Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2008/5331 K.2008/12279

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün davalılar vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere ... kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek.Av. ... ... ile davalı ... vek.Av. ... Temiz ile diğer davalı ... vek.Av. ... ...' ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, davalıların 30.03.2006 tarihinde ... tarafından satışa çıkartılan taşınmazların halktan teklif toplama yolu ile satışı için düzenlenen teklif toplama toplantısına 424 bayrak numarası ile katıldıklarını ve 1.600.000.00 YTL teklif verdikleri teklif tutanağının ... tarafından imzalandığını, ancak davalıların taşınmazı almaktan vazgeçtiklerini şartnamenin 15.maddesine göre müvekkilinin belirlenen hizmet komisyon bedelini ödemediklerini bu alacağın tahsili için yapılan icra takibine de haksız olarak itiraz edildiğini belirterek itirazın iptalini ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili, şartnamenin müvekkillerine okutturulmadan imzalattırıldığını, müvekkilinin teklifte bulunduğunu, ancak bu icabın kabul edilip de taşınmazın devrine yönelik satım akdinin tesis edilmediğini, ihale sonrası yapılan incelemede taşınmazın ayıplı olduğunu ve imar planında yol olarak düzenlendiğini ve yıkılması gerektiğini öğrendiklerini, satış gerçekleşmediğinden davacının ücret hakkının doğmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Bilirkişiden rapor alınmış.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda bilirkişi raporunun dosya kanıtlarına uygun görülmediğinden benimsenmediğini, davalıların şartnameyi imzaladıkları dolayısı ile şartnamenin sözleşme niteliğinde bulunduğunu ve ödenmesi gereken miktarın ödenmediğini, davacının komisyon alacağının oluştuğu ve alacağında likit olduğu gerekçesi ile itirazın iptaline, takibin devamına, %40 icra inkar tazminatının davalılardan tahsiline karar verilmiş, hüküm davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava yapılan müzayedeye teklif verildikten sonra sebepsiz olarak vazgeçilmesi nedeni ile komisyon alacağının tahsili için yapılan icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.

Tellal, satışlarda veya sözleşmelerde para mukabili aracılık yapan kişidir. Tellallık ücretini talep hakkı hemen tellallık sözleşmesinin kurulması ile doğması kural olarak tellalın yaptığı hazırlık ve icra ettiği, aracılık hizmeti akdin kurulması ile sonuçlarınca ücrete hak kazanılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2008/19-398 Esas 2008/407 Karar sayılı ilamında da

belirtildiği üzere tellal esas sözleşmenin ifası ile uğraşmak zorunda değildir. BK’ nun 405.maddesi emredici bir hüküm olmadığından sözleşme ile aksi kararlaştırılabilir.

Hal böyle olunca imzalanan şartnamenin yorumu büyük önem taşımaktadır.

30.03.2006 tarihli şartnamenin 9.maddesinde: “Toplantıda halktan teklif yöntemi ile alınan ve Eskidji tarafından en geç bir iş günü içinde bankanın onayına sunulan teklifler ile ilgili incelemeleri bankanın 17.04.2006 tarihine kadar sonuçlandıracağı ve Eskidji’ ye bildireceği, bankanın gayrimenkullerin satışını yapıp yapmakta veya teklifleri gerekçe göstermeksizin kabul etmemekte ya da dilediği şartlarda dilediği kişi ya da kişilere, kurum ya da kuruluşlara satmakta ... olduğu” açıklanmıştır.

Şartnamenin 10.maddesinde: “En yüksek teklifi verenin teminatını yakmak suretiyle tekliften vazgeçebileceği teklifleri banka tarafından kabul edilenlerin ise bedeli kesin kabule ilişkin tebliğ tarihinden itibaren 10 ... içinde bankaya ödenmesi gerektiği” ifade edilmiştir.

12. maddesi: “Halktan teklif toplantısında teklif veren ve bankaca teklifi kabul edilenlerin Eskidji’ ye satış bedeli üzerinden %12,5 komisyon + KDV’ nin ödeneceği, 15.maddesinde ise “ Halktan teklif toplantısında teklif veren ... ve tüzel kişilerin tekliflerinden vazgeçtikleri veya kabule ilişkin tebliği takibinin 10 ... içinde satış bedelini ödemedikleri takdirde yatırılan teminatların banka tarafından irat kaydedileceği ve Eskidji’ nin tahsil edilen/edilecek olan %2,5 komisyon+KDV’ yi almaya hak kazanacağı” belirtilmiştir.

Şartname hükümleri birlikte değerlendirildiğinde Eskidji’ nin kendisine ulaşan teklifi bir iş günü içinde bankanın onayına sunması ve bankanın onayına sunulan talebin kabul edilmesinden sonra tekliften vazgeçilmesi durumunda tellalın komisyon ücretine hak kazanacağı aksi halde şartnamenin 10.maddesindeki prosedür henüz gerçekleşmeden vazgeçilmesi halinde bunun müeyyidesinin sadece yatırılan teminatın bankaya irat kaydedilmesi olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece şartname uyarınca işlem yapılıp yapılmadığı üzerinde durulmadan şartnameye göre davacının talebinde haklı olduğunun kabulü isabetli olmadığı gibi teklif tutanağında sadece ...’ un imzasının bulunduğu, davalı ...’ nın teklif tutanağında imzasının bulunmadığı dolayısı ile teklif vermediği gözetilmeden bu davalılarında komisyon ücreti ile sorumlu tutulması, bilirkişiden rapor alınmasına rağmen bilirkişi raporuna hangi nedenlerle ihbar edilmediği karar yerinde yeterince tartışılmadan yazılı şekilde karar verilmesinde kabul şekli itibari ile doğru görülmemiştir.