Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2012/10640 K.2012/12840

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve irtifak hakkının ve pilon yerinin idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmışsa da alınan rapor hüküm kurmaya yeterli değildir. Şöyle ki;

1- Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik 11.maddesinin birinci fıkrasının arazilere ilişkin (f) bendinde taşınmaz malın dava tarihindeki mevkii ve şartlarına göre olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir üzerinden değerinin belirleneceği öngörülmektedir. Bu yöntemle taşınmazın değerinin saptanmasında münavebeye alınacak ürünler yönünden sulu ya da kuru tarım arazisi niteliğinde olup olmaması önem taşır.

Mahallinde yapılan keşif sırasında bu yönde herhangi bir tespit yapılmamış, bilirkişi kurulu raporunda sulanabilir tarım arazisi olduğunun belirtilmesiyle yetinilmiş, sulu tarım arazilerindeki ürünler münavebeye alınarak buna göre değer biçilmiştir.

Sulama kaynağının ne olduğu açıkça gösterilmeden (taşınmazın üzerindeki bir su kaynağından veya yakınındaki bir dereden sulanıp sulanmadığı), sulamanın taşınmazın tamamında ve her mevsim için fiilen yeterli olup olmadığı, dereden sulanıyorsa bu suyun kendi doğal akışı ile mi yoksa özel bir pompalama ya da başka bir sistemle mi taşınmaza ulaştığı, yeraltı suyundan yararlanılıp yararlanılmadığı,

yararlanılıyor ise hangi sistemle yararlanıldığı hususlarında ayrıntılı bir biçimde araştırma yapılarak belirlenmeden, pompajla sulama varsa bunun için yapılacak giderlerin de üretim masraflarına ilave edilmesi gerektiği düşünülmeden düzenlenen bilirkişi kurulu raporuna dayalı hüküm kurulması,

2-2942 Sayılı Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik 15.maddesinin son fıkrası hükmüne göre, bilirkişilerce -aynı Yasanın 11. maddesinin (f) bendi hükmü gözetilerek- yapılan değer tespitinde, idarece belgelerin mahkemeye verildiği günün (dava tarihinin) esas tutulacağı

öngörülmüştür. Buna göre dava tarihi olan 2011 yılına ait verilerin esas alınarak kamulaştırma bedelinin tespit edilmesi gerekirken, bilirkişi kurulunca henüz 2011 yılına ait verilerin oluşmadığı gerekçesi ile taşınmazın değerlendirilmesinde 2010 yılı verilerinin esas alınması suretiyle belirlenen m² değerine TEFE/TÜFE oranları uygulanarak 2011 yılı değerine ulaşılmış olması,

3-Aynı kamulaştırma nedeniyle aynı köydeki taşınmazlarla ilgili Dairemizce daha önce incelemesi yapılan mahkemenin 2011/52 E-493 K sayılı, Dairenin 2012/977 E-1620 K sayılı dosyasında %50 buğday- %50 sivri biber münavebesi alındığı halde bu dosyada gerekçesi de belirtilmeden münavebe planının değiştirilerek %25 buğday %25 salçalık biber %50 karpuz münavebesi alınmak suretiyle daha az değer belirlenmesi,

4-Aynı kamulaştırma nedeniyle aynı köydeki taşınmazlarla ilgili Dairemizce daha önce incelenen dava dosyalarında (Menderes Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/52 E. - 493 K. Dairenin 2012/977 E-1620 K sayılı) %20 oranında objektif değer artışı uygulanmış olup bu husus Dairemizce de ... ve hakkaniyete uygun bulunduğu halde aynı özelliklere sahip olduğu anlaşılan dava konusu taşınmazda objektif değer artışına neden olan unsurların katkısının en fazla %20 oranında olacağı düşünülmeden, %40 oranında objektif değer artışı uygulayan bilirkişi raporuna göre hüküm kurulmuş olması,

5-Taşınmazın üzerinde bulunan zeytin fidanlarının herhangi bir zarar da görmediği dikkate alınmadan bunlar için belirlenen değerin zemin değerine eklenmek suretiyle irtifak değer kaybının hesaplanması,

6-Mahkemece tespit edilen ve kamulaştırılan taşınmaz malın malikine ödenmesine karar verilen bedelin tutarı 2000,39 TL dir. Kendisini vekille temsil ettiren idare yararına hükmedilen avukatlık ücreti ise 1200 TL dir. Anayasamızın kamulaştırmayı düzenleyen 46. maddesine göre.

Devlet ve kamu tüzel kişileri kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını ... kamulaştırmaya yetkilidir. Bu düzenlemeden de anlaşılacağı gibi kamulaştırma yapma yetkisine sahip kuruluşların kamulaştırma yapmaları halinde kamulaştırılan taşınmaz malın değerinin tam karşılığını, taşınmaz malın malikine kural olarak ödemek zorundadırlar.

Öte yandan 2942 Sayılı Kamulaştırma Yasası'nın 10. maddesinin sekizinci fıkrasına göre; hakim, adil ve hakkaniyete uygun bir kamulaştırma bedeline hükmetmelidir. Hakim, karar verirken taşınmaz malikinin eline geçecek bedelin miktarının kamulaştırılanın değerine uygun olup olmadığını gözetmesi gerekir.

Bu açıklamalardan da anlaşılacağı gibi somut olayda, mahkemece hükmolunan kamulaştırma bedelinin miktarı, işin önemi ve niteliği, hükmolunan şeyin tahammülü dikkate alınarak idare yararına vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekirken, idareye avukatlık ücreti verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Mahkemece gerekirse yerinde yeniden keşif yapılıp hakimin gözlemi de tutanağa geçirilmek suretiyle taşınmazın sulu ya da kuru tarım arazisi niteliği açıkça ve denetime olanak verecek biçimde araştırılıp saptanmalı, (susuz olduğunun belirlenmesi halinde bilirkişi kurulundan kuru tarım arazilerinde münavebeye alınacak ürünlere ilişkin ortalama verilere göre değerlendirme yapıp kapitalizasyon faizini %6 oranında almak suretiyle) ve bozmanın diğer bentleri de dikkate alınarak değer belirleyen ek rapor alınmalı, oluşacak sonuç doğrultusunda 6. bentteki bozma nedeni de dikkate alınarak hüküm kurulmalıdır.