Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2009/181 K.2009/1495

Taraflar arasındaki ihtiyati hacze itiraz davasının yapılan yargılaması sonunda kararda yazılı nedenlerden dolayı itirazın reddine yönelik olarak verilen kararın süresi içinde ihtiyati hacze itiraz eden vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

İhtiyati haciz isteyen vekili, çeke istinaden ihtiyati haciz talebinde bulunmuş, istem uygun görülerek mahkemece ihtiyati haciz kararı verilmiştir. İhtiyati hacze itiraz eden vekili, müvekkilinin adresinin ..., çekin keşide yerinin de İstanbul olduğunu belirterek yetkisizlik nedeniyle ihtiyati haczin kaldırılmasını talep etmiştir. Mahkemece borçlunun itirazında birden fazla yetkili yer mahkemesi göstermesi nedeniyle yetki itirazının ve ihtiyati haczin kaldırılması talebinin reddine karar verilmiştir. İhtiyati hacze itiraz eden vekili kararı temyiz etmiştir.

İcra ve İflâs Kanunu'nun (İİK’nın) 258,I hükmüne göre, “İhtiyati hacze 50’nci maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir.” Anılan Kanunun 50’nci maddesi de Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun yetkiye dair hükümlerinin kıyasen uygulanacağını öngörmüştür. Söz konusu atıf sadece yetkili mahkemenin belirlenmesine yöneliktir.

İhtiyati hacizde yetkiyle ilgili diğer hukukî meselelerde, öncelikle İcra ve İflâs Kanunundaki özel hükümler uygulanmalı, bu hükümlerin yetersiz olması hâlinde ihtiyati haciz müessesesinin niteliğine uygun düştüğü ölçüde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu kıyasen tatbik edilmelidir.

İİK’nın 265,III hükmüne göre, “Mahkeme gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder.” Bu hüküm uyarınca, yetki itirazının yerinde görülmesi hâlinde ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilir. Diğer bir anlatımla yetki itirazının kabulü hâlinde mahkemece HUMK’un 27. maddesine göre, dosyanın yetkili mahkeme belirtilmek suretiyle yetkisizlik kararı ile gönderilmesine karar verilemez ve aynı Kanunun 193. maddesindeki usul uygulanamaz.

Birden fazla yetkili mahkemenin bulunması hâlinde ihtiyati haciz isteyen alacaklı, borçlunun yetki itirazında belirttiği yetkili mahkemede ihtiyati haciz talep etmek zorunda olmadığından, borçlunun HUMK’un 23.maddesi anlamında yetkili mahkemeye ilişkin seçimlik bir hakkı da bulunmamaktadır.

Yetki itirazının kabulü suretiyle ihtiyati haczi kaldırılan alacaklı, borçlunun yetki itirazında belirttiği yerle sınırlı olmaksızın yetkili herhangi bir yerden tekrar ihtiyati haciz talebinde bulunabileceğine göre, borçlunun da yetki itirazında birden fazla yer gösterebilmesi taraflar arası eşitlik ve menfaatler dengesine de uygun düşer.

İhtiyati hacizde, mahkemenin yetkili olup olmadığını belirleyerek isabetli bir sonuca ulaşması ve kötüniyetli itirazların engellenmesi için yetki itirazında bulunan borçlunun itirazlarını gerekçelendirerek ispat etmesi zorunludur. Zira mahkemenin yetkisiz olduğuna karar verebilmesi için hangi mahkeme veya mahkemelerin yetkili olduğunu gerekçesinde belirtmesi gerekir. Borçlunun itirazında yetkili mahkemeyi belirtmemesi veya gösterdiği mahkemenin yetkili olduğunu ispat edememesi hâlinde yetki itirazı da reddedilmelidir.

Mahkemece yukarıdaki açıklanan hukukî esaslar çerçevesinde yetki itirazının değerlendirilerek varılacak uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken, yetki itirazında birden fazla yer mahkemesinin gösterildiği gerekçesiyle yetki itirazın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

E:G:B