Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2013/8755 K.2013/10643

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, müvekkiline ait araca davalıların işleteni ve sürücüsü olduğu aracın çarparak hasarladığını, tespit raporuna göre araçta 10.482,27 TL tutarında hasar olduğunu, onarımının ekonomik görülmediğini, piyasa rayicinin 13.000 ila 13.500 TL, sovtajının 5.000 İla 5.500 TL arasında bulunduğunu, hasarlı aracın müvekkili tarafından 4.000 TL karşılığında satıldığını, davalı sürücünün olayda asli kusurlu olduğunu belirterek bakiye 9.500 TL'nın kaza tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, aracın trafikte müvekkili adına kayıtlı olduğunu, ancak kaza tarihinden önce 14.9.2011 tarihli harici satış sözleşmesi ile dava dışı ...'a satılıp teslim edildiğini, ...'in aracın devrini üzerine almadığını ve aracın satışı nedeniyle kararlaştırılan 3.500 TL senet borcunu ödemediğini, müvekkilinin ... hakkında Malatya 1.İcra Müdürlüğü'nün 2011/5759 sayılı dosyasında kambiyo senedine dayanarak icra takibi yaptığını ancak sonuç alamadığını, müvekkilinin işleten sıfatının olmadığını, husumet yöneltilemeyeceğini belirterek davanın ...'a ihbarını ve reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kabulü ile 9.500 TL tazminatın dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ve ...'dan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde, dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, göre davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun tanımlar başlıklı 3.maddesinde işletenin "araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaybı ile satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişi olduğu, ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğunun ispatı halinde bu kimsenin işleten sayılacağı" öngörülmüştür.

Yasa hükmüne göre araç kayıt maliki olmak, araç işletenliğine yasal karine teşkil etmekte olup ispat külfeti kendisine geçen araç malikinin işleten olmadığına ilişkin savunmasını her türlü yasal ve inandırıcı delillerle ispatlaması mümkündür.

Davalı aracı haricen sattığını işletenlik sıfatının kalmadığını, araç satışından tahsil edemediği satış bedeli için icra takibi yaptığını beyan ederek icra dosyası ve tanık deliline dayanmış, mahkemece davalı delilleri toplanmadan eksik inceleme ile hüküm kurulmuştur.

Bu halde davalının işletenlik sıfatının bulunmadığına ilişkin savunması yönünden Malatya 1.İcra Müdürlüğü'nün 2011/5759 esas sayılı dosyasının getirtilmesi, davalının delil listesinden isimlerini bildirdiği tanıklarının dinlenilmesi, bildirilen tüm yasal delillerin toplanması ve hasıl olacak sonuca göre davalının işleten sıfatının bulunup bulunmadığı yönünde karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

3-Somut olayda, kaza tutanağında davalı tarafa ait aracın sürücüsünün doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapmak kuralını ihlal etmekten kusurlu olduğu belirtilmiştir.

Davacı vekili, davalı ...'ün işleteni, ...'ın sürücüsü olduğu aracın sebebiyet verdiği ve asli kusurlu olduğu kaza sonucunda müvekkilinin aracının hasarlandığını belirterek 9.500 TL'nın davalılardan tahsilini talep etmiştir.

Davacı tarafın dayandığı tespit raporunda araçta 10.482,27 TL tutarında onarım masrafı olduğu, pertinin uygun bulunduğu, aracın olay tarihinde 2.el değirinn 13.000 ila 13.500 TL arasında, sovtaj bedelinin 5.000 ila 5.500 TL arasında olacağı belirtilmiştir. Davacı vekili müvekkilinin hasarlı aracını 4.000 TL karşılığında 3.kişiye sattığını belirterek tespit raporunda belirlenen 13.500 TL'sı araç bedelinden 4.000 TL hurda aracın satış bedelini mahsup ederek bakiye 9.500 TL'nın tazminini istemiştir. Tespit raporu davacı tarafça tek taraflı olarak yaptırılmış olup, davalı taraf açıkça bu raporu kabul ettiğini belirtmediğinden tespit raporu davalı tarafı bağlamaz.

HMK'nın 266.maddesi gereğince "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişini oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Hakimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki biygiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz".

Trafik kazalarında, tarafların olaydaki kusur durumlarının ve davacı aracında medana gelen gerçek zarar miktarının konularında uzman bilirkişi marifetiyle tespit edilmesi gerekir. Kusur ve hasar tespiti hakimlik mesleğinin gerektirdiği, genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konulardan değildir.

Ayrıca onarım masrafları, taşıtın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşar ya da taşıt onarım kabul etmez ise tespit tam hasara uğramış sayılır. Tarafların usulüne uygun şekilde delillerinin toplanması gerekir. Davalı ... vekili tarafından 26.9.2012 tarihli tanık listesi verilmiş, mahkemece tanıkların dinlenilmesi talebi reddedilerek savunma hakkı kısıtlandığı gibi kusur ve hasar durumunun tespiti hususlarında hiç inceleme yapmadan kaza tespit tutanağındaki kusur durumuna, davacı tarafça yaptırılan tespit raporuna ve davacı tarafın hasarlı aracı 4.000 TL'sına satması sebebiyle sovtaj bedeli olarak bu miktara itibar edilerek davanın kabulüne karar verilmiştir. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz.

Bu durumda mahkemece, İTÜ veya Karayolları Genel Müdürlüğü fen heyeti gibi kurum veya kuruluşlardan seçilecek kusur ve hasar konusunda uzman bilirkişi veya bilirkişi kurulundan; davaya konu kazada, taraflara ait araç sürücülerinin kusur durumları ile davacı aracında meydana gelen hasar bedelinin ayrıntılarıyla tesbitin istenilmesi, aracın onarımının ekonomik olup olmadığının değerlendirilmesi,

pertinin uygun olması halinde aracın olay tarihindeki 2.el piyasa rayiç değeri ile (davacı tarafın satış yaptığı bedelle bağlı olmaksızın objektif olarak) sovtaj değerinin tespiti, sovtaj değerinin mahsubu ile bakiye tazminat miktarının belirlenmesi hususlarında tüm dosya kapsamı birlikte gözetilerek tespit raporununda irdelendiği gerekçeli, denetime elverişli bir rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde hüküm kurulması da doğru görülmemiştir.