Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2008/10958 K.2008/12419

Taraflar arasındaki ihtiyati hacze itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda kararda yazılı nedenlerden dolayı talebin reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde ihtiyati hacze itiraz eden vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

İhtiyati haciz isteyen vekili çeke istinaden ihtiyati haciz talebinde bulunmuş, istem uygun görülerek mahkemece, ... Otomotiv Sistemleri A.Ş., ... Makine Sanayi A.Ş. ve ... Otomotiv Sanayi A.Ş. hakkında ihtiyati haciz kararı verilmiştir.

İhtiyati hacze itiraz eden ... Otomotiv Sanayi A.Ş. vekili, müvekkilinin yerleşim yerinin Gaziantep, diğer iki borçlunun yerleşim yerinin ise İstanbul olduğunu, ayrıca çekin Gaziantep’te keşide edildiğini, daha önce yapılan takibe karşı da İstanbul İcra Dairelerinin yetkili bulunması nedeniyle yetki itirazını ileri sürdüklerini belirterek ihtiyati haczin kaldırılmasını talep etmiştir.

Mahkemece, ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemelerin Gaziantep, İstanbul ve Gebze Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğu, bu nedenle ihtiyati hacze itiraz edenin yetki itirazında bulunurken Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 23.maddesi uyarınca seçimlik hakkını kullanarak kendisine uygun olan yetkili mahkemeyi açıkça göstermesi gerektiği, seçimlik hakkını mahkemeye terk eder şekilde açıklama yaparak yetkisizlik itirazını usulüne uygun kullanmadığı belirtilerek, itirazın reddine karar verilmiştir.

İhtiyati hacze itiraz eden vekili kararı temyiz etmiştir.

İcra ve İflâs Kanunu'nun (İİK’nın) 258,I hükmüne göre, “İhtiyati hacze 50’nci maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir.” Anılan Kanunun 50’nci maddesi de Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun yetkiye dair hükümlerinin kıyasen uygulanacağını öngörmüştür. Söz konusu atıf sadece yetkili mahkemenin belirlenmesine yöneliktir.

İhtiyati hacizde yetkiyle ilgili diğer hukukî meselelerde, öncelikle İcra ve İflâs Kanunundaki ... hükümler uygulanmalı, bu hükümlerin yetersiz olması hâlinde ihtiyati haciz müessesesinin niteliğine uygun düştüğü ölçüde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu kıyasen tatbik edilmelidir.

İİK’nın 265,III hükmüne göre, “Mahkeme gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder.” Bu hüküm uyarınca, yetki itirazının yerinde görülmesi hâlinde ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilir. Diğer bir anlatımla yetki itirazının kabulü hâlinde mahkemece HUMK’un 27. maddesine göre, dosyanın yetkili mahkeme belirtilmek suretiyle yetkisizlik kararı ile gönderilmesine karar verilemez ve aynı Kanunun 193. maddesindeki usul uygulanamaz.

Birden fazla yetkili mahkemenin bulunması hâlinde ihtiyati haciz isteyen alacaklı, borçlunun yetki itirazında belirttiği yetkili mahkemede ihtiyati haciz talep etmek zorunda olmadığından, borçlunun HUMK’un 23.maddesi anlamında yetkili mahkemeye ilişkin seçimlik bir hakkı da bulunmamaktadır.

Yetki itirazının kabulü suretiyle ihtiyati haczi kaldırılan alacaklı, borçlunun yetki itirazında belirttiği yerle sınırlı olmaksızın yetkili herhangi bir yerden tekrar ihtiyati haciz talebinde bulunabileceğine göre, borçlunun da yetki itirazında birden fazla yer gösterebilmesi taraflar arası eşitlik ve menfaatler dengesine de uygun düşer.

İhtiyati hacizde, mahkemenin yetkili olup olmadığını belirleyerek isabetli bir sonuca ulaşması ve kötüniyetli itirazların engellenmesi için yetki itirazında bulunan borçlunun itirazlarını gerekçelendirerek ispat etmesi zorunludur. Zira mahkemenin yetkisiz olduğu sonucuna ulaşabilmesi için hangi mahkeme veya mahkemelerin yetkili olduğunu gerekçesinde belirtmesi gerekir. (Bkz. Özekes, M. : İhtiyati Haciz, Ankara 1999, s. 318,319, dn.34). Borçlunun itirazında yetkili mahkemeyi belirtmemesi veya gösterdiği mahkemenin yetkili olduğunu ispat edememesi hâlinde yetki itirazı da reddedilmelidir.

Somut olayda, ihtiyati haciz kararı veren mahkemenin yetkili olmadığı ve borçlunun itirazında belirttiği Gaziantep ve İstanbul mahkemelerinin yetkili bulunduğu, mahkemenin kabulündedir. Yukarıdaki açıklanan hukukî esaslar çerçevesinde yetki itirazının kabulü ile ihtiyati haczin kaldırılması gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.