Yargıtay 18. Hukuk Dairesi E.2016/15937 K.2016/13085

Dava dilekçesinde, kamulaştırmasız el koyma nedenine dayalı olarak Kayseri İli Kocasinan İlçesi Kötügöller Mahallesi 962 ada 4 parsel sayılı taşınmaz bedelinin faiz ve masraflarla birlikte davalı taraftan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili ile davalılardan Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

YARGITAY KARARI

Temyiz istemlerinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bilgi ve belgeler okunup gereği düşünüldü:

Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme ile alınan bilirkişi raporu hüküm kurmaya yeterli değildir.

Şöyle ki;

1-Mahkemece, dava konusu taşınmazın arsa niteliğinde olduğu kabul edildiğine göre; Kamulaştırma Kanununun kıymet takdiri esaslarını gösteren 11.maddesinin 1.fıkrasının özellikle arsalara ilişkin (g) bendi uyarınca, kamulaştırma gününden önce özel amacı olmayan emsal satışlara göre satış değerinin tesbiti ve bedelin tesbitinde etkisi olan diğer unsurlar da dikkate alınarak her unsurun gerekçeleri ve değere katkı oranları ayrı ayrı belirlenip dayanakları gösterilmek suretiyle değerlendirilerek kamulaştırma bedelinin tespiti gerekmektedir.

Emsalin kamulaştırılan taşınmazla aynı konumda ve taşınmaza yakın mesafede bulunması, aynı nitelik ve özellikleri taşıması, benzer yüzölçümünde olması veya kamulaştırmaya yakın günlerde satılması zorunlu değildir. Aynı özellik ve nitelikleri taşıyan başka yerlerde bulunan ve kamulaştırma gününden önce satılan taşınmazlar da emsal alınabilir. Bu emsalin satış fiyatına Türkiye İstatistik Kurumu üretici fiyat endeksi uygulanmak suretiyle değerlendirme tarihinde oluşan fiyatları bulunduktan sonra dava konusu taşınmazla karşılaştırılıp incelenerek aradaki farklılıklar gösterilip üstün ve eksik yönleri açıklanmalı, bu nitelik ve farklılıkların taşınmazın değerine olan etkilerinin ne olduğu belirtilmeli ve bu suretle yapılacak karşılaştırma ile dava konusu taşınmazın değeri tespit edilmelidir.

Emsal kayıtlar tapu müdürlüğünden getirtildikten sonra bunun imar parseli olup olmadığı da sorulup saptanmalıdır. İncelenen emsal imar parseli olup da dava konusu taşınmazın bu nitelikte olmaması halinde, dava konusu taşınmazın yapılacak karşılaştırmadan sonra bulunacak değerinden, İmar Yasası'nın 18.maddesinin 2. fıkrası gözetilerek, düzenleme ortaklık payına tekabül edecek oranda indirim yapılması gerektiği de dikkate alınmalıdır.

2942 sayılı Yasa'nın 4650 sayılı Yasa ile değişik11. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi gereği emlak vergi değerlerinin de dava konusu taşınmazın emsalle karşılaştırılmasında gözönünde tutulması gerekir.

Buna göre dava konusu taşınmaz ve emsallerin emlak vergisine esas tutulan asgari m² değerlerinin ilgili belediye başkanlığından 2013 yılı itibarıyla getirtilerek karşılaştırılması ve değerlendirmeye esas alınan oranlar fahiş ölçüde farklı olduğunda bu farklılık ve çelişkinin giderilmiş olması gerekir.

Hükme esas bilirkişi kurulu raporunda somut emsal alınan ... Mahallesi 3367 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 30.12.1996 tarihli satışına ilişkin akit tablosundan ve tapu kaydından, 5794,54 m² arsa vasfındaki taşınmazın 1/2 hissesini 112.500,00 TL bedel ile .... A.Ş. ye satıldığı anlaşılmaktadır. Satışın şekli ve amacı dikkate alındığında serbest satış olmadığı, ticari amaçlı olduğu, eski tarihli ve yanıltıcı sonuçlara götürebileceği kanaatini uyandırmaktadır. Bu sebeple bilirkişi kurulunun emsal seçimini isabetli yaptıklarından sözedilemez. Emsalin özel amaçlı olmayan, özel nitelikleri bulunmayan taşınmaz satışlarından seçilmesi gerekir.

Mahkemece, dava konusu taşınmazın yer aldığı bölgede emsal olabilecek özel amacı olmayan arsa satışlarının bulunmadığının düşünülemeyeceği ve değerlendirmeye esas alınan bilirkişi kurulu raporunun yukarıda açıklanan esaslara uygun düşmediği gözetilmeden, gerekli araştırma ve yeterli incelemeyi içermeyen rapora itibarla hüküm kurulması,

2-Hükme esas alınan bilirkişi raporunda somut emsal olarak incelenen taşınmazın satış bedelinin dava tarihine güncellenmesi sırasında satış tarihindeki endeks rakamı 412,50 olduğu halde 223,10 olarak, satış tarihi 30.12.1996 olduğu halde 30.12.1995 alınarak bedel tespiti,

3-Dosyadaki bilgi ve belgeler ile özellikle mahkemece yapılan keşif sonucu alınan 23.01.2013 tarihli harita mühendisi bilirkişi raporuna göre, D ile gösterilen (204,54) m² lik kısma Kayseri ... tarafından fiilen el atıldığı tespit edildiğine göre dava konusu taşınmazın krokide D harfiyle gösterilen bölümün bedeline ve bu kısmın tapu kaydının iptali ile Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı adına tesciline hükmedilmesi yerine, mahkemece davaya idare mahkemesininin bakmakla görevli olduğu ve HMK. nun 114/b maddesinde belirtilen dava şartı bulunmadığı anlaşıldığından davanın usulden reddine karar verilmesi,

Doğru görülmemiştir.

Bundan ayrı olarak;

4-2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 6487 sayılı Kanunla değiştirilen Geçici 6.maddesinin onikinci ve onüçüncü fıkraları 13.03.2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 13.11.2014 tarih, 2013/95 Esas ve 2014/176 Karar sayılı kararıyla iptal edildiğinden; 04.11.1983 tarihinden sonra el koyulan taşınmazlar yönünden, kamulaştırmasız el koyma nedeniyle açılan davalarda, mahkeme ve icra harçları ile her türlü vekalet ücretinin nispi olarak uygulanması gerektiğinden de mahkeme kararının bozulması gerekmiştir.