Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2012/5697 K.2012/11000

Dava dilekçesinde, 5174 sayılı Yasanın 94.maddesi uyarınca davalıların organlardaki görevinden alınması istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hükmün temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması davalılar ... vd. vekili tarafından yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesi ile istenilmekle taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz eden davalılar vekilleri Av. ... ile Av. ... geldi. Aleyhine temyiz olunan ... adına gelen olmadı. Gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Osmaniye Cumhuriyet Başsavcılığının davanamesinde; Osmaniye Ticaret ve Sanayi Odasının başkan ve üyeleri olan davalıların, Oda Meclisinin eski Başkanı ...’in meclis üyeliğinden çekilmiş sayılmasına karar verdiklerini ve bu işlemin hukuka aykırı olduğunu, bu durumun Bakanlık Müfettişliği tarafından tespit edildiğini ve 21.07.2011 günlü yazı ile görevine iade edilmesini istediğini, bu konuda Bakanlıkça verilen talimatları yerine getirmeyerek hukuka aykırı işlemleri geri almamakta ısrar ettikleri ileri sürülerek 5194 Sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 94. maddesi gereğince odadaki görevlerine son verilmesini, yerlerine yenilerinin seçilmesine karar verilmesini istemiş, mahkemece davanın kabulü yolunda hüküm kurulmuştur.

Dosya içindeki bilgi ve belgelerden; Osmaniye Ticaret Odası Başkanı olan ...’in oda meclisi toplantılarına katılmaması sebebiyle oda meclisi tarafından üyeliğinin düşürüldüğü, yerine yedek üyelerden ...’ın meclis üyeliğine atandığı, meclis üyesi ... ’in Meclis Başkanlığına seçildiği, eski Başkan ...’in görevden alınması üzerine Bakanlık Teftiş Kurulu elemanları tarafından düzenlenen fezleke ile yapılan işlemlerin geri alınması için Bakanlığa teklifte bulunulduğu, Bakanlıkça Osmaniye Ticaret Odası Başkanlığına gönderilen yazıda ...’in görevine iadesinin istendiği,

./..

2012/5697-2012/11000 -2-

Oda Yönetim Kurulunun konuyu inceleyip bu görevin Oda Meclisine ait olduğuna zira söz konusu görevden alma ve atama kararlarının oda meclisi tarafından alındığının, Yönetim Kurulu Başkanı ve üyesi olan davalıların böyle bir yetkilerinin bulunmadığını belirtikleri, bunun üzerine Bakanlıkça Osmaniye Cumhuriyet Başsavcılığına yazı yazılarak Osmaniye Ticaret ve Sanayi Odası Organlarının görevlerine son verilmesinin ve yerlerine yenilerinin atanmasının istendiği, Osmaniye Sanayi ve Ticaret Odası eski Başkanı ...’in 23.12.2009 tarihinde meclis başkanı olarak göreve başladığı,

23.12.2010 ile 20.05.2011 tarihleri arasında yapılan on meclis toplantısından 6'sına katılmadığı gerekçesiyle Oda Meclisi tarafından Oda Muamelat Yönetmeliğinin 25. maddesi uyarınca üyelikten çekilmiş sayılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Oda Muamelat Yönetmeliğinin 25. maddesinde; özürlü veya özürsüz olarak altı ay içinde yapılan toplantıların yarısından bir fazlasına katılmayan meslek komitesi, meclis, yönetim kurulu ve disiplin kurulu ile şube meclisi ve yönetim kurulu üyelerinin üyelikten çekilmiş sayılacağı, altı aylık sürenin organ seçimlerinin kesinleştiği tarihten bir sonraki herhangi bir altı aylık zaman diliminin gözönünde bulundurularak hesaplanacağı öngörülmüştür.

5174 Sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve Borsalar Kanunu'nun dayanağı Anayasanın 135. maddesidir.

Bu Kanunun 4. maddesinde odaların; üyelerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere mesleki disiplin ahlak ve dayanışmayı korumak ve bu kanunda yazılı hizmetler ile mevzuatla odalara verilen görevleri yerine getirmek amacıyla kurulan,

tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları oldukları hususuna yer verilmiş olup aynı Yasanın 13. maddesinde oda organları gösterildikten sonra oda organları arasında sayılan yönetim kurulunun görevlerinin neler oldukları 19.maddede birer birer sayılmıştır.

Öte yandan aynı Yasanın 94. maddesi, bu davanın dayanağını teşkil eden maddedir. Buna göre; kuruluş amaçları veya kanunda belirtilen asli görevlerini Bakanlığın yazılı uyarısına rağmen yerine getirmeyen oda, borsa veya birlik organlarının görevlerine son verilmesine ve yerlerine yenilerinin seçtirilmesine, Bakanlığın veya bunların bulundukları ildeki Cumhuriyet Savcısının istemi üzerine, o yer Asliye Hukuk Mahkemesince karar verilir. Maddenin son fıkrasında ise yukarıda belirtilen veya kanunlarda öngörülen haller dışında oda, borsa veya birlik organlarının görevlerine son verilemez.

Bu Yasa ve mevzuat metinlerinden de anlaşılacağı gibi kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından olan odalar ve dolayısıyla odaların organları anayasal teminat altındadır. Bu organların görevden alınmaları sıkı şartlara bağlanmıştır. Bakanlığın ya da Cumhuriyet Savcısının oda organlarının görevden alınmasını istemesi iki halde mümkündür. Birincisi kuruluş amaçlarını yerine getirmemek, ikincisi ise kanunda belirtilen aslî görevlerini yerine getirmemektir. Her iki halde de bir görevin veya amacın yerine getirilmemiş olması gerekir. Oda Muamelat Yönetmeliğinin 25. maddesinin hükmüne uygun biçimde bir görevi

./..

2012/5697-2012/11000 -3-

yerine getirmiş olması, bir organın 5174 Sayılı Kanunun 94. maddesindeki yaptırıma tabi tutulmasını gerektirmez. Kanunun 19.maddesinde oda yönetim kurulunun görevleri sayılmış olup bunlar arasında üyelikten çekilmiş sayılmasına karar verilenleri meclis üyeliğine iade etmek gibi bir görevleri bulunmamaktadır. Bu görev ancak, bu kararı alan organdan yani oda meclisinden istenebilir.

Oda organlarının mevzuat dahilinde aldıkları kararlarla ilgili olarak takdir yetkileri bulunmaktadır. Bu yetkilerini yerinde kullanıp kullanmadıkları hususu ise ayrı bir davanın konusudur. Oda organlarının amaçlarını ve aslî görevlerini kanun göstermiştir. Somut olayın konusu olan Bakanlığın talimatları davalıların görev yaptıkları oda organlarının ne amaçlarına ve ne de aslî görevlerine ilişkin bulunmaktadır.

O halde yasal koşulları bulunmayan davanın reddi yerine kabulü yolunda hüküm kurulması doğru görülmemiştir.