Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2009/4556 K.2009/9239

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Bozma sonrası bilirkişi kurulunca düzenlenen ek raporda dava konusu taşınmazın 717 m2lik bölümü sebze bahçesi, 958 m2lik bölümü kapama bağ,artakalan 10623m2lik bölümü ise zeytinlik kabul edilerek (zeytinliğe ne şekilde değer belirlendiği, hesap yöntemi gösterilmeden) taşınmazın değeri bulunmuş, sınırdaki ağaçlara da yaş ve cinslerine göre değer verilmiştir. Kıymet takdir komisyonu raporuna ve ilk bilirkişi raporuna göre ... ağaçları değerlendirme tarihinde iki yaşında olup fidan niteliğindeki bu ağaçlar taşınmaza kapama zeytinlik niteliği vermez.

2942 sayılı Yasanın 4650 Sayılı Yasa ile değişik 11. maddesinin 1.fıkrasının (f) bendi uyarınca bilirkişi kurulu, arazi niteliğindeki taşınmaz malın kamulaştırma tarihindeki mevki ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği ... gelirini esas tutarak düzenleyeceği raporda, bedelin tespitinde etkili olacak bütün nitelik ve unsurları ve her unsurun ayrı ayrı değerini belirtmek suretiyle ve ilgililerin de beyanını dikkate alarak gerekçeli bir değerlendirme raporuna dayalı olarak taşınmaz malın değerini tespit etmelidir.

Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamalarında ise; özel ve dikkate alınması gereken haklı bir neden bulunmadıkça ... arazilerinin olduğu gibi kullanılması halinde (sulu-kuru, arazi-kapama bahçe) getireceği ... gelir üzerinden bilimsel yöntemle yapılacak değerlendirmede münavebeye alınacak ürünler için dekar başına elde edilecek ortalama verim, üretim gideri ve toptan satış fiyatına ilişkin olarak ciddi istatistiki bilgilere dayalı olduğu bilinen o yerdeki ...

Müdürlüğü verilerinin esas alınması aranmaktadır.

Mahkemece, taşınmazın sulu ya da kuru arazi olup olmadığı tespit edilmeli, münavebeye alınan ürünlerin sulu-kuru şartlardaki verileri ile bir dekarda verimli olarak yetişebilecek sayı ve yaştaki ... ağacının ne kadar olacağı konusu ile ... verileri İlçe ... Müdürlüğünden sorulmalı, taşınmaz üzerinde bulunan ... ağaçlarının sayıları belirlenmeli, kapama zeytinlik yapmaya yeterli yaş ve nitelikteki ağaçların kapladığı alan kapama zeytinlik, varsa artan kısım açık ... arazisi olarak değerlendirilmeli; ... ağacı yoksa ya da sayısı ve yaşı itibariyle kapama nitelik verecek durumda değilse taşınmazların tamamı, ... arazisi olarak değerlendirilmeli, ağaçların veya fidanların maktu değeri taşınmazın tamamının değerine eklenmeli ve oluşacak sonuç doğrultusunda hüküm kurulmalıdır.

Bundan ayrı, mahkemenin ilk kararında tespit edilip idarece davalı adına bankaya yatırılan bedel ile bozmadan sonra saptanıp hüküm altına alınan bedel arasındaki farkın (idarece fazladan yatırılmış olan paranın) varsa davalı tarafça bankadan çekilmesine kadar işlemiş olan mevduat faizi ile birlikte davacı idareye ödenmesine karar verilmesi gerekirken, mahkemece salt fazla paranın ödenmesine hükmedilmesi doğru görülmemiştir.