Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2016/19043 K.2018/4631

Taraflar arasındaki, trafik kazası sonucu oluşan cismani zarar nedeniyle maddi tazminat davası üzerine yapılan yargılama sonunda, kararda yazılı nedenlerle, davanın reddine ilişkin verilen hüküm, davacı vekili tarafından süresi içinde temyiz edilmekle, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili, davalının trafik sigortacısı olduğu aracın yaptığı tek taraflı kazada yaralanan davacının kalıcı maluliyete uğradığını, davalıya yapılan başvuru üzerine 15.04.2013 tarihinde 52.426,00 TL. tazminat ödenmişse de bu bedelin gerçek zararın çok altında olduğunu, davalı tarafından tazminattan yapılan indirimleri kabul etmediklerini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00 TL. kalıcı maluliyet tazminatının kaza tarihinden işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili, davaya konu kaza şehirlerarası yolcu taşımacılığı sırasında gerçekleştiğinden taşımacılık sigortasını yapan şirketin zarardan sorumlu olduğunu, poliçe kapsamında davacıya tazminatı ödeyip poliçeden doğan sorumluluklarını yerine getirdiklerini, kabul anlamına gelmemek üzere sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limitiyle sınırlı biçimde zarardan sorumlu olduklarını, davacının hatır için sigortalı araçta taşındığı gözetilip tazminattan indirim yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, iddia, savunma, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre; davacının kaza esnasında minibüste yolcu konumunda bulunması nedeniyle, davacının sürekli maluliyetinden kaynaklanan maddi zararlarından öncelikle aracın Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Mesuliyet Sigortacısı'nın sorumlu olduğu, davacının mahkemece verilen süreye rağmen Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Mesuliyet Sigortacısı'na müracaat etmediği ve etmeyeceğini beyan ettiği, davadan önce davalı tarafça kısmi ödeme yapılmış olmasının yasal düzenlemenin sonuçlarını ortadan kaldırmayacağı ve davaya konu tazminat talebinin davalı tarafça kabul edilmediği, gerçek zararın ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, taşıma sırasında meydana gelen trafik kazası sonucu oluşan cismani zarar nedeniyle sürekli işgöremezlik tazminatının, zarardan sorumlu olduğu iddia edilen trafik sigortacısından tahsili istemine ilişkindir.

Davalı ...'nin, davacının yolcusu olduğu minübüsün zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olduğu hususu çekişmesizdir. Davalı ..., davacının zararından öncelikle minübüsün zorunlu karayolu yolcu taşımacılığı mali sorumluluk sigortacısının sorumlu olduğunu savunmuştur. Mahkeme ise, bu hususta herhangi bir araştırma yapmadan ve davacı tarafın zorunlu karayolu yolcu taşımacılığı mali sorumluluk sigortacısına başvurmayacaklarını beyan ettiği gerekçesiyle, aracın zorunlu karayolu yolcu taşımacılığı mali sorumluluk sigortası varmışcasına, davalının zarardan sorumlu olmadığına karar verilmiştir.

Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun "Sorumluluk ve Sigorta" başlıklı bölümünde düzenlenmiş olup; Kanunun 17. maddesinde "Şehirlerarası ve Uluslararası yolcu taşımacıları, duraklamalar dahil olmak üzere kalkış noktasından, varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelecek bir kaza nedeniyle yolcunun ölümü, yaralanması ya da eşyanın zarara uğramasından dolayı sorumludurlar" düzenlemesi yapıldıktan sonra, 18. maddesinde "Taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanun'un 17. maddesinden doğan sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadırlar" düzenlemesine yer verilmiştir.

Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın "Tazminat Ödemesinde Öncelikli Sigorta" başlığını taşıyan B.8. maddesinde ise. "Meydana gelen zarar, öncelikle bu sigortadan karşılanır.

Sigorta sözleşmesinin hiç yapılmamış olması, yapılmış fakat geçersiz hale gelmiş olması, süresinin bitmiş olması veya meydana gelen zararın bu sigorta teminatlarının üzerinde bulunması halinde teminatların üzerinde kalan kısım için; sırasıyla 13/10/1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre yapılması zorunlu olan mali sorumluluk sigortasına ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasına başvurulur" denilmektedir.

Buna göre taşıma ilişkisinde, taşımacılık mali sorumluluk sigortası, mali sorumluluk sigortası ve ihtiyari mali sorumluluk sigortası arasında sıralı sorumluluk ilişkisi kabul edilmiştir.

Somut olayın incelenmesinde; davaya konu kazanın 03.11.2011 tarihinde Amasya-Tokat karayolunda, hususi amaçla kullanılan ve davacının da iş arkadaşı olan ... adına kayıtlı minübüsle, Sinop ilinden ... iline gidiş esnasında meydana geldiği dosya kapsamı ile sabittir. Davalı tarafından trafik sigortalı minübüsün yaptığı tek taraflı kazada davacı yaralanmıştır. Davacının yaralandığı kazanın, şehirlerarası yolcu taşımacılığı sırasında meydana geldiği; davalı yanın savunması ve anılan mevzuat hükümleri gereği sigortalar arasındaki sıralı sorumluluk ilkesi hep birlikte gözetildiğinde; kaza yapan aracın zorunlu karayolu yolcu taşımacılığı mali sorumluluk sigortasının bulunup bulunmadığının araştırılmasının zorunlu olduğu, bu konuda davacı yanın beyanı ile yetinilemeyeceği izahtan uzaktır.

Yukarıda izah edilen sıralı sorumluluk esasına göre, davalı zorunlu mali mesuliyet sigortacısına, ancak taşımacılık mali sorumluluk sigortası limitinin üzerinde bir zararın tespiti halinde, limitin üzerinde kalan kısım yönünden başvurulabileceği, başka bir anlatımla, yolcunun uğradığı bedeni zararlar, taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında ise, bu aracın trafik veya ihtiyari mali mesuliyet sigortacısının sorumluluğunun doğmayacağı da gözetilerek; kazayı yapan aracın, kaza tarihi itibariyle geçerli bir taşımacılık mali sorumluluk sigortası bulunup bulunmadığının araştırılması,

bu poliçenin mevcudiyetine göre de davalının sorumluluğu hakkında bir karar verilmesi gerekirken; yanılgılı değerlendirme, eksik inceleme ve hatalı gerekçeyle, yazılı olduğu biçimde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

Kabule göre de; davacı ile araç malikinin ve araçta bulunan diğer kişilerin iş arkadaşı oldukları, bayram tatilini memleketlerinde geçirmek için ...'ya gittikleri sırada kazanın meydana geldiği dikkate alındığında, somut olayda ticari yolcu taşımacılığının bulunmadığı; ticari yolcu taşımacılığı yapan araçlar için yaptırılması zorunlu olan sigortanın yaptırılması mecburiyeti bulunmadığının gözetilmeyişi de doğru değildir.