Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2015/17699 K.2017/2136

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalılar vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı alacaklı vekili, borçlu... hakkında takip başlatıldığını, borçlunun alacağı karşılayacak mal varlığı bulunmadığını, alacaklılardan mal kaçırmak amacı ile dava konusu taşınmazdaki hissesini 26.09.2012 tarihinde diğer davalı ...'e devrettiğini belirterek bu tasarrufun iptaline karar verilmesini istemiştir.

Davalılar vekili, haksız açılan davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan delil ve alınan bilirkişi raporuna göre ivazlar arasında aşırı oransızlık olduğundan bahisle davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava İİK'nun 277 ve devamı maddelerine dayalı olarak açılan tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

İcra ve İflas Kanununun 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz ya da iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır.

Davacı, iptal davası sabit olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde cebri icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir (İİK.md.283/1 ). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nisbi nitelikte yasadan doğan bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.

Borçlunun aciz ya da iflasından önce yaptığı iptale tabi tasarrufları, üç grup altında ve İİK.nun 278, 279 ve 280. maddelerinde düzenlenmiştir. Ancak, bu maddelerde iptal edilebilecek bütün tasarruflar, sınırlı olarak sayılmış değildir.

Kanun, iptale tabi bazı tasarruflar için genel bir tanımlama yaparak hangi tasarrufların iptale tabi olduğu hususunun tayinini hakimin takdirine bırakmıştır (İİK.md.281). Bu yasal nedenle de, davacı tarafından İİK.nun 278, 279 ve 280.maddelerden birine dayanılmış olsa dahi, mahkeme bununla bağlı olmayıp, diğer maddelerden birine göre iptal kararı verebilir (Y.H.G.K.25.11.1987 Tarih, 1987/15-380 Esas ve 1987/872 Karar sayılı ilamı).

Genelde denilebilir ki, borçlunun iptal edilebilecek tasarrufları, alacaklılarından mal kaçırılmasına yönelik olarak yapılan ivazsız veya aciz halinde yapılan tasarruflar ile alacaklılarına zarar verme kastıyla yapılan tasarruflardır.

İİK’nın 283/II maddesine göre de iptal davası, üçüncü şahsın elinden çıkarmış olduğu mallar yerine geçen değere taalluk ediyorsa, bu değerler nispetinde üçüncü şahıs nakden tazmine (davacının alacağından fazla olmamak üzere) mahkûm edilmesi gerekir. Bu ihtimalde 3. kişinin sorumlu olduğu miktar, elden çıkarılan malın elden çıkardığı tarihteki gerçek değeridir.

Somut olayda,davalı borçlu aleyhine yapılan takip kesinleşmiş ve adreslerinde yapılan 04.09.2012 tarihli hacizde hacze kabil mal bulunamamış, dosya kapsamı ile aciz hali sabit olmuştur.Dava konusu taşınmaz hissesi 26.09.2012 tarihinde davalı ...'e satılmıştır.Davalı ...'in borçlunun İİK'nun 278.madde kapsamında akrabası olduğu veya İİK'nnu 280.maddesi gereğince boçlunun aciz halini ve alacaklılarını ızrar kastı ile hareket ettiğini bilen veya bilmesi gereken şahıslardan olduğunu gösteren somut delil ileri sürülmemiş ve ispat edilmemiştir.

Borçlunun satışa rağmen aynı taşınmazda oturduğu hususu da dosya kapsamına uygun düşmemiştir. Mahkeme kararına esas alınan bilirkişi raporundaki değer tespitinin ise taşınmazın özelliği dikkate alınarak yapılmadığı anlaşılmıştır.Dava konusu taşınmazın arsa vasfında olduğu üzerindeki inşaatın kaçak ve ruhsatsız olup kat irtifakı da kurulmamış olduğunun tesbiti yapıldıktan sonra sadece bayındırlık birim fiyatları üzerinden bir değer tespiti yapılması hatalıdır.

Yapılacak iş, kaçak ve ruhsatsız olan dava konusu taşınmazın serbest piyasa koşullarında değerinin inşaat bilirkişi ve bu işten anlayan emlakçı bilirkişi vasıtası ile yeniden tespiti yapılarak gerçek değeri ile tapudaki değerinin karşılaştırması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken hatalı bilirkişi raporuna dayanılarak karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur.