Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2018/1142 K.2019/11773

Taraflar arasındaki tahkim davasının yapılan yargılaması sonunda; Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti tarafından verilen 02/01/2018 tarih 2015/574 İHK sayılı kararın, süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, dosya incelendi, gereği düşünüldü:

- KARAR -

Davacı vekili; davacı vekili, davalının trafik sigortacısı olduğu aracın karıştığı kazada, araç içinde yolcu olarak bulunan davacı murisinin öldüğünü, davacının ölenin desteğinden yoksun kaldığını, davalıya yapılan başvuru üzerine ödeme yapılmış ise de bu bedelin gerçek zararın altında kaldığını, bakiye destek tazminatı için davalıya yapılan başvurunun sonuçsuz kaldığını belirterek, belirsiz alacak davası olarak açtıkları davada fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davacı için 5.000,00 TL. destekten yoksun kalma tazminatının, temerrüt tarihinden işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş; 05.02.2015 tarihli artırım dilekçesiyle, taleplerini 201.811,54 TL'ye yükseltmiştir.

Davalı vekili, davacının başvurusu üzerine açılan hasar dosyasında alınan aktüer raporuyla davacı eş ve çocuk için saptanan toplam 48.168,00 TL. tazminatın 23.07.2014'te ödendiğini ve poliçeden doğan sorumluluklarının son bulduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacı desteğinin iki promil alkollü sürücünün aracına binmekle müterafik kusurlu olduğu ve desteğin hatır amaçlı taşındığı gözetilerek tazminattan indirim yapılması gerektiğini, davacı tarafın avans faizi talebinin de yersiz olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

Sigorta Hakem Heyeti tarafından, iddia, savunma ve toplanan delillere göre; başvurunun kısmen kabulü ile 175.110,71 TL. tazminatın 20.06.2014 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazla isteğin reddine karar verilmiş; bu karara davalı vekili İtiraz Hakem Heyeti nezdinde itiraz etmiştir. Sigorta İtiraz Hakem Heyeti tarafından, davalıya sigortalı araç sürücüsünün alkollü olduğuna ve desteğin sigortalı araçta hatır için taşındığına dair delil bulunmadığı gerekçesiyle, davalının itirazının reddine karar verilmiş; karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dairemizin 2016/15789 E. 2017/3819 K. sayılı 06.04.2017 tarihli ilamıyla; davacının desteğinin, davalının sigortaladığı araç sürücüsü ...'ün sevk ve idaresindeki araçta yolcu olduğu, Dinar Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen rapora göre, davalı sürücünün kazadan sonra yapılan ölçümde 2,00 promil alkollü olduğu,

ceza soruşturmasında, davacının beyanı ile de sürücü ve desteğin alkollü oldukları, davalı sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi nedeniyle kazanın gerçekleştiği, davacı desteğinin alkollü sürücünün aracına binmekle müterafik kusurlu olduğu anlaşıldığından TBK'nın 52. md. uyarınca maddi tazminattan makul oranda hakkaniyete uygun indirim gerekip gerekmediğinin irdelenip tartışılması ve müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği, kazaya ilişkin olarak yürütülen ceza soruşturmasında alınan beyanlarda, gerek davacı gerekse araç sürücüsünün annesi olan ..., destek ile sürücünün arkadaş olduklarını ifade ettikleri,bu durum karşısında,

davacı desteği ile araç maliki ve/veya sürücüsü arasındaki ilişki ve davacı desteğinin araçta herhangi bir bedel karşılığı taşınması durumu olmadığı gözetilerek, olayda hatır taşıması olduğu kabul edilerek tazminattan indirim yapılması gerektiği belirtilerek İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Sigorta İtiraz Hakem Heyeti tarafından,bozmaya uyularak yapılan yargılamada, davalı vekilinin itirazının kabulü ile hakem heyeti kararının kaldırılarak davacı talebinin kısmen kabulü ile 113.821,99 TL tazminatın 20.06.2014 tarihinden itibaren isleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Dava, ölümlü trafik kazası nedeniyle, ölenin yakınının destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığı cihetle, bu gibi taşımalarda 6098 sayılı TBK'nin 51. maddesi (818 sayılı BK'nin 43.) uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır. Hatır taşımasından ya da kullanmadan söz edebilmek için yaralanan ya da ölen karşılıksız taşınmış olmalıdır.

Taşınan veya kullananın yararının söz konusu olduğu durumda hatır taşıması ilişkisi gündeme geleceğinden işletenin sorumluluğu genel hükümlere göre değerlendirilecek ve tazminattan indirim yapılacaktır. Bu bakımdan hatır taşıma ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma ya da kullanmanın kimin çıkar ve yararına olduğunun saptanması önemlidir. Yarar ekonomik olabileceği gibi, ortak toplumsal değerleri de ilgilendirebilir.

Ancak taşıma ve kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir çıkarı veya yararının bulunması halinde hatır taşımasından söz edilemeyecektir. Ayrıca hakim tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda değilse de, bunun dahi gerekçesini kararında tartışması ve nedenlerini göstermesi, indirim yapacak ise de Dairemizin uygulamalarına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapması gerekmektedir.

Somut olayda, bozma kararından sonra İtiraz Hakem Heyetince, Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından hükmedilen 175.110,71 TL üzerinden %20 müterafik kusur ve %15 hatır taşıması olmak üzere toplam %35 oranında indirim yapılarak davacıya 113.821,99 TL tazminat ödenmesina karar verilmiştir. İtiraz Hakem Heyetince, bozmaya gereği müterafik kusur ve hatır taşıması indirimleri yapılarak karar verilmiş ise de Dairemizin yerleşmiş içtihatları doğrultusunda %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılarak karar verilmesi gerekirken, %15 oranında hatır taşıması indirimi yapılarak yazılı şekilde karar verilmesi isabetli görülmemiştir.