Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2013/2624 K.2013/6600

Dava dilekçesinde, idarenin kusurlu davranışları nedeniyle eksik ödenen galle alacaklarının tespiti ile yasal faizi ile beraber ödenmesi istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hükmün temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması davalı vekili tarafından yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesi ile istenilmekle taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz eden davalı vekili Av.... geldi. Aleyhine temyiz olunan davacı adına gelen olmadı. Gelen vekilin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra dosya eksiklik nedeniyle geri çevrilmiş, bu kez iade edilmekle bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin kesinleşen mahkeme kararları neticesinde ... Muhasebecesi .... Vakfı'nın galle fazlasına müstehak vakıf evladı olduklarının tespitine karar verildiğini, vakfın 403 ada 35 parselde bulunan taşınmazının iyi değerlendirilmeyerek kendilerine eksik ödeme yapıldığını ileri sürerek, vakfa ait taşınmazlardan elde edilen gelirlerin tespit edilerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 142.000 TL'nin faiziyle davalıdan tahsilini istemiş; mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan Vakıflarda İntifa Haklarının Ne Suretle Tespit Ve İta Edileceği Hakkında 17.07.1936 Tarihli Vakıflar Nizamnamesine Ek 23.12.1937 Tarih 2/7898 Sayılı Tüzüğün 30.07.1987 Tarihli Tüzükle Değişik 5. maddesinin (c) fıkrasında.

(27.09.2008 tarihinde yürürlüğe giren Vakıflar Yönetmeliğinin 54.maddesinde) vakıf gelirlerinden masraflar çıktıktan sonra kalacak fazlanın alakalılara tahsis edileceği, 6. maddesinde (Vakıflar Yönetmeliğinin 55.maddesinde) bu tahsisin ne şekilde yapılacağı düzenlenerek vakfiyesinde vakıf taşınmazların bakım ve onarım şartı bulunan vakıfların gayrisafi gelirlerinden her yıl %10 oranında ihtiyat akçesi ayrılarak taşınmazların bakım ve onarımlarının yapılacağı, bu oranın vakıfların malvarlığına göre Vakıflar Meclisi kararıyla artırılabileceği,

vakıfların yıllık gayrisafi gelir tahsilatından %20 oranında yönetim ve temsil gideri karşılığı alınarak ... bütçesine gelir yazılacağı, bu vakıfların gerçekleşen yıllık gayrisafi gelir tahsilatından vakıf için yapılan giderler ve vakfiye şartı gereği yapılan her türlü harcamalar çıkarıldıktan sonra vakıf evlatlarına ve ilgililerine ödenecek intifa hakkının belirleneceği ve bunun doğduğu mali yılı izleyen ilk altı ay içinde vakıf evladı veya ilgilisi olduğunu mali yılın birinci ayında belgeleyenlere yıllık olarak ödeneceği,

7. maddesinde (Vakıflar Yönetmeliğinin 53/2 maddesinde) vakıf için belirlenen gelir fazlası (intifa hakları) vakfiye şartı gereği vakıf evladı veya ilgilisi olduğu ve galleye hak kazandığını kesinleşen mahkeme kararıyla ispat edenlere ve onların evladına Vakıf mazbut ise ..., mülhak ise mütevelli tarafından ödeneceği, 17. maddesinde de ev, mağaza, dükkan, apartman, han, bostan, orman, hamam, değirmen, zeytinlik, incirlik, fındıklık gibi akar mahiyetindeki gayrimenkulleri vakfa en faydalı şekilde kiralamak veya işletmek, tecdit,

tamir ve ilave yolundaki ihtiyaçlarını zamanında yerine getirmek ve satılmaları veya değiştirilmeleri lazım gelenler hakkında merkeze malümat vermenin vakıflar teşkilatının vazifeleri arasında olduğu belirtilmiştir.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 5737 sayılı Vakıflar Kanununun 75. maddesinde (2762 sayılı Vakıflar Kanununun 39.maddesinin ikinci fıkrası) mazbutaya alınan vakıflarda alacaklıların vakfiyeye göre intifa haklarının saklı olduğu belirtildikten sonra 13. maddesinde.

10. ve 12. maddelere göre satılacak mallardan ele geçecek paranın bu maddelerde gösterilen yerlere sarf edilinceye kadar nemalandırılmasının mecburi olduğu, 14. maddesinde de gerek satış bedelleri ile gerek değişme ile alınacak veya yeniden yaptırılacak gayrimenkullerin evvelki vakıfların adını alacağı vakıflar idaresince kayıtlarına bu suretle işaret edileceği ve tapuya da böylece tescil ettirileceği,

32. maddesinde ise vakıflar idaresinin eline geçecek taviz bedellerinin muhafaza edilerek en faydalı şekilde nemalandırılacağı veya idare meclisinin vereceği karar üzerine bu taviz bedelleri ile gelir getirici inşaat veya ortaklık yapılabileceği hükme bağlanmıştır.

Bu açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, galleye hak kazandığını mahkeme ilamıyla ispatlayan vakıf evladına galle fazlası, vakıflar mevzuatı hükümlerine göre ödenecektir.

Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık dava konusu Mazbut Babüssaade Ağası Muhasebecesi Merhum Abdi Efendi Vakfı'na ait Üsküdar İlçesi Kefçedede Mahallesi, 403 ada 35 parselde kayıtlı üzerinde kat irtifakı kurulu olan taşınmazın 4,5,6,7,8,9,10 ve 12 nolu bağımsız bölümlerinden elde edilen kira gelirlerinin eksik hesaplanmasına yöneliktir.

Bu bağımsız bölümlerden bazılarının Vakıflar Meclisi tarafından lojman olarak kiraya verilmiş olması, ayrıntıları yukarıda yazılı mevzuat hükümleri gereğince vakıf mallarının en iyi şekilde değerlendirmesiyle yükümlü bulunan ...'nü sorumluluktan kurtaramayacağı gibi, yasal ihale mevzuatı neticesinde fiilen elde edilemeyen bir gelirden de galle ödemesi yapılması mümkün değildir.

Galle ödemelerinin, her yıl için ayrı ayrı hesaplanmak üzere o yılın bitiminden sonraki Ocak ayı içinde ilgili idareye bizzat başvuran galle almaya hak kazanan vakıf evlatları arasında, vakıflar mevzuatı gereğince yapılacak yasal kesintiler ve vakfiye hükümleri doğrultusunda (varsa hayır amaçlarının yapılması, mütevelliye ödenmesi gereken akçeler gibi) tespit edilerek yapılması gerekir.

Mahkemece yapılacak iş; vakıflar hukuku konusunda uzman olanların da bulunduğu yeni bir bilirkişi kurulu oluşturularak, dava konusu kira alacaklarının doğmasına sebep olan bağımsız bölümlerin 01.01.2000-31.12.2007 dönemi içinde doğan gelirlerinin her bir bağımsız bölüm için ayrı ayrı tespit edilmesinden sonra, her yıl için ödenmesi gereken galle fazlasının yalnızca o yıl içinde yasal süresinde başvuran ve galle almaya hak kazanmış evlatlar arasında mevzuat ve vakfiye hükümleri gereği kendilerine ödenmesi, yapılacak bu ödemeye o yıl için varsa ödenen galle ödemesinin mahsup edilmesi iken, dava konusu dönem için toptan bir yaklaşımla hesaplama yapan bilirkişi raporu ve resen yapılan yanlış hesaba dayalı olarak hüküm kurulmuş olması doğru görülmemiştir.