Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2009/1599 K.2009/2378

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, irtifak kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın irtifak hakkının idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir. Ancak;

1-2942 Sayılı Yasanın 4650 Sayılı Yasa ile değişik 11.maddesinin 1.fıkrasının (f) bendi uyarınca bilirkişi kurulu, arazi niteliğindeki taşınmaz malın kamulaştırma tarihindeki mevki ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirini esas tutarak düzenleyeceği raporda, bedelin tespitinde etkili olacak bütün nitelik ve unsurları ve her unsurun ayrı ayrı değerini belirtmek suretiyle ve ilgililerin de beyanını dikkate alarak gerekçeli bir değerlendirme raporuna dayalı olarak taşınmaz malın değerini tespit etmelidir.

Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamalarında ise özel ve dikkate alınması gereken haklı bir neden bulunmadıkça tarım arazilerinin olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir üzerinden bilimsel yöntemle yapılacak değerlendirmede münavebeye alınacak ürünler için dekar başına elde edilecek ortalama verim, üretim gideri ve toptan satış fiyatına ilişkin olarak ciddi istatistiki bilgilere dayalı olduğu bilinen o yerdeki Tarım Müdürlüğü verilerinin esas alınması aranmaktadır.

./..

-2- 2009/1599-2378

Bu itibarla;

Geri çevirme kararı üzerine dosyaya getirtilen 2007 yılı İlçe Tarım Müdürlüğü veri cetvelinde buğday samanının dekara verimi 120 kg, buğdayın kilogram başına toptan satış fiyatı 0,5 YTL, dekara üretim gideri (buğday ve samanının toplam olarak) 85,84 YTL olarak bildirildiği halde bu rakamların hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda sırasıyla 120 kg/dk, 0,4 YTL/kg ve 90 YTL/dk olarak; yine nohutun kilogram başına ortalama toptan satış fiyatı 1,32 YTL, dekara üretim gideri 108,45 YTL olarak bildirildiği halde, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda bu rakamların sırasıyla 1,1 YTL/kg ve 80 YTL/dk alınmak suretiyle dava konusu taşınmazın m2 fiyatının tespiti,

2-Bilirkişi kurulunca münavebeye alınan arpanın değerlendirme tarihi olan 2007 yılı itibarıyla dekar başına ortalama verimine, dekar başına üretim giderine ve ortalama toptan satış fiyatına ilişkin veri listesinin İlçe Tarım Müdürlüğünden getirtilip bilirkişi kurulu raporunun denetlenmemesi,

3-Kamulaştırma yoluyla irtifak hakkı tesisinde taşınmazda meydana gelecek değer düşüklüğü oranı, taşınmazın cinsi, yüzölçümü kullanım şekli, irtifak hakkının niteliği (boru hattı, enerji nakil hattı vs.) taşınmazda kapladığı alan ve yeri ile istikameti dikkate alınarak belirlenir. Yargıtay uygulamalarında taşınmazın niteliğine uygun kullanımını önemli ölçüde etkileyen özel bir durum söz konusu olmaması halinde arazilerde irtifak nedeniyle olabilecek değer kaybının irtifaktan etkilenen alanın mülkiyet değerinin %35'ini aşmaması gerektiği kabul edilmektedir. Bilirkişi kurulu raporunda taşınmaz malda irtifak hakkı tesisi nedeniyle oluşacak değer kaybının en fazla %8,7’ye kadar alınması mümkün iken, bu oranın %10 olarak kabul edilip buna göre hesaplama yapılmış olması,

Doğru görülmemiştir.

Mahkemece eksik bilgi ve belgeler getirtildikten sonra, yukarda sözü edilen bir ve üç numaralı bozma sebepleri doğrultusunda bilirkişi kurulundan ek rapor alınmalı, alınan bu ek raporun bozmaya ve İlçe Tarım Müdürlüğü veri listesine uygunluğu da denetlendikten sonra oluşacak sonuç doğrultusunda ve davacı idare lehine oluşan usulü kazanılmış hak da gözetilerek karar verilmelidir.