiştir.

...-...ı Kasko Sigortası Genel Şartlarının B........ maddesine göre sigortacı hasar miktarına ilişkin belgelerin kendisine verilmesinden itibaren en geç ... gün içinde gerekli incelemeleri tamamlayıp hasar ve tazminat miktarını tesbit edip sigortalıya bildirmek zorundadır. Somut olayda davacı davalı ... şirketine ..... .... Noterliğinin ........2006 tarih 21909 yevmiye nolu ihbarnamesi ile ihtarda bulunmuş ve ihtarmanenin tebliğinden itibaren ... gün içinde hasarın karşılanmasını talep etmiştir. Söz konusu

ihtar, davalı şirkete ........2006 tarihinde tebliğ edilmiş olup davalı ... şirketi ... gün sonra ........2006 tarihinde temerrüde düşürülmüştür. Bu durumda mahkemece ........2006 tarihinden itibaren temerrüt faizine hükmedilmesi gerekirken yazılı olduğu gibi dava tarihinden itibaren faize karar verilmesi de isabetli değildir.

...-Davacı vekili dava dilekçesinde maddi tazminatla birlikte ....000 TL manevi tazminatında tahsilini istemiştir. Karar tarihinde yürürlükte bulunan ....nin .../... maddesi gereğince " manevi tazminat davasının maddi tazminat veya parayla değerlendirilmesi mümkün diğer taleplerle birlikte açılması durumunda manevi tazminat açışından vekalet ücreti ayrı bir kalem olarak hükmedilir."

Bu durumda mahkemece manevi tazminat davasının reddine karar verilmesine göre reddedilen manevi tazminat yönünden ayrıca davalı ... şirketi lehine vekalet ücretine karar verilmesi gerekirken sadece maddi tazminatın kısmen reddedilen kısmı yönünden tek bir vekalet ücretine hükmedilmesi de isabetli görülmemiştir.