Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2015/21909 K.2016/706

Dava dilekçesinde, Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, ... İli ... ... Mahallesi 283 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Mahkemece yapılan inceleme ve araştırma ile alınan bilirkişi raporu hüküm kurmaya yeterli değildir. Şöyle ki;

1-2942 Sayılı Yasanın 4650 Sayılı Yasa ile değişik 11.maddesinin 1.fıkrasının (f) bendi uyarınca bilirkişi kurulu, arazi niteliğindeki taşınmaz malın kamulaştırma tarihindeki mevki ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelirini esas tutarak düzenleyeceği raporda, bedelin tespitinde etkili olacak bütün nitelik ve unsurları ve her unsurun ayrı ayrı değerini belirtmek suretiyle ve ilgililerin de beyanını dikkate alarak gerekçeli bir değerlendirme raporuna dayalı olarak taşınmaz malın değerini tespit etmelidir.

Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamalarında ise özel ve dikkate alınması gereken haklı bir neden bulunmadıkça tarım arazilerinin olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir üzerinden bilimsel yöntemle yapılacak değerlendirmede münavebeye alınacak ürünler için dekar başına elde edilecek ortalama verim, üretim gideri ve toptan satış fiyatına ilişkin olarak ciddi istatistiki bilgilere dayalı olduğu bilinen o yerdeki gıda, tarım ve hayvancılık müdürlüğü verilerinin esas alınması gerekmektedir.

Şu kadar ki, üretim giderlerinin içerisine tarla kirası, masrafların faiz karşılığı ve genel idari giderler gibi giderler dahil edilmemelidir.

Dosyada bulunan gıda tarım ve hayvancılık il müdürlüğü 2012 yılına ait verilere göre kayısının kg satış fiyatı 1,68 TL olduğu halde, bilirkişi kurulunca 0,94 TL alınmak ve üretim giderleri içerisinde yer alan işletme bakım gideri, faiz vb masraf kalemleri düşülmeden hesaplama yapılmak suretiyle düşük bedel tespiti,

2-Dava konusu taşınmazın kapama kayısı bahçesi olarak değerlendirilmesi doğru olup bu şekilde yapılan değerlendirme ile kamulaştırılan yerin tamamından uygun teknikle normal şekilde sağlanabilecek gelir dikkate alınacağından, taşınmazın üzerinde bulunan başka unsurların gelirinin artık zemin değerine bir katkısı olduğundan söz edilemez. Başka bir deyişle taşınmaza kapama niteliği veren kayısı ağaçları ve bunun dışında kalan meyveli ve meyvesiz ağaçların değeri de kapama kayısı bahçesi olarak bulunan bedelin kapsamında kaldığından, taşınmaz üzerindeki kayısı ve diğer ağaçlara da ayrıca değer verilmemesi gerekirken kamulaştırma bedeline ayrıca 3.858,00 TL kayısı, armut, erik vs ağaç bedelinin ilave edilmesi,

3-Taşınmazın kamulaştırma dışında kalan ve fen bilirkişi raporunda (D) harfiyle gösterilen 625 m²’lik kısmının yüzölçümü ve geometrik şekli ile meydana gelen kot farkı göz önüne alındığında kullanıma elverişsiz hale geldiği dikkate alınarak bu kısmın da zemin bedelinin tespiti ile tapu kaydının iptali ve davacı idare adına tesciline karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi ,

4-Kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili davalarının niteliği gereği kendilerini vekil ile temsil ettiren her iki taraf lehine maktu vekalet ücreti ödenmesine karar verilmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Ayrıca;

5-Anayasa Mahkemesi 1. Bölümünün 19.12.2013 tarih ve 2013/817 sayılı kararında, kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan davada uzun süren bir yargılama sonunda, dava tarihi itibarıyla belirlenen bedele hükmedilmesinin Anayasanın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiği kabul edilerek mal sahibine tazminat ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Yasa koyucu da, bu hak ihlalini dikkate alarak, 6459 sayılı Kanunun 6. maddesiyle 2942 sayılı Kanunun 10. maddesine eklenen fıkrada (yürürlük tarihi 30.04.2013) kamulaştırma bedelinin tesbiti için açılan davanın dört ay içinde sonuçlandırılmaması halinde, tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren faiz uygulanmasına ilişkin düzenleme getirmiştir.

Her ne kadar, getirilen bu faiz hükmü maddi hukuka ilişkin olup, aynı yasanın 29. maddesi gereğince yayımı tarihinden sonra açılacak davalara uygulanması gerekir ise de; 30.04.2013 tarihinden sonra açılacak davalar için yapılan bu düzenleme ile Anayasa Mahkemesinin makul süreyi aşan yargılamanın hak ihlali oluşturduğuna ilişkin kararı birlikte değerlendirildiğinde, 30.04.2013 tarihinden önce açılmış ve henüz kesinleşmemiş kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davalarında öngörülen dört aylık yargılama süresinin makul süre kabul edilerek, hakkaniyet gereğince taşınmaz malikinin zararının giderilmesi amacıyla dava tarihinden itibaren dört aylık sürenin bittiği tarihten, karar tarihine kadar tespit edilen kamulaştırma bedeline faiz uygulanması gerektiğinden hükmün bozulması gerekmiştir.