Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2015/2799 K.2015/6669

Taraflar arasındaki rücuen tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalı ... ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalı ...'ın kullanımında bulunan ve davalı ... 'e ait araç ile müvekkil şirket tarafından kasko sigorta poliçesi ile sigortalanan, dava dışı ...'ye ait olan ve dava dışı ... idaresindeki aracın çarpışması neticesinde sigortalı...plakalı aracın hasar gördüğünü, sigortalı ....i'ye 14.450,00 TL müvekkil şirket tarafından ödeme yapıldığını, karşı araç sürücüsü ...'ın ehliyesiz ve 0,50 promil alkollü olup kazanın oluşumunda asli kusurlu olduğunu belirterek, davalı sürücünün kusuruna isabet eden 10.425,00 TL nin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal fazizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ..., kazanın oluşumunda kusuru bulunmadığını, ehliyetsiz olduğu için 650,00 TL idari para cezası ödediğini, başkaca sorumluluğunun olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı ..., kazaya karışan... plakalı aracı 2003 yılı sonunda 3. kişiye haricen sattığını, ancak bu kişi aracı resmen üzerine almadığı ve kayıplara karıştığı için Savcılığa şikayette bulunduğunu, aracın bağlanarak 01.02.2005 tarihli yediemin tutanağı ile yediemin ....'ya teslim edildiğini, araç resmi olarak üzerine kayıtlı isede kaza tarihinde yediemin ...'nın fiili hakimiyetinde bulunduğundan sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile aracın kaza tarihi itibariyle davalı ... adına kayıtlı olduğu, davalı ...'ın kazanın oluşumunda %75 kusurlu olduğu, kazanın alkolün etkisiyle meydana geldiği, davacı ... şirketi tarafından sigortalısına 27.07.2007 tarihinde 14.420,00 TL araç hasar bedeli ödendiği, bunun %75 kusur oranına denk gelen bölümünün 10.815,00 TL olduğu ancak taleple bağlı kalınarak 10.425,00 TL nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; hüküm, davalı ... ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı ...'ün temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, kasko sigorta poliçesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı ...'nun işleten sıfatının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. 2918 Sayılı KTK'nun hükümlerine göre, trafik kaydı işleteni kesin olarak gösteren bir karine değilse de onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3.kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur.

Aynı yasanın 3.maddesinde "işleten; araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 85.maddesinde ise "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut birşeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşübbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken ve mütüselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araçların

malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarakta araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Somut olayda, kazaya neden olan 77 AP 193 plakalı araç davalı ... üzerine kayıtlı olup, davalı ..., aracı 2003 yılı sonunda dava dışı 3. bir kişiye haricen sattığını, ancak bu kişi aracı üzerine devir almayıp kayıplara karıştığı için Savcılığa şikayette bulunduğunu, bunun üzerine aracın bulunarak bağlandığını ve 01.02.2005 tarihli yediemin tutanağı ile yediemin ....'ya teslim edildiğini savunmuş ve 01.02.2005 tarihli ......... tarafından düzenlenen yediemin teslim tutanağını dosyaya ibraz etmiştir. Ancak mahkemece davalının savunması doğrultusunda inceleme yapılmamıştır. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz.

Bu durumda, mahkemece yukarıda açıklanan yasal düzenlemelerde gözönünde bulundurularak, kaza tarihinde araç üzerindeki fiili hakimiyetin kime ait olduğu, aracın kaza tarihinde yediemin sıfatı ile....nın fiili hakimiyetinde bulunup bulunmadığı, davalı ...'nun kaza tarihinde işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususları değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde eksik inceleme hüküm kurulması doğru görülmemiştir.