Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2011/11028 K.2012/3631

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, müvekkili ile davalı ... Otomotiv İnş. San. Ltd. Şti. arasında 20.02.2008 tarihli sözleşme yapılarak davalının ithal edeceği oto yedek parçalarının temini ve satın alınması konusunda anlaşıldığını, davalının 15.09.2008 keşide tarihli 8300 TL, 31.10.2008 keşide tarihli 8.000 TL bedelli çekleri aldığı halde malları teslim etmediğini, çekleri iade etmeyip diğer davalı şirketine ciro ettiğini ileri sürerek çeklerden dolayı davalılara borçlu olunmadığının tespitine, çeklerin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... şirketi vekili, müvekkilinin iyi niyetli hamil olduğunu, davacının diğer davalıya karşı ileri sürebileceği def'ileri müvekkiline karşı ileri süremeyeceğini, kaldı ki müvekkilinin faturalara dayalı olarak çekleri diğer davalıdan aldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

Diğer davalı ... Ltd. Şti vekili, taraflar arasında yazılı bir sözleşmenin bulunmadığını, davacının müvekkiline piyasaya sürmesi veya teminat olarak kullanması için çekleri verdiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, davacı ile davalı ... Ltd. Şti. arasındaki sözleşme gereğince verildiği anlaşılan avans çeki niteliğindeki davaya konu çeklerin davalı şirketine yönetmeliğin 22/2 maddesi uyarınca usulüne uygun olarak devredildiği, şirketinin TTK' nun 599. maddesi gereğince bilerek davacının zararına hareket ettiğinin kanıtlanamadığı, davacının şirketine karşı kişisel def'ileri ileri süremeyeceği, bu davalı yönünden davanın reddi gerektiği, ancak davacı ile diğer davalı ...

Otomotiv İnş. San. Tic. Ltd. Şti. arasındaki akdin anılan davalı tarafın edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle davacı tarafından haklı olarak feshedildiği, çeklerin iade edilmediğinin 28.07.2008 tarihli belge ile tespit edildiği, davalı ... Ltd. Şti' nin davaya konu çekleri iade ile yükümlü olduğu gerekçesiyle. A- Davalı ... Hizmetleri A.Ş.'ne karşı açılan davanın reddine, B- Davalı ... Otomotiv İnş. San. Ltd.

Şti.'ne karşı açılan davanın kabulü ile davaya konu çeklerden dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, çeklerden dolayı ödenen 16.300 TL'nin istirdadına karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davalı ... Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti. ile davacı şirket arasında akdedilen ve bir örneği dosyaya sunulan sözleşme uyarınca sözleşmede teslim tarihleri belirlenen mallara karşılık olarak davacı tarafından davalı ... Otomotiv San. Tic. Ltd.

Şti.'ne dava konusu çekler de dahil olmak üzere muhtelif avans çekleri verildiği ve sözleşme içeriğindeki malların zamanında teslim edilmemesi halinde bu çeklerin iade edileceğinin kararlaştırıldığı görülmüş, daha sonra yine taraflar arasında düzenlenen 28.07.2008 tarihli fesih sözleşmesinde ise ... Otomotiv San. Tic. Ltd.

Şti' nin yukarıda belirtilen sözleşmeden kaynaklanan edimlerini yerine getirmemesi sebebiyle sözleşmenin feshedildiği, sözleşme gereğince teslim edilen avans çeklerinin bedelsiz kaldığı ve davalı ... Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti.'nin iade etmeye çalışacağı açıkça belirtilmiştir. Nitekim dava konusu çeklerin davalı ... Ltd. Şti'ne avans olarak verildiği ve karşılığında mal teslim edilmediği yerel mahkemenin de kabulünde olup bu husus, davalı ... Ltd.

Şti'nin hükmü temyiz etmemesi nedeniyle anılan davalı yönünden kesinleşmiştir.

Davalı ... Hizmetleri A.Ş, dava konusu çekleri diğer davalı ile arasındaki factoring sözleşmesi uyarınca temlik almıştır. Factoring sözleşmesi, Borçlar Kanunu'nda tip sözleşme olarak düzenlenmemiş olup temelinde alacağın temliki hükümlerini de barındıran birden fazla sözleşmenin oluşturduğu karma nitelikli atipik sözleşme olarak ortaya çıkmıştır. Hal böyle olunca Factoring ilişkilerinde borçlu, BK 167/1 maddesi uyarınca önceki alacaklıya karşı ileri sürebileceği def'ileri temlik alan durumundaki factoring şirketine karşı da ileri sürebilir.

Somut olayda davacının davalı ... Ltd.Şti.'ne vermiş olduğu avans çekleri karşılığında mal teslim edilmediği kanıtlandığına göre bu yöne ilişkin ödemezlik def'inin BK 167/1 maddesi uyarınca davalı ... şirketine karşı da ileri sürülebileceği, olayda TTK 599. maddesi hükmünün uygulama yeri bulunmadığı ve sonuç olarak davanın factoring şirketi yönünden de kabulü gerektiği gözetilmeden yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.