Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2014/13008 K.2014/14622

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme ile alınan bilirkişi raporu hükme yeterli değildir. Şöyle ki;

1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgeler ile özellikle dairemizin geri çevirme kararı üzerine dosyaya getirtilen Kurşunlu Belediye Başkanlığı'nın 10.01.2014 tarihli yazı cevabına göre, dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planı içerisinde olmadığı, belediye ve altyapı hizmetlerinden yararlandığı, etrafında meskun mahal bulunduğu, yerleşim merkezi içerisinde olduğu,

dava konusu taşınmazın köy yerleşik sınırları içerisinde kaldığı bildirmiş olup, Dairemizce ikinci kez yapılan geri çevirme kararı üzerine dosyaya getirtilen İnegöl Belediye Başkanlığı'nın 30.06.2014 tarihli cevabi yazısında, dava konusu taşınmazın Kurşunlu Belediye Başkanlığı mücavir alan sınırları içerisinde olduğu, 31.04.2014 tarihi itibariyle ilçe olan ...

Köyünün 6360 sayılı Yasa gereğince ilçe merkezine bağlı mahalle olduğunu, dava konusu taşınmazın mücavir alana alınmasından günümüze kadar idarenin sunmuş olduğu hizmetlerden sadece yol ve çöp toplama hizmetlerinden yararlandığını, çevresinin meskun alan olup, en yakın konutun 15 metre mesafede olduğunu, 1/5000 ölçekli nazım imar planı dışında, Bursa ili 100.000 ölçekli çevre düzeni planı incelendiğinde ilgili taşınmazın çevre düzeni planı içerisinde kaldığını ve kırsal yerleşim alanı olarak planlı olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece yapılan keşiflerde de taşınmazın vasfına yönelik herhangi bir gözlem yapılarak keşif zaptına bu hususlar yazılmamış olup, bilirkişilerce soyut ifadelerle taşınmazın arazi niteliğinde olduğunu kabul edilmek suretiyle net gelir metodu ile bedel tespit edilmiştir.

Bakanlar Kurulunun Yargıtay'ca kısmen benimsenen 28.02.1983 gün ve 1983/6122 sayılı kararı uyarınca, belediye ve mücavir alan sınırları içinde kalan bir taşınmazın arsa niteliğinde kabulü için, uygulama imar planı (genelde 1/1000 ölçekli) ile iskan sahası olarak ayrılmış yerlerde bulunması esastır.

Aynı karara göre, imar planında yer almayan bir taşınmazın, arsa sayılabilmesi için ise, belediye veya mücavir alan sınırları içinde olmakla beraber, belediye hizmetlerinden (belediyece meskûn olduğu için veya meskûn hale getirileceği için sunulan yol, su, elektrik, ulaşım, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma vs.) yararlanan ve meskûn yerler arasında yer alması gerekir.Taşınmaz belediye nazım imar planı (1/5000 ve daha büyük ölçekli) içinde ise, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 17.04.1998 gün ve 1996/3-1998/1 sayılı kararı uyarınca, bu plan kapsamına alındığı tarih ve plandaki konumu,

altyapı hizmetlerinden yararlanma ve ulaşım olanakları, belediye merkezine uzaklığı, kullanım biçimi itibariyle iskan amacına yönelik yapılaşma olasılıkları da değerlendirilmek üzere araştırılmalıdır.

Mahkemece yeniden oluşturulacak bilirkişi heyeti ile keşif yapılarak, özellikle keşif esnasında mahkeme hakimince gözlem yapılarak taşınmazın belediye hizmetlerinin hangilerinden yararlandığı hangilerinden yararlanmadığı, etrafında meskûn mahal olup olmadığı, varsa mesafeleri ve niteliği, taşınmazın mevcut durumu itibari ile kullanım şekli, taşınmazın üzerinde bina olup olmadığı, bu taşınmazın konumu, yani sokağa, yola olan cephesi, önemli yakın merkezlere uzaklığı, üzerinde yapılaşmaya ilişkin olarak imar durumu gibi hususların ayrıntılı şekilde keşif zaptına geçirilmesi,

taşınmazın değişik açılardan fotoğraflarının çektirilerek bunların onaylanıp dosya arasına alınması ve taşınmaz vasfının açık ve denetime elverişli şekilde tespiti ile kamulaştırma bedelinin tespit edilmesi gerekmektedir.

Mahkemece değerlendirmeye esas alınan bilirkişi kurulu raporunun yukarıda açıklanan esaslara uygun düşmediği gözetilmeden, gerekli araştırma ve yeterli incelemeyi içermeyen rapora itibarla hüküm kurulmuş olması,

Kabule göre de;

2-Dava konusu taşınmaz 359 m² olup, 303.76 m²'si kamulaştırılmış, kamulaştırmadan artakalan 55.24 m²’lik kesimin geometrik şekli, yüzölçümü, tarımsal bütünlüğü dikkate alınarak kalan kısma % 80 değer kaybı verilmesi gerekirken, %50 oranında değer kaybı verilmiş olması

Doğru görülmemiştir.

Ayrıca;

3-Anayasa Mahkemesi 1. Bölümünün 19.12.2013 tarih ve 2013/817 sayılı kararında, kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan davada uzun süren bir yargılama sonunda, dava tarihi itibarıyla belirlenen bedele hükmedilmesinin Anayasanın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiği kabul edilerek mal sahibine tazminat ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Yasa koyucu da, bu hak ihlalini dikkate alarak, 6459 sayılı Kanunun 6. maddesiyle 2942 sayılı Kanunun 10. maddesine eklenen fıkrada (yürürlük tarihi 30.04.2013) kamulaştırma bedelinin tescili için açılan davanın dört ay içinde sonuçlandırılmaması halinde, tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren faiz uygulanmasına ilişkin düzenleme getirmiştir.

Her ne kadar, getirilen bu faiz hükmü maddi hukuka ilişkin olup, aynı yasanın 29. maddesi gereğince yayımı tarihinden sonra açılacak davalara uygulanması gerekir ise de; 30.04.2013 tarihinden sonra açılacak davalar için yapılan bu düzenleme ile Anayasa Mahkemesinin makul süreyi aşan yargılamanın hak ihlali oluşturduğuna ilişkin kararı birlikte değerlendirildiğinde, 30.04.2013 tarihinden önce açılmış ve henüz kesinleşmemiş kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davalarında öngörülen dört aylık yargılama süresinin makul süre kabul edilerek, hakkaniyet gereğince taşınmaz malikinin zararının giderilmesi amacıyla dava tarihinden itibaren dört aylık sürenin bittiği tarihten karar tarihine kadar tespit edilen kamulaştırma bedeline faiz uygulanması gerektiğinden de hükmun bozulması gerekmiştir.