Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2010/11642 K.2011/6439

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalılar vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, davalı ...'ın diğer davalı ... Tesisat A.Ş.ye sattığı mal bedeli karşılığı olarak 2.6.2000 keşide tarihli 16.159.417.000.-TL.bedelli çeki aldığını, bu çekin davalı...San.Tic.Ltd.Şti. tarafından ciro edildiğini, davalı ...'ın davalı Yapı Kredi Bankasından kullandığı kredinin teminatı olmak üzere bu çeki davalı bankaya verdiği,

kredi borcu ödenmeyince karşılıksız çıkan çekin bankaca icra takibine (İstanbul 13.İcra Müdürlüğünün 2000/12104) konu edildiğini, müvekkilinin banka alacağını ödeyerek alacağı temlik aldığını, borçlu davalı Urgancılar A.Ş.nin eski alacaklı bankanın icrayı takipsiz bırakması nedeniyle zamanaşımı def'inde bulunduğunu ve icra mahkemesince takipten sonraki zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına karar verildiğini, bu nedenle müvekkilince İstanbul 3.İcra Mahkemesinin 2005/9283 sayılı dosyası ile genel haciz yolu ile takibe girişildiğini,

davalıların bu takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Vana San.Tic.Ltd.Şti.vekili, çekin zamanaşımına uğradığına ilişkin İstanbul 10.İcra Mahkemesinin 29.4.2005 tarihli 2005/529 Esas, 2005/6903 Karar sayılı ilamı bulunduğunu, dava açma zamanaşımı süresinin dolduğunu belirterek davanın reddini istemiştir. Davalı Urgancılar A.Ş. vekili de, zamanaşımı itirazında bulunarak davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Mahkemece yapılan yargılama sırasında davalı ... ölmüş, davacı vekili mirasçıları aleyhine davaya devam etmeyeceğini belirtmiştir. Davacının alacağını temlik aldığı davalı bankaya icra takibindeki kusuru nedeniyle husumet yöneltilmiş ise de, bu davalıya husumet yöneltilemeyeceği, çekin keşidecisi olan Urgancılar A.Ş. ile lehdarı ve 1.cirantası olan ...

Ltd.Şti. arasında organik bağ bulunduğu, mal satışı nedeniyle bu çekin davalı ...'e verildiği, hal böyle olunca bu iki şirketin de karşılıksız çıkan çekten dolayı sorumluluklarının bulunduğu gerekçeleri ile davalılar Urgancılar A.Ş. ve ...

Ltd.Şti. yönünden davanın kısmen kabulüne, davalıların itirazlarının 16.159.42.-TL.asıl alacak, 51.368.93.-TL.işlemiş faiz tutarı üzerinden iptaline, asıl alacağa takip tarihinden itibaren işletilecek değişen oranlardaki avans faiziyle takibin devamına, hükmolunan miktarın % 40'ı oranındaki icra inkar tazminatının bu davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, hüküm davalılar Urgancılar A.Ş. ile ... Ltd.Şti. vekilince temyiz edilmiştir.

Dava, çeke dayalı ilamsız icra takibine yönelik itirazların iptali istemine ilişkindir.

Dava konusu çekin keşidecisi, Urgancılar A.Ş, lehdarı ve 1.cirantası ... Ltd.Şti. 2.cirantası ... ve yetkili hamili Yapı Kredi Bankası olup, bu çeke dayalı olarak girişilen kambiyo senetlerine mahsus yolla takip sırasında alacağın davacı ... Gögüş'e temlik edildiği dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. Alacağın temliki hükümlerine göre temlik alan temlik edenin haklarına halef olacağından uyuşmazlığın bu çerçevede çözümlenmesi gerekmektedir.

Dava konusu çekin TTK.nun 708.maddesi gereğince süresinde muhatap bankaya ibraz edildiği anlaşılmış ancak kambiyo senetlerine mahsus yolla girişilen icra takibi altı aydan fazla takipsiz bırakıldığından çekin borçlu Urgancılar A.Ş. yönünden zamanaşımına uğradığı belirtilerek icra mahkemesince icranın geri bırakılmasına karar verilmiş ve bu karar Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşmiştir. Bu durumda uyuşmazlığın çözümü yönünden zamanaşımına uğramış çeklerle ilgili kuralların gözetilip değerlendirilmesi gerekir.

Zamanaşımına uğramış çekler bakımından Kambiyo Hukukundan kaynaklanan haklar yitirilir ise de taraflar arasında temel ilişki bulunması halinde bu durumdaki bir çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanılabilir ve alacağın her türlü delille ispatı mümkün hale gelir. Nitekim bu hususlara yerel mahkeme gerekçesinde de değinilmiştir. Ne varki somut olayda alacağı temlik eden Yapı Kredi Bankası ile keşideci Urgancılar A.Ş. ve lehdar ... Ltd.Şti. arasında temel ilişki bulunmamaktadır. Zira çek ...'ın cirosu ile Yapı Kredi Bankasına geçmiş bulunmaktadır. Hal böyle olunca olayımızda yazılı delil başlangıcı ile ilgili kuralların uygulama yeri bulunmamaktadır.

Taraflar arasında temel ilişki bulunmadığına göre olayda TTK.nun 730/14.maddesi yollamasıyla aynı Kanunun 644.maddesi hükmünün uygulanıp uygulanmayacağının tartışılması gerekir. Ancak anılan yasa hükmüne göre sebepsiz zenginleşme iddiası ile açılan davada çekin 6 aylık zamanaşımı süresinden sonra 1 yıllık dava zamanaşımı süresi bulunmaktadır. Hükmü temyiz eden davalılar zamanaşımı savunmasını ileri sürdüklerine göre mahkemece bu çerçevede zamanaşımı def'i yönünden inceleme yapılıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, somut olaya uygun düşmeyen gerekçelerle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.