Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2013/9070 K.2013/11102

Faturaların zayi olduğuna dair belge verilmesine ilişkin talep hakkında Ankara Asliye 1. Ticaret ve Ankara 9. Sulh Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü::

-K A R A R-

Talep, faturaların zayi olması nedeni ile belge istemine ilişkindir.

Asliye Ticaret Mahkemesince, zayi belgesi verilmesine ilişkin istemin çekişmesiz yargı işi olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Sulh Hukuk Mahkemesi ise, TTK'da HMK'nin aksine düzenleme bulunduğu, bu nedenle davanın ticaret mahkemesi görevine girdiğini belirterek görevsizlik kararı vermiştir.

Türk Ticaret Kanunun 4. maddesinde, bu kanundan doğan hukuk "davalarının" ticari dava sayıldığı, aynı kanunun 5. maddesinin 2. fıkrasında, bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu kanunun 4. maddesi hükmünce ticari sayılan "davalara", ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir.

Diğer taraftan, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK'nın 382. maddesinde, "çekişmesiz yargı işleri" düzenlenmiş, aynı maddenin 2. fıkrasının (e) bendinde, "Ticaret hukukundaki çekişmesiz yargı işleri" başlığı altında 1. madde olarak "Ticari defterlerin zayi halinde belge verilmesi"ne ilişkin taleplerin çekişmesiz yargı "işi" olduğu belirtilmiş, aynı yasanın 383. maddesinde de, çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkemenin aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece sulh hukuk mahkemesi olacağı hükmüne yer verilmiştir.

Çekişmesiz yargı işleri yasada örnek olarak sayılmış olup yine yasada çekişmesiz yargı ölçütü sayılmış olmakla bu ölçüte giren işlerin çekişmesiz yargı işi olduğu (KURU Baki / ARSLAN Ramazan / YILMAZ Ejder Medeni Usul Hukuk Ders Kitabı, Ankara 2011, B.

22, s. 773-774) anlaşılmakla ticari defterlerin ziyaı çekişmesiz yargı işi olarak sayıldığından faturaların ziyaınında çekişmesiz yargı işi olduğu kabul edilmiştir.Yukarıda açıklanan yasa hükümlerine göre, çekişmesiz yargıda "dava" deyiminin yeri olmayıp "iş" deyimi vardır. Dava, iki taraf sistemine göre kurulmuş ise de çekişmesiz yargıda birbiriyle çekişme halinde olan iki taraf olmadığından çekişmesiz yargı işleri için "dava" teriminin kullanılması doğru değildir.

Yine çekişmesiz yargıda "taraf" değil, "ilgililer" kavramı vardır. Çekişmesiz yargıda dava söz konusu olmadığı için davacı ve davalı terimlerinin de yeri yoktur.

HMK'nin 383. maddesine göre çekişmesiz yargıda sulh hukuk mahkemesinin görevi asıl olup asliye hukuk mahkemesinin görevi istisna olduğundan yalnız "mahkeme" veya "hakim" terimlerinin kullanıldığı bütün çekişmesiz yargı işleri için sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır. (KURU Baki/BUDAK A.C. İstanbul Barosu Dergisi, C. 85, S. 5, Y. 2011, s. 33-36).

Somut olayda uyuşmazlık 25.04.2012 tarihinde yani 6100 sayılı HMK'nin yürürlüğe girmesinden sonra mahkemeye getirilmiştir.

Bu durumda, faturaların zayi halinde belge verilmesi talebine ilişkin uyuşmazlık, 6100 sayılı HMK'nin 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonra ve 6102 sayılı TTK ve 6335 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden önce açılan çekişmesiz yargı işi niteliğinde olup Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.