Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2017/5386 K.2019/12138

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün davacı vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Hükmüne uyulan Dairemizin 07.04.2014 gün, 2012/15629 E-2014/5145 K sayılı ilamı ile ; “... borçlunun aciz halinin mevcut olduğu kabul edilip, deliller değerlendirilerek hasıl olan duruma göre bir karar verilmesi gereğine değinilmiştir.

Mahkemece, bozma ilamına uyarak yapılan yargılama sonunda dava konusu -... ili ... Mah., 1331 ada 1 parselde bulunan zeminkat 2 nolu daireye yönelik davalı ...’e karşı açılan davanın reddine, İİK'nun 283/2 hükmü dikkate alınarak davalılardan ... hakkında bedele dönüşen davanın kabulü ile dava konusu ... Mahallesi 1876 ada 5 parsel sayılı taşınmazın 13/3/2012 tarihindeki değeri olan 78.600,00 TL bedelin, Çorlu 1. İcra Müdürlüğünün 2007/3327 sayılı dosyasındaki alacak ve eklentileri ile sınırlı olarak davacı alacağından fazla olmamak ve tahsilde tekerrür etmemek kaydı ile davalı ...'tan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiş, hüküm davacı vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Mahkemece karar verilmişse de varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir.

1-Dosya içeresindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesine ve yasaya aykırı bir yön bulunmamakla davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı ... vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekilinin temyiz itirazları incelenmiştir.

2-Dava, İİK.nın 277 ve devamı maddeleri uyarınca açılan tasarrufun iptali isteğine ilişkindir.

Bu tür davaların dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK.nun 277 md) bulunması gerekir. Bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK.nun 278, 279 ve 280. maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.

Özellikle İİK.nun 278. maddesinde akdin yapıldığı sırada kendi verdiği şeyin değerine göre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyat kabul ettiği ve yasanın bağışlama hükmünde olarak iptale tâbi tuttuğu tasarrufların iptali gerektiğinden mahkemece ivazlar arasında fark bulunup bulunmadığı incelenmelidir.

Satılan taşınmaz üzerinde ipotek ve haciz kayıtları varsa, alıcı taşınmazı bu kayıtlarla yükümlü olarak satın almış olacağından, satışın bunların tamamı üzerinden yapıldığı kabul edilir. Bu nedenle oransızlığın belirlenmesinde tapu kaydındaki ipotek ve haciz miktarının da gözönünde tutulması gerekir. Aynı maddede sayılan akrabalık derecesi vs. araştırılmalıdır.

Keza İİK.nun 280. maddesinde malvarlığı borçlarına yetmeyen bir borçlunun alacaklılarına zarar vermek kastıyla yaptığı tüm işlemler, borçlunun içinde bulunduğu mali durumu ve zarar verme kastının işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu hallerde tasarrufun iptal edileceği hususu düzenlendiğinden yapılan işlemde mal kaçırma kastı irdelenmelidir.

Öte yandan İİK.nun 279. maddesinde de iptal nedenleri sayılmış olup bu maddede yazılan iptal nedenlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği de takdir olunmalıdır.

Somut olayda dava konusu gayrımenkullerden ... Mahallesi, 1876 ada, 5 parselde kayıtlı gayrımenkul davalı borçlu adına kayıtlı iken 02.03.2007'de kaydında yer alan ...'in ipoteği ile beraber davalı ...’a, ... tarafından 07.09.2007'de kaydındaki ipotek ile beraber ...’a, devredilmiş, ... elindeyken Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğü’nün 2009/584 Tal. sayılı dosyadan yapılan ihale neticesinde 13.03.2012 tarihinde davalı ...’na ihale edildiği anlaşılmıştır.

Dava konusu gayrımenkul kaydında yer alan ...'in ipoteği sebebi ile Çorlu 2. İcra Müdürlüğü’nün 2008/8414 sayılı dosyadan alınan talimat gereği Gaziosmanpaşa 1. İcra Müdürlüğünün 2009/584 Tal. sayılı dosyadan cebri icraya konu edilmiş ve davalı ... tarafından 78.600,00 TL bedel ile satın alınmış, ihale kesinleşmiş, ihale bedeli de ipotek alacaklısı ...'e ödenmiştir.

Davacı Girişim Varlık Yönetim A.Ş.‘nin söz konusu dava dosyasını ...'den temlik almış olmasına, dava açıldığı sırada dava konusu gayrımenkul kaydında ...'in ipoteğinin mevcut olması ve dava sırasında da ipoteğin paraya çevrilerek ihale bedelinin ...'e ödenmiş olmasına göre davacı ...(Temlik alan Girişim Varlık AŞ)'nin bu gayrımenkul yönünden bu davayı açmakta hukuki yararı olup olmadığı tartışılmaksızın işin esasına girilip yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru değildir.

3-Bozma neden ve şekline göre davalı ... vekili, davalı ... vekili, davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kabule göre. İİK’nın 283/II maddesine göre de iptal davası, üçüncü şahsın elinden çıkarmış olduğu mallar yerine geçen değere taalluk ediyorsa, bu değerler nispetinde üçüncü şahıs nakden tazmine (davacının alacağından fazla olmamak üzere) mahkûm edilmesi gerekir. Bu ihtimalde 3. kişinin sorumlu olduğu miktar, elden çıkarılan malın o tarihteki gerçek değeridir.

Bir başka anlatımla dava ve tasarrufa konu malı elinde bulunduran şahsın kötü niyetli olduğunun kanıtlanamaması halinde dava tümden reddedilmeyip borçlu ile tasarrufta bulunan şahıs tasarrufa konu malı elinden çıkardıkları tarihteki gerçek değeri oranında ve alacak miktarı ile sınırlı olarak tazminata mahkum edilmeleri gerekir.

Somut olayda mahkemece davalı 4. kişi ...’un davalı 3. kişi ...'dan dava konusu gayrımenkulü düşük bedel ile alması ve davalı borçlunun akrabası olduğu gerekçesi ile davalı ...’ın tazminat ile sorumlu tutulmasına karar verilmiş ise de, davalı ...’ın davalı borçlunun akrabası olduğuna dair dosya içinde bilgi ve belge olmadığının anlaşılmasına ve bedel farkının davalı 4. kişi yönünden geçerliliğinin bulunmamasına göre davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Yine kabule göre; davacının davayı 10.000,00 TL üzerinden açmasına ve beyanına göre de harcı da tamamlamadığı gözetilerek davacı yararına 78.600,00 TL tazminat verilmesi de doğru görülmemiştir.