Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2012/8511 K.2012/11380

Kıymetli evrakın (bono) iptali ve ödeme yasağı konulmasına ilişkin talep hakkında Elmalı Asliye Hukuk (Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) Mahkemesi ile Elmalı Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi gereği düşünüldü;

-K A R A R-

Talep kıymetli evrakın (bononun) zayii nedeni ile iptali ve ödeme yasağı konulmasına ilişkindir. Elmalı Asliye Hukuk (Ticaret Mahkemesi sıfatı ile) Mahkemesi 6100 sayılı HMK.nun 383.maddesi gereğince kıymetli evrakın zayii nedeniyle iptali ve ödeme yasağı konulmasına ilişkin uyuşmazlık HMK.nun yürürlüğe girmesinden sonra açılan çekişmesiz yargı işi niteliğinden olduğundan bahisle görevsizlik kararı vermiştir.

Elmalı Sulh Hukuk Mahkemesi ise HMK.nun 382.maddesinde hukukumuzda yer alan ve çekişmesiz yargı işleri olarak nitelenen haller sayıldıktan sonra 383.maddesinde çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece Sulh Hukuk Mahkemesidir denilmek suretiyle ana kural konulmuş, ancak aksine düzenleme bulunması halinde Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olmadığı yönündeki istisnada ayrıca belirtilmiştir.

Mevcut durumda TTK.nun 4.669 ve 1.7.2012 tarihinde yürürlüğe girecek olan 6102 Sayılı TTK.nun 757/1 maddelerindeki düzenleme HMK.nun 383.maddesinde vurgulanan aksine bir düzenlemeyi ifade eder. Görev yönünden HMK.ya göre daha özel bir kanun niteliğini taşıyan TTK.nu hükümlerinin öncelikle uygulanmasının zorunluluğu hukukun genel ilkelerinin bir sonucudur. Zikredilen hususların yanı sıra

../...

-2- 2012/8511 2012/11380

HMK.nun 4.maddesinde çek iptali ile ilgili olarak Sulh Hukuk Mahkemelerine bir görevin tevdi edilmediği, miktarına bakılmaksızın Ticaret Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğunun anlaşılması nedeniyle görevsizlik yönünde hüküm kurmuştur.

TTK.nun 4.maddesinde bu kanundan doğan hukuk "davalarının" ticari dava sayıldığı, aynı kanunun 5.maddesinin 2.fıkrasında bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu konunun 4.maddesi hükmünce "ticari sayılan davalara" ticaret mahkemesinde bakılacağı hususu düzenlenmiştir.

Diğer taraftan 1.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK.nun 382.maddesinde, "çekişmesiz yargı işleri" düzenlenmiş aynı maddenin 2.fıkrasının (e) bendinde "Ticaret hukukundaki çekişmesiz yargı işleri" başlığı altında 6.madde olarak "kıymetli evrakın iptaline " ilişkin taleplerin "çekişmesiz yargı işi" olduğu belirtilmiş aynı yasanın 383.maddesinde de, çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkemenin aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece sulh hukuk mahkemesi olacağı hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda açıklanan yasa hükümlerine göre, çekişmesiz yargı da "dava deyiminin" yeri olmayıp "iş" deyimi vardır. Dava iki taraf sistemine göre kurulmuş ise de çekişmesiz yargıda birbiriyle çekişme halinde olan iki taraf olmadığından çekişmesiz yargı işleri için "dava" terimi olan iki taraf olmadığından çekişmesiz yargıda "taraf" değil "ilgililer" kavramı vardır.

Çekişmesiz yargıda dava sözkonusu olmadığı için davacı ve davalı terimlerinin de yeri yoktur.

HMK.nun 383.maddesine göre çekişmesiz yargıda Sulh Hukuk Mahkemesinin görevi asıl olup Asliye Hukuk Mahkemesinin görevi istisna olduğundan yalnız "mahkeme" veya "hakim" terimlerinin kullanıldığı bütün çekişmesiz yargı işleri için Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır. (Prof.Dr.B.Kuru/Prof.Dr.A.C.Budak İstanbul Barosu Dergisi Cilt:85 Sayı:5 yıl 2011 Sh:33-36)

Somut olayda 7.12.2011 tarihinde yani 6100 sayılı HMK.nun yürürlüğe girmesinden sonra dava açılmıştır.

6100 Sayılı HMK.nun geçici 1.maddesinin 1.bendine göre bu konunun yargı yolu ve göreve ilişkin hükümleri kanunun

../...

-3- 2012/8511 2012/11380 yürürlüğe girmesinden önceki tarihte açılmış davalara uygulanmaz. Bu durumda kıymetli evrakın zayii nedeniyle iptali ve ödeme yasağı konulmasına ilişkin uyuşmazlık 6100 Sayılı HMK.nun 1.10.2011 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonra açılan çekişmesiz yargı işi niteliğinde olup görev hususu davanın açıldığı tarihe göre belirlendiğinden uyuşmazlığın Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.