Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2009/12118 K.2010/14260

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davalıların yetki ve derdestlik itiazlarının reddine, teminat mektubunun hükümsüzlüğüne yönelik olarak verilen hükmün davalılardan Albaraka Türk A.Ş. vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek.Av.... ile davalılar vek.Av....'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-KARAR-

Davacı vekili, davalılardan kısa ünvanı ... olan Cezayir şirketi ile 10.1.1987 tarihli sözleşme imzaladıklarını ve adı geçen şirket tarafından açılacak akreditif karşılığında 30.000 ton irmik satmayı taahhüt ettiklerini, akreditifi davalı BADR bankasının açtığını ve diğer davalı Albaraka Türk A.Ş.nin de sözleşmedeki edimlerin yerine getirilmesi için % 10 oranında teminat teşkil etmek üzere davalı BADR Bankasına kontrgaranti verdiğini, ancak davalı ...'in akreditifi geç açması,

termin programında sık sık değişiklik yapması sonucu malın tesliminin geciktiğini, bu arada Türkiye'de irmik fiyatlarının yükselmesi ve devletin irmik ihracatına uyguladığı teşvikleri kaldırması sonucu mal temininde güçlükler yaşandığını, buna rağmen 27.000 ton ürünü teslim ettiklerini ancak akdin çekilmez hale geldiğini, tüm bunlara rağmen 450.000.-USD bedelli kontrgarantinin paraya çevrilmesi için girişimde bulunulduğunu öğrendiklerini iddia ederek teminat mektubunun hükümsüzlüğünü ve iptalini talep ve dava etmiştir.

Davalı Albaraka Türk A.Ş. vekili savunmasında, davanın yetkili Cezayir Mahkemesinde açılması gerektiğini ve davacının aynı konuda yetkili Cezayir Mahkemesinde dava açtığını ve bu davanın derdest olduğunu, ayrıca akdi ihlal edenin davacı olup, mal teslimini gerçekleştirmediğini beyan ederek davanın reddini istemiştir.

Davalılar ... ve BADR Şirketleri diplomatik yol ile 14.2.1990 tarihinde gönderdikleri yazıda, mahkemenin yetkisine itiraz etmiş ve Enka A.Ş.nin edimini yerine getirmediğini ve Cezayir'de dava açıldığını bildirmişlerdir.

Mahkemece davalıların yetki ve derdestlik itirazlarının reddine karar verildikten sonra, akreditifin geç açılması ve teslim programının değiştirilmesi ve dosyaya sunulan Türk Ticaret Odası mensupları yazılarına göre akdin çekilmez hale geldiği ve teslimatın tamamlanmamış olmasında davacıya atfı kabil bir kusur bulunmadığı gerekçesiyle teminat mektubunun hükümsüzlüğüne karar verilmiş, hüküm davalı Albaraka Türk A.Ş. vekilince temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve özellikle davacı ile davalı Albaraka Türk A.Ş. arasında Milletlerarası yetkiyi belirleyen bir sözleşme bulunmadığından davalı Albaraka Türk A.Ş.nin yetki itirazının reddinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Davacı akdin çekilmez hale geldiği yolundaki iddiasını akreditifin geç açılması, teslim tarihlerinin uzatılması, malın fiyatının yükselmesi ve devletin teşvikleri kaldırmasına dayandırmıştır.

Tacirler sözleşme imzalanırken TTK.nun 20.maddesine göre basiretli hareket etmek zorundadırlar. Davacı yan akreditifin geç açılmasına rağmen sözleşme uyarınca bedeli tahsil etmiş ve değiştirilen tarihlerde de mal sevkiyatına başlamıştır. Ürün fiyatlarında meydana gelen artış ve devletin teşvikleri kaldırması sözleşmeyi etkilemez.

Kaldı ki, davacı yanın kabulünde olduğu üzere Cezayir Mahkemesinde ... aleyhine dava açmış ve bu davada ... şirketine 837.050.-USD ödemeye mahkum edilmiştir. Hernekadar bu karar davamızda kesin hüküm teşkil etmez (tenfiz edilmedi) ise de güçlü delil olur. Anılan davada teslimde meydana gelen eksiklikten davacı ... A.Ş.nin sorumlu olduğu açıklanmıştır.

Yine dosyaya sunulan ve davacı yanca itiraza uğramayan 17.1.1990 tarihli ... A.Ş. tarafından ... yazılan yazıda teslimde gecikmenin fiyatların yükselmesi ve teşviklerin kaldırılması nedeniyle oluştuğunu bildirdikten sonra eksik kalan kısım için de çeşitli ödeme planları bildirmiştir.

Taraflarca yazılan ve resmi olan belgeler dikkate alındığında akdin çekilmez hale geldiğinin kabulü mümkün değildir. Dosyada taraf olmayan ve her zaman 3.kişilerden elde edilmesi mümkün olan yazılar delil olarak değerlendirilemez.

Hal böyle olunca davanın reddi gerekirken, delil takdirinde hataya düşülerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.