Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2013/271 K.2013/3018

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve irtifak hakkının idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü:

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir.

Ancak;

1- 2942 Sayılı Yasanın 4650 sayılı Yasayla değişik 11.maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca arazilerde, taşınmaz malın kamulaştırma (değerlendirme) tarihindeki mevki ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri ve bedelin belirlenmesinde etkili olacak diğer objektif ölçüleri esas alınarak bilimsel yöntemle kamulaştırma bedeli tespit edilir. Üretim miktarının yükseltilmesi veya erken hasat için uygulanan tarımsal teknik ve modeller, taşınmazın kendine has ayırıcı özelliğiyle birleşmedikçe, bu tarımsal usullerle elde edilen yüksek üretim miktarı ve turfanda fiyatı uygulanarak taşınmazın net geliri ve dolayısıyla değeri yükseltilemez.

Bilirkişi kurullarınca serada domates, patlıcan yetiştirme yönteminin dava konusu taşınmaza, sahip olduğu özel nitelikler şekliyle uygulandığını belirleyen bir değerlendirme yapılmamıştır. Esasen tarım arazisinde, çevrede ekilmesi mutad olan çeşitli ürünlerin yıllara yayılmış münavebesi sonunda elde edilecek ortalamalara göre değer biçilir. O nedenle dava konusu taşınmazın tamamını açık tarım arazisi kabul ederek mutad ürünlere göre değer biçilmesi gerekirken, 360 m² sinde serada domates, patlıcan, ürünleri alınması suretiyle değer belirlenmesi,

2-Kamulaştırma Yasasının 15.maddesinin son fıkrasında, bilirkişilerce -aynı Yasanın 11.maddesinin (f) bendi hükmü gözetilerek- yapılacak değer tespitinde, idarece belgelerin mahkemeye verildiği günün (25.04.2012 dava tarihi) esas tutulacağı öngörülmüş olup buna göre dava tarihi olan 2012 yılına ait veriler esas alınarak kamulaştırma bedelinin tespiti gerekirken, bilirkişi kurulunca henüz 2012 yılına ait verilerin oluşmadığı gerekçesi ile taşınmazın değerlendirilmesinde 2011 yılı veriler esas alınmak suretiyle belirlenen m² değerine ÜFE endeksi uygulanarak 2012 yılı değerinin hesaplanması,

Kabule göre de;

3-Dava konusu taşınmazın 6190 m² si açık tarım arazisi olarak değerlendirilmiş olup münavebeye alınan ürünlerin değerlendirme tarihi olan 2011 yılı itibariyle sulu şartlarda dekar başına ortalama verimleri domatesin 3000 kg, taze fasulyenin 1200 kg, bamyanın ise 450 kg olduğu halde, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda dekar başına ortalama verimlerin sırasıyla 5000 kg, 1500 kg ve 500 kg alınmak suretiyle yüksek bedele hükmedilmesi,

4-Yargılamada vekille temsil edilen davacı yararına vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Mahkemece yapılacak iş; değerlendirmeye esas alınan domates, taze fasulye ve bamya için 2012 yılına ait veri listelerinin (dekar başına ürün miktarı, üretim gideri ile kg başına toptan satış fiyatı) gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden getirilerek yukarıda sözü edilen bozma sebepleri doğrultusunda bilirkişi kurulundan ek rapor alınıp bu ek raporun bozmaya ve veri listelerine uygunluğu da denetlendikten sonra oluşacak sonuç doğrultusunda kazanılmış haklar da gözetilerek karar vermek olmalıdır.