Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2015/706 K.2015/2702

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü:

Davacı vekili, davalıların işleteni ve zorunlu mali mesuliyet sigortacısı olduğu aracın, müvekkiline çarparak yaralanmasına sebebiyet verdiğini ileri sürerek, 5.000,00 TL maddi tazminatın davalılardan ve 200.000,00 TL manevi tazminatın davalı işletenden kaza tarihinden işleyecek avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı sigorta şirketi vekili, davanın reddini istemiştir.

Davalı .... vekili, müvekkilinin adresinin ... olduğunu, mahkemenin yetkili olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve yapılan değerlendirme sonucunda, davalı ....'nin yerleşim yerinin mahkemenin yetki çevresi dışında olup bu davalı yönünden ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkili olduğu gerekçesiyle, davalı .... aleyhine açılan davada mahkemenin yetkisizliğine, karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine, davalı sigorta şirketi yönünden davanın dosyadan tefrikine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nun 7/1.maddesinin “davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.” düzenlemesi karşısında, davalılardan ...'nin işyeri adresi .../... olup davada yetki itirazları da olmadığından, diğer davalı .... yönünden de mahkeme yetkili hale gelmiştir.Bu durumda mahkemece her iki davalı yönünden de işin esasına girilerek yargılama yapılıp bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile yetkisizlik kararı verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.

-KARŞI OY-

Davalıların, işleteni ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı oldukları aracın davacıya çarparak yaralaması sonucu davacı tarafından davalılar aleyhinde ... .Asliye Ticaret Mahkemesinde 24.12.2012 tarihinde maddi ve manevi tazminat davası açılmış,

Davalı işletenin süresinde yetki itirazı üzerine yerel mahkemece "davalı sigorta şirketi yönünden davanın tefrikine, davalı işleten yönünden mahkemenin yetkisizliğine, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğuna" karar verilmiş,

Kararın yasal sürede davacı vekilince temyizi üzerine yerel mahkeme kararı yazılı gerekçe ile bozulmuştur.

Sayın çoğunluğun bozma gerekçesine katılamıyorum.

Dava 6100 sayılı HMK yürürlüğünden sonra 24.12.2012 tarihinde açılmıştır.

6100 sayılı HMK'daki yetki kuralları ve niteliğinin değerlendirilmesinden önce mülga 1086 sayılı HUMK ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunundaki yetki kuralları ve niteliğinin gözden geçirilmesinde yarar bulunmaktadır.

Motorlu aracın neden olduğu kazalardan doğan hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, davalının yerleşim yeri (HUMK 9, KTK 110/2), haksız fiilin vuku bulduğu yer (HUMK 21, KTK 110/2), sigortacının merkez veya şubesi veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer (KTK 110/2) mahkemesinde açılabileceği düzenlenmiştir. Seçimlik hak davacıya aittir.

Birden fazla sorumlunun bulunduğu davalarda ise davanın ortak yetkili mahkeme olan haksız eylemin gerçekleştiği yer mahkemesinde açılması gerektiği HUMK 9/2 maddesinde düzenlendiği gibi bir kısım Yargıtay kararlarında da (YHGK. 24.2.1984 gün 1981/11-772 esas, 1984/153 karar, Y.4.HD'nin 23.9.2003 gün 2003/8610 esas, 2003/10502 karar, Y.4.HD 15.7.2004 gün 2004/8738 esas, 2004/9550 karar) vurgulanmıştır.

Davalıların birden fazla olması durumunda davanın ortak yetkili mahkemede açılması gerektiğine ilişkin HUMK 9/2 maddesinde öngörülen kuralın uygulanabilmesi elbetteki tarafların süresinde yetki itirazında bulunmalarına bağlıdır.

Birden fazla davalının olduğu ve davalılardan yalnız birisinin yerleşim yerinde açılan davada diğer davalıların yerleşim yeri nedenine dayalı haklı yetki itirazları karşısında HUMK 9/2 maddesi gereğince haksız fiilin vuku bulduğu yer mahkemesi ortak yetkili mahkemedir.

Mülga 1086 sayılı HUMK 9/2 maddesinde düzenlenen ortak yetkili mahkemenin yetkisi kesin yetki olarak düzenlenmediğinden bu konuda uygulamada karşılaşılan ve yukarıda değinilen bazı Yargıtay kararlarına da konu edilen sakıncaların giderilmesi için 6100 sayılı HMK 7/1 maddesi ile getirilen yeni düzenleme ile ortak yetkili mahkemenin yetkisi artık kesin yetki olarak düzenlenmiştir.

Diğer taraftan birden fazla davalının olduğu haksız fiile dayalı davalarda, haksız fiilin vuku bulduğu yerin kesin yetkisi nedeniyle davalıların yerleşim yer mahkemeleri yetkili olmaktan çıkarılarak davalılar yönünden yetkili mahkeme daraltılmış ise de 6100 sayılı HMK 16 maddesinde getirilen yeni düzenleme ile davacıya haksız fiilden doğan

davalarda haksız fiilin işlendiği yerin yanısıra zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer veya zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkili kılınmak suretiyle yeni alternatifler getirilmiş, haksız fiil mağdurunun yetkili mahkeme yönünden adalete erişimi daha da kolaylaştırılmıştır.

6100 sayılı HMK 7/1 maddesinde "davalı birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde davanın açılabileceği; Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkemenin belirtilmiş olması durumunda davaya o yer mahkemesinde bakılacağı" öngörülmüştür.

Yasalarda kesin yetki olduğu anlaşılan hallerde başka yer mahkemesinde dava açılması mümkün değildir.

Yetkinin kesin olduğu bazen yasa metninde açıkça ifade edilmekte, bazende maddenin düzenleme şeklinden anlaşılabilmektedir.

HMK 7/1 maddesindeki "... Davaya ancak o yer mahkemesinde bakılır" şeklindeki mutlak ifadeden, yetkinin kesin yetki olduğu sonucu çıkmaktadır.

HMK 7/1 maddesinin hükümet gerekçesinde de (madde 12) öngörülen yetki kuralının kesin yetki kuralı olduğu vurgulanmıştır.

Ortak yetkili mahkemenin yetkisi, hükmün gerekçesinde de ifade edildiği üzere kesin yetkidir. (Ejder Yılmaz HMK sayfa 120)

Somut uyuşmazlıkta davacının yerleşim yeri ....-..., davalılardan sigorta şirketinin yerleşim yeri ..., diğer davalı işletenin yerleşim yeri de ... olup, davaya konu trafik kazası da ...'da gerçekleşmiştir.

... Asliye Hukuk Mahkemesi haksız fiilin vuku bulduğu yer mahkemesi olarak tüm davalılar yönünden ortak yetkiyi taşıyan mahkeme olup, yerel mahkemenin HMK 7/1 maddesinde öngörülen yetki kuralının kesin olması nedeniyle re'sen yetkisizlik kararı vermesi gerekirken yazılı şekilde yetkisizlik kararı vermesi hukuka aykırı bulunduğundan, yerel mahkeme kararının "tüm davalılar yönünden uyuşmazlıkta ... Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili olması nedeniyle" bozulmasına karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile bozulmasına ilişkin sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.