Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2007/1900 K.2007/7100

Taraflar arasındaki menfi tesbit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince her ne kadar duruşmalı olarak temyiz edilmiş ise de, miktar itibariyle duruşma isteminin reddine, incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı, davalı ile mal alım-satımı konusunda mutabakata varıldığını, bu mutabakat uyarınca sipariş edilen mallara karşılık dava konusu çekin davalıya verildiğini, ancak davalının siparişe konu malları göndermemesi nedeniyle çekin karşılıksız kaldığını iddia etmiş, davalı ise davacı ile aralarında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, hamiline düzenlenmiş olan dava konusu çeki davacıdan değil dava dışı ... Döküm Ltd..Şti'dan aldığını fakat çekin karşılıksız çıktığını belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Mahkemece, davanın kabulüne, davacının dava konusu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Çek bir ödeme vasıtası olup, mevcut bir borcun tasfiyesine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerekir. Dava konusu çekin sipariş edilen mallara karşılık avans olarak verildiği ve karşılığında mal gönderilmediği iddia edildiğine göre kural olarak davacı bu yöndeki iddiasını ispatla yükümlüdür. Ne var ki, somut olayda davalı, davacı ile aralarında ticari ilişki bulunmadığını ve hamiline düzenlenmiş çeki dava dışı ...(...

Döküm Ltd.Şti.)'dan cirosuz olarak elden almış olduğunu savunmuştur. Çekte Ciro bulunmadığından davalının bu yöndeki savunmasını öncelikle kanıtlaması gerekmektedir. Davalı, taraflarla dava dışı ... ... (... Döküm Ltd.Şti.) arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığının araştırılması ile bu yöndeki savunmasını kanıtlayacağını bildirmiştir. O halde mahkemece davalıya savunmasını kanıtlama olanağı tanınmalı ve taraflar ile dava dışı ... (...

Döküm Ltd.Şti.) arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı hususu ilgililerin ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle araştırılmalıdır.

Bu şekilde yapılacak araştırma sonucunda davalının çeki dava dışı kişiden cirosuz olarak aldığının saptanması halinde davacı ile davalı arasında temel ilişki bulunmadığı sonucuna varılacağından böyle bir durumda uyuşmazlığın TTK.nun 730.maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken 644.maddesine göre sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerekecektir. Buna göre keşideci hamile karşı sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlamak zorundadır.

Mahkemece bu yönler üzerinde durulup, yeterince araştırma yapılmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmadığı gibi ara kararında davacının 2001 yılı defterlerinin incelenmesi istendiği halde 2000 yılı defterlerini inceleyerek görüş bildiren bilirkişi raporunun hükme esas alınması da isabetsizdir.