Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2014/22817 K.2015/677

Taraflar arasındaki alacak davasında ...Asliye Ticaret Mahkemesi ve ... Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

- KARAR -

Dava, rücuen alacak istemine ilişkindir. Asliye Ticaret mahkemesince, davalı vekilince süresinde işbölümü itirazında bulunulduğu, uyuşmazlığın ticari dava olmadığı gerekçesiyle görevsizlik yönünde hüküm kurulmuştur. Asliye Hukuk Mahkemesi ise, uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde bulunduğundan bahisle görevsizlik yönünde hüküm kurmuştur. Ayrı ticaret mahkemesi bulunan yerlerdeki Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi arasındaki ilişki (görev değil) işbölümüne ilişkindir.

İş bölümü itirazı yalnız ilk itiraz olarak ileri sürülebileceği hususu TTK.'nun 5. ve HUMK.'nun 187.(6100 Sayılı HMK.'nun 116. maddesi) maddelerinde düzenlenmiştir. İlk itiraz olarak ileri sürülmeyen işbölümü itirazının mahkemece kabul edilmemesi gerekir. İşbölümü itirazının uygun bulunması halinde mahkemece dava dosyasının ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verilir.

Gönderme kararı nihai bir karardır, mahkeme bu karar ile davada elini çeker, gönderme kararı ile dava sona ermez ve bu kararın temyizi kabil değildir. Yine, gönderme kararı usulüne uygun şekilde verilmesi halinde (ilk itiraz olarak ileri sürülmesi ve mahkemece uygun görülmesi) gönderilen mahkemeyi bağlar ve gönderilen mahkeme bu davaya bakmaya zorundadır.

Ancak, gönderilen mahkemenin davaya bakma zorunluluğu iş bölümü itirazının ilk mahkemede süresinde yapılması hali ile sınırlıdır.

TTK.'nun 5/3. maddesi "Bir davanın ticari veya hukuki mahiyeti itibariyle iş sahasına girip girmediği yalnız iptidai itiraz şeklinde taraflarca dermeyan olunabilir". TTK.'nun 5/son maddesi ise "vazifesizlik sebebiyle dava dilekçesinin reddi halinde yapılacak muamelelere ve bunların tabi oldukları müddetlere dair usul hükümleri iş sahasına ait iptidai itirazın kabulü halinde de tatbik olunur" hükümleri yer almaktadır.

Somut olayda, dosya kapsamına göre davalı kooperatifin, ... ve çevresinde işyeri bulunan esnafların oluşturduğu bir kooperatif olduğu, bu bölgeden çıkarılarak kendilerine başka bir yer gösterilmesi kararı alınması üzerine davacı ...’nin selefi olan ....Müdürlüğüne başvurdukları, kendilerine Küçükçekmece ilçesinde ... tarafından kamulaştırma yapılarak yer gösterildiği anlaşılmaktdır.

Davacı ..., kendileri aleyhine kamulaştırma bedellerini aşacak başka bedeller ortaya çıkması halinde sorumluluğun davalı kooperatife ait olacağı konusunda anlaşmaya varıldığını, dava dışı 3 kişi tarafından ... aleyhine açılan kamulaştırmasız el atma davasının aleyhlerine sonuçlanması nedeniyle 3 kişiye 198868,38 TL ödediklerini iddia ederek, bu bedelin faizi ile birlikte davalı kooperatiften tahsilini talep etmektedir.

Davanın açıldığı 11.01.2012 tarihinde asliye ticaret ve hukuk mahkemeleri arasında işbölümü ilişkisi mevcut olup, dava dilekçesinin davalı tarafa 20.01.2012 tarihinde tebliğ edildiği, davalının 31.01.2012 tarihinde süresinde işbölümü itirazında bulunduğu anlaşılmaktadır.

O halde; davalının tacir olmamasına, uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olmamasına ve uyuşmazlığın 1163 sayılı Kooperatifler Yasasından kaynaklanmadığının anlaşılmasına göre ticari dava niteliğinde bulunmayan davanın genel hükümlere göre Asliye Hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.