Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2015/6376 K.2015/9074

Dava dilekçesinde, ... İli, ... İlçesi, ... Köyü ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların Kamulaştırma Yasasının 4650 Sayılı Yasayla değişik hükümleri uyarınca, kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili istenilmiştir.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hükmün temyiz incelemesi taraf vekillerince, incelemenin duruşmalı olarak yapılması ise davalı vekili tarafından yasal süresi içinde verilen temyiz dilekçesi ile istenilmekle taraflara yapılan tebligat üzerine duruşma için tayin olunan günde temyiz edenlerden davalı vekili Av. ... geldi. Davacı adına gelen olmadı.

Gelen vekilin sözlü açıklamaları dinlendikten sonra dosya eksiklik nedeniyle mahalline geri çevrilmiş olup bu kez iade edilmekle dosyadaki bütün kağıtlar okunarak, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenip, gereği düşünüldü:

YARGITAY KARARI

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasal gerektirici nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre sair temyiz itirazları yerinde değildir. Ancak;

1-2942 sayılı Kamulaştırma Yasası'nın 4650 sayılı Yasayla değişik 11. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi gereğince arsalarda kamulaştırma gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre değer tespiti gerekir. Satış akit tablosunun incelenmesinden, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda somut emsal olarak incelenen ...

Mahallesi ... parsel sayılı taşınmazın 21.08.2000 tarihli satışının serbest satış olmadığı, tarafları ve taşınmazın nitelikleri dikkate alındığında taşınmazın ... Petrolcülük Anonim Şirketine satıldığı, bu haliyle ticari amaçlı bir satış olduğu ve taşınmazın gerçek değerini yansıtmadığı izlenimini uyandırmaktadır. Bu sebeple bilirkişi kurulunun emsal seçimini isabetli yaptıklarından söz edilemez.

Emsalin özel amaçlı olmayan, özel nitelikleri bulunmayan taşınmaz satışlarından seçilmesi gerekirken, bu hususlar dikkate alınmadan düzenlenen bilirkişi kurulu raporuna göre hüküm kurulması,

Kabule göre de;

2-2942 Sayılı Yasa'nın 11. maddesinin (d) bendi gereğince emlak vergi değerlerinin de dava konusu taşınmaz ile emsalin karşılaştırılmasında gözönünde tutulması gerekir. Bu itibarla dava konusu taşınmazın ve emsalin emlak vergisine esas tutulan asgari m² değerlerinin oranı ile bilirkişi raporunda değerlendirmeye esas alınan oran birbirinden fahiş ölçüde farklı olduğunda bu farklılık ve çelişki giderilmelidir. Dosyadaki kayıtlara göre 2012 yılında dava konusu taşınmazların emlak vergisine esas değeri 27,43 TL, emsal alınan ... parselin değeri ise 21,75 TL'dir. Buna göre dava konusu taşınmazların emsal taşınmazdan daha

değerli olduğu, dolayısıyla en fazla eşdeğer kabul edilerek değerlendirme yapılabileceği düşünülmeden dava konusu taşınmazların emsalden %25 daha değersiz kabul edilerek vergi değerlerine ters düşecek şekilde değerlendirme yapan bilirkişi raporuna itibarla karar verilmesi,

3-Dosya içersine getirtilen tapu kaydına göre davaya konu taşınmazlardan ... parsel sayılı taşınmazın 1254 m² si ... parselin 380 m² si, ... parselin 1634 m² si

ve ... parselin 2125 m²si üzerinde ... lehine eski irtifak hakkı mevcut olup, bu irtifakların dava konusu taşınmazlarda meydana getireceği kaçınılmaz değer kaybının dikkate alınmaması,

4-Davaya konusu ... parsel sayılı taşınmazın tamamı 20250 m² olup bu taşınmazın irtifak kamulatırmasına konu olan bölümü 2398,58 m²dir. Mahkemece irtifak kamulaştırması yapılan 2398,58 m²lik kısımda davalı lehine irtifak hakkı tesis ve tesciline karar verlimesi gerektiği düşünülmeden ... parsel sayılı taşınmazın tamamı üzerinde irtifak hakkı tesisi yolunda hüküm kurulması,

5-Dava konusu taşınmazlarda daimi irtifak hakkının davacı adına tesis ve tescili ile yetinilmesi gerekirken, infazda duraksama yaratacak şekilde irtifak hakkının ağaç dikmemek, bina ve sabit tesis yapmamak kaydıyla ve salt daimi irtifak hakkı tesisi biçiminde hüküm kurulması,

6-Dava konusu ... ve ... parsel sayılı taşınmazların tapu kaydında yer alan ipoteklerin tespit edilen kamulaştırma bedeline yansıtılması gerektiğinin düşünülmemesi,

Doğru görülmemiştir.

Ayrıca,

7-Anayasa Mahkemesi 1. Bölümünün 19.12.2013 tarih ve 2013/817 sayılı kararında kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan davada uzun süren bir yargılama sonunda dava tarihi itibarıyla belirlenen bedele hükmedilmesinin Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiği kabul edilerek mal sahibine tazminat ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Yasa koyucu da bu hak ihlalini dikkate alarak 6459 sayılı Kanunun 6. maddesi ile 2942 sayılı Kanunun 10. maddesine eklenen fıkrada (yürüklük tarihi 30.04.2013) kamulaştırma bedelinin tesbiti için açılan davanın dört ay içinde sonuçlandırılmaması halinde tespit edilen bedele bu sürenin bitiminden itibaren faiz uygulanmasına ilişkin düzenleme getirmiştir.

Her ne kadar, getirilen bu faiz hükmü maddi hukuka ilişkin olup, aynı Yasanın 29. maddesi gereğince yayımı tarihinden sonra açılacak davalara uygulanması gerekir ise de. 30.04.2013 tarihinden sonra açılacak davalar için yapılan bu düzenleme ile Anayasa Mahkemesi'nin makul süreyi aşan yargılamanın hak ihlali oluşturduğuna ilişkin kararı birlikte değerlendirildiğinde,

30.04.2013 tarihinden önce açılmış ve henüz kesinleşmemiş kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davalarında öngörülen dört aylık yargılama süresinin makul süre kabul edilerek hakkaniyet gereğince taşınmaz malikinin zararının giderilmesi amacıyla acele el koyma dosyasında ödenen kısmın mahsubu ile fark bedele dava tarihinden itibaren dört aylık sürenin bittiği tarihi takip eden 15.10.2012 tarihinden karar tarihine kadar faiz uygulanması gerektiğinden bu nedenle de hükmün bozulması gerekmiştir.