Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2013/6450 K.2013/9182

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın yol olarak terkini istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı idare vekili tarafından temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmış ise de alınan raporlar hüküm kurmaya yeterli değildir. Şöyle ki;

1-Kamulaştırma Yasasının 4650 sayılı Yasayla değişik 11. maddesinin birinci fıkrasının arazilere ilişkin (f) bendinde taşınmaz malın kamulaştırma (dava) tarihindeki mevkii ve şartlarına göre olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir üzerinden değerinin belirleneceği öngörülmektedir. Bu yöntemle taşınmazın değerinin saptanmasında münavebeye alınacak ürünler yönünden sulu ya da kuru tarım arazisi niteliğinde olup olmaması önem taşır.

Mahallinde yapılan keşifler sırasında bu yönde herhangi bir tespit yapılmamış olduğu gibi hükme esas alınan raporda da bu yönde bir açıklamaya yer verilmeden değer biçilmiştir.

Sulama kaynağının ne olduğu açıkça gösterilip (taşınmazın üzerindeki bir su kaynağından veya yakınındaki bir dereden sulanıp sulanmadığı), kaynaktan alınan suyun taşınmazın tamamında ve her mevsim için fiilen yeterli olup olmadığı, dereden sulanıyorsa bu suyun kendi doğal akışı ile mi yoksa özel bir pompalama ya da başka bir sistemle mi taşınmaza ulaştığı, yeraltı suyundan hangi sistemle yararlanıldığı hususları ayrıntılı bir biçimde araştırma yapılarak pompajla sulama varsa bunun için yapılacak giderlerin de üretim masraflarına ilave edilmesi,

bu hususların bulunmaması halinde taşınmazın kuru arazi niteliğinde olduğu kabul edilerek karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması,

2-Ülkemizde zeytin üretiminin en çok yapıldığı Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde dekarda zeytin veriminin genelde ortalama 400-500 kg civarında olduğu, yıllardır Yargıtay’a gelen kamulaştırma dosyalarından bilinmektedir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda zeytinde verimin 720 kg üzerinden değerlendirme yapıldığı belirtilmiş ise de, ülke genelinde geçerli ortalama miktarın dikkate alınması ve böylece en fazla 500 kg verim miktarına göre hesaplama yapılıp bedel tespit edilmesi gerektiğinin düşünülmemiş olması,

3-Bilirkişi kurulu raporunda değerlendirmeye alınan zeytinin 2009 yılı itibariyle sulu ve kuru şartlarda ayrı ayrı ortalama toptan satış fiyatına ve dekar başına üretim giderine (masrafları oluşturan kalemler ayrı ayrı yazılmak suretiyle) ilişkin veri listesinin gıda, tarım ve hayvancılık ilçe müdürlüğünden getirtilip bilirkişi raporu denetlenmeden eksik incelemeyle hüküm kurulması,

4-Yargıtay'ın yerleşmiş uygulamalarında iklim koşulları, arazinin topografik yapısı ve bölgesindeki konumu (büyük yerleşim yerlerine uzaklığı vb.) gözönünde tutulduğunda, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerle benzer nitelikte olan, ülkemizin değişik yörelerindeki (değeri önemli şekilde etkileyen kanıtlanmış, farklı ve özel bir faktör bulunması hali hariç) sulu tarım arazilerinin değerlendirilmesinde kapitalizasyon faiz oranı %5, kuru tarım arazilerinde ise %6 olarak alınmaktadır.

Dava konusu taşınmazın niteliği 1 nolu bentte açıklanan şekilde tespit edildikten sonra kapitalizasyon oranı sulu arazilerde %5, kuru arazilerde %6 olarak uygulanması gerekirken %3 olarak uygulayan rapora dayanılarak hüküm kurularak fazla bedele hükmedilmesi,

5-Taşınmazın ilçe ve belde merkezleri ile anayola yakınlığı gibi nedenler tarım arazisi niteliğindeki taşınmazın değerinde en çok %25 objektif artışa neden olabileceği düşünülmeden %40 oranında objektif artış uygulayan bilirkişi raporuna göre fazla bedele hükmedilmiş olması,

Doğru görülmemiştir.