Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2013/12594 K.2013/16136

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Mahkemece iki kez bilirkişi incelemesi yaptırılmış ise de alınan raporlar hüküm kurmaya yeterli değildir. Şöyle ki;

1-Kamulaştırma Yasasının 4650 sayılı Yasayla değişik 11.maddesinin birinci fıkrasının arazilere ilişkin (f) bendinde taşınmaz malın kamulaştırma (dava) tarihindeki mevkii ve şartlarına göre olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir üzerinden değerinin belirleneceği öngörülmektedir. Bu yöntemle taşınmazın değerinin saptanmasında münavebeye alınacak ürünler yönünden sulu ya da kuru tarım arazisi niteliğinde olup olmaması önem taşır.

Mahallinde yapılan keşifler sırasında bu yönde herhangi bir tespit yapılmamış olduğu halde, hükme esas alınan raporda bilirkişi kurulunca sadece taşınmazın yakınında DSİ su kanalı olduğu ve sulu tarım arazisi olduğu belirtilerek sulu tarım arazilerindeki ürünler münavebeye alınarak buna göre değer biçilmiştir.

Sulama kaynağının ne olduğu açıkça gösterilmeden (taşınmazın üzerindeki bir su kaynağından veya yakınındaki bir dereden sulanıp sulanmadığı), kaynaktan alınan suyun taşınmazın tamamında ve her mevsim için fiilen yeterli olup olmadığı,

dereden sulanıyorsa bu suyun kendi doğal akışı ile mi yoksa özel bir pompalama ya da başka bir sistemle mi taşınmaza ulaştığı, yeraltı suyundan hangi sistemle yararlanıldığı hususları ayrıntılı bir biçimde araştırma yapılarak belirlenmeden, pompajla sulama varsa bunun için yapılacak giderlerin de üretim masraflarına ilave edilmesi gerektiği düşünülmeden çelişkili düzenlenen ikinci bilirkişi kurulu raporuna dayalı hüküm kurulması,

2-Kabule göre;

a-Hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmaza %6 oranında kapitalizasyon faizi uygulanmak suretiyle değer biçilmiştir.

Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamalarına göre, iklim şartları,arazinin toprak ve topoğrafik yapısı ve bölgesindeki konumu (büyük yerleşim yerlerine uzaklığı v.b.) dava konusu taşınmazın bulunduğu yerle benzer nitelikte olan, ülkemizin değişik yörelerindeki sulu tarım arazilerinin değerlendirilmesinde, (değeri önemli şekilde etkileyen kanıtlanmış, farklı ve özel bir faktör bulunması hali hariç) kapitalizasyon faiz oranı %5 olarak alınmaktadır. Hal böyle iken, hükme esas alınan bilirkişi raporunda sulu olduğu belirtilen taşınmazın değerinin belirlenmesinde kapitalizasyon faizi oranının taşınmazın sulu ya da kuru arazi olup olmadığına yer vermeden ve denetlenebilir bir gerekçede gösterilmeden %6 kabul eden ikinci bilirkişi kurulu raporuna göre karar verilmesi,

b-Bir yıl içerisinde iki ürünün hasat edilemeyeceği, hasatın ikinci yıla kayacağı dikkate alınmadan bir yılda iki ürün münavebesi alınmak suretiyle hesaplama yapan bilirkişi raporuna göre hüküm kurulması,

3-Hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmaz üzerinde bulunduğu belirtilen kayısı fidanlarının fidan değeri gıda, tarım ve hayvancılık müdürlüğü 2011 yılı 2-3 yaş fidanlarına uygun rayiçler esas alınarak hesaplanıp buna hükmedilmesi gerekirken, tarım arazisinin metrekare değerine eklenerek hesaplama yapılması,

4-Dava konusu taşınmazın Gaziantep-Hatay eski karayoluna cepheli olması, ilçe merkezine 1,5 km mesafede olması nedeniyle taşınmazın değerinde en fazla %30 oranında objektif değer artışına neden olabileceği düşünülmeden, %100 oranında objektif değer artışı uygulayan bilirkişi raporuna göre hüküm kurulması,

Doğru görülmemiştir.

Mahkemece yukarıda açıklanan hususlar doğrultusunda gerektiğinde yerinde yeniden keşif yapılıp hakimin gözlemi de tutanağa geçirilmek suretiyle taşınmazın yukarıda belirtilen özelliklere (kuru-sulu) sahip olup olmadığı da belirlendikten ve gıda, tarım ve hayvancılık müdürlüğünden değerlendirme tarihi olan 2011 yılı kuru-sulu şartlara göre ekilmesi mutad ürünlerin neler olduğu belirlenerek bunlara ilişkin ortalama verim, fiyat ve üretim giderlerine dair veriler de getirildikten sonra bilirkişi kurulundan yukarıdaki bozma sebepleri doğrultusunda ek rapor alınarak oluşacak sonuç doğrultusunda hüküm kurulmalıdır.