Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2013/8821 K.2013/11622

Dava dilekçesinde, kamulaştırmasız el atma nedenine dayalı olarak taşınmaz bedelinin faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir.

Mahkemece davanın İZSU Genel Müdürlüğü yönünden konusu kalmadığından hüküm kurulmasına yer olmadığına, davalı ... yönünden ise kabulüne karar verilmiş, hükmün temyiz incelemesi bir kısım davacılar vekili ve davalı ... vekilince, incelemenin duruşmalı olarak yapılması ise davalı ... vekili tarafından yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesi ile istenilmekle taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz edenlerden davalı ... vekili Av....ve bir kısım davacılar vekili Av.... ile aleyhine temyiz olunan davacı asil ... geldiler.

Gelen asil ve vekillerin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Davacı tarafça taşınmaza kanal geçirilmesi ve hafriyat çalışması yapılmak suretiyle davalılar tarafından el atıldığı, taşınmazın imar planında rekreasyon alanı olarak belirlendiği belirtilerek taşınmazın tamamının bedeli istenilmiştir.

Mahkemece, davalı İZSU Genel Müdürlüğü hakkında davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... hakkında ise davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bir taşınmazda kamulaştırmasız fiilen el atma olgusunun varlığının kabul edilmesi için usulüne uygun kamulaştırma işlemi yapılmadan, kamulaştırma yetkisine sahip kamu idaresi tarafından bir kamu hizmeti sunulması amacıyla taşınmaza kalıcı ve sürekli olarak fiilen el atılması gerekir.

Dosyadaki kanıt ve belgelerin incelenmesinde; yağmur suları ve dere suyu akışı için taşınmazdan kanal geçirildiği, bir kısım hafriyat çalışmasının yapıldığı ancak alınan 04.10.2010 tarihli fen bilirkişi raporunda; ilk tespitte yer alan kanaletin doldurularak kapatılmış olduğu, dökülen molozların kaldırıldığı, taşınmazın zemininin düzeltildiği, tecavüzlü duvarın geri çekildiği, bu çalışmalar sonucunda arazinin doğal yapısının bozulduğu belirtilmiştir. Bedel tespitine ilişkin değerlendirme raporunda da taşınmazın bir kısmında geçici el atma olduğu, bir kısmının ise imar planında rekreasyon alanında kaldığı belirtilmiştir.

Taşınmazın bir kısmında çalışma yapıldıktan sonra eski hale getirildiği, bu sırada arazinin doğal dokusu bozulsa bile yüzeysel düzeltme işleminin taşınmazın arsa niteliğinde kullanımına bir engel oluşturmadığı anlaşıldığından dava konusu taşınmazda fiilen kamulaştırmasız el atma olgusu gerçekleşmemiştir.

Taşınmazın imar planında rekreasyon alanı olarak belirlenmesi ve mülkiyet hakkının kısıtlanması nedeniyle tazminat istemi yönünden yapılan incelemede; uygulama ve öğretide kamu idarelerinin, kamu hizmetlerinin yürütülmesi sırasında tek yanlı irade açıklamalarıyla kamu hukuku esaslarına dayanarak ilgililerin hukuki durumlarını etkileyecek şekilde yaptıkları işlemlerin, idari işlem, görev ve yetki alanlarına giren konularda hukuka uygun olarak yaptığı fiiller ile bu görevleriyle ilgili hareketsiz kalmaları idari eylem olarak tanımlanmaktadır.

Somut olayda idarenin icra yetkisini hukuka aykırı olarak kullanması olarak nitelendirilebilecek fiili el atma durumu söz konusu olmadığına göre, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca tek yanlı idari işlemle düzenlenen imar planları ve bu planlara dayanılarak yapılan işlemlerin idari nitelik taşıdığı, söz konusu imar planlarının zamanında uygulamaya geçirilmemesi durumunun da idari eylem olarak kabulünün gerektiği kabul edilmektedir.

Yukarıda açıklanan uyuşmazlıklarla ilgili olarak açılan davalarda, görev itirazında bulunulması ve olumlu görev uyuşmazlığı çıkması üzerine durum Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından değerlendirilmiş ve 09.04.2012 gün 2011/238E.–2012/63K. ve 2012/41 E- 2012/77 K. sayılı kararlarında fiili el atmanın bulunmadığı durumlarda idari yargı yerinin görevli bulunduğuna karar verilmiştir.

Ayrıca 11.06.2013 tarihinde yürürlüğe giren 6487 sayılı Yasa ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun değiştirilen Geçici 6. maddesinin 10.fıkrasında da “Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle veya ilgili kanunların uygulamasıyla tasarrufu kısıtlanan taşınmazlar hakkında, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen idari başvuru ve işlemler tamamlandıktan sonra idari yargıda dava açılabilir. Bu madde hükümleri karara bağlanmamış veya kararı kesinleşmemiş tüm davalara uygulanır.” hükmü getirilmiştir.

Bu nedenlerle; davacı tarafın mülkiyet hakkına getirilen kısıtlamanın, dava konusu taşınmazın, genel ve düzenleyici bir işlem olan imar planıyla kamu hizmetine özgülenmesinden ve bu planda öngörülen kamulaştırma işlemlerinin zamanında yapılmamasından kaynaklandığının kabulü ile idari işlem ve eylemden doğan zarara ilişkin davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri uyarınca idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/1-b ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.