Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2009/998 K.2009/8386

1086 S. HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU(MÜLGA) [ Madde 290 ]

"İçtihat Metni"

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davacılar vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine, temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Davacı vekili, müvekkili ile davalının kardeş olduğunu, davalının 31.12.2004 keşide tarihli bir çeke dayanarak müvekkili aleyhine takibe geçtiğini, çekin keşidecisinin davacılar ve davalının ortak murisi Nermin olduğunu, takibe konu çekle bir borçlanma yapılmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, murisin vekili olarak hareket eden davalının 13.01.2004 tarihinde azledildigini, murisin çekte yazılı meblağ kadar borçlanmasını gerektiren hiçbir neden bulunmadığını, çekin mirasçı olan davacıları mirastan yoksun bırakmak amacıyla muvazaalı olarak keşide edildiğini ileri sürerek müvekkillerinin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevabında, davacıların iddialarını aynı güçte bir belge ile ispat edebileceğini, çekteki imzanın Nermin'e ait olduğunun Adli Tıp Kurumu raporu ile sabit bulunduğunu, muvazaa iddiasının gerçek dışı olduğunu, K... Kolektif Şirketi'ne ait ipotekli taşınmazın V...bank A.Ş. tarafından satışa çıkarıldığını ve alacağa mahsuben V...bank tarafından alındığını, daha sonra taşınmazın müvekkili tarafından V...bank'tan alındığını, ancak annesi Nermin adına tapuya tescil edildiğini, gerçek malik olan müvekkilinin hak kaybına uğramaması için 31.12.2004 tarihli 850.000 TL bedelli dava konusu çekin müvekkiline verildiğini, çekin gerçek bir borç ve alacak ilişkisine dayandığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan delillere göre, dava konusu çekin muvazaalı olarak keşide edildiğinin ispat edilemediği, davacıların çekin ödeme dışında başka bir amaçla verildiğini gösteren delil sunmadığı ve yemin deliline de başvurmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacılar tarafından temyiz edilmiştir.

Davacıların ve davalının müşterek murisi Nermin'in keşide ettiği, lehdarı davalı Fatih olan 31.12.2004 keşide tarihli çek davalı tarafından davacılar aleyhine takibe konulmuş, davacılar çekin mirasçı olan davacıları mirastan yoksun bırakmak amacıyla muvazaalı olarak keşide edildiğini ileri sürerek menfi tespit davası açmıştır.

Senede karşı menfi tespit davası açıldığına göre HUMK'nın 290. maddesi uyarınca senede bağlı olan her çeşit iddiaya karşı defi olarak ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler, ispat sınırından az bir miktara ilişkin olsa bile ancak senetle ispat edilebilir. Hükümde öngörülen senede karşı senetle ispat kuralı senedin tarafları için geçerlidir.

Senedin tarafları kavramına külli halefler yani mirasçılar da dahil olduğundan, mirasçıların külli halef sıfatıyla senede karşı dava açmaları halinde, iddialarını ancak senetle (yazılı delille) ispat edebilirler. Ancak, mirasçılar külli halef sıfatıyla değil de sadece kendi haklarına dayanarak dava açarlarsa, senede karşı olan iddialarını senet (kesin delil) ile ispat etmek zorunda olmayıp, tanıkla ispat edebilirler (HGK 21.04.1978, 13-3608/338, HGK 12.04.1985, 4-558/317).

Somut olayda davacılar (mirasçılar), senedin davacıları (mirasçıları) mirastan yoksun bırakmak amacıyla muvazaalı olarak düzenlendiğini iddia ettiklerine göre, burada halefiyete değil, mirasçı olan davacılar kendi haklarına dayanarak dava açtıklarından senede karşı senetle ispat kuralı burada uygulanmaz.

Mahkemece bu yönler gözetilmeden karar verilmesi isabetsiz olduğu gibi, mirasçı olan davacılar senet bedelinden kendi payları oranında sorumlu olduğundan paylarına düşmeyen kısımdan sorumlu tutulmaları da kabul şekli itibariyle usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.