Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2011/15418 K.2012/6460

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, davalı tarafından takibe konulan çek bedelinin ödendiğini bildirerek çek nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, çek bedeline ilişkin bir talep ve çek bedeli ile ilgili bir icra takibinin bulunmadığını, talebin, çekin karşılıksız çıkması sebebiyle %5 çek tazminatına ilişkin olduğunu, davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan delillere göre; davacı aleyhine çek bedelinin tamamı için herhangi bir takip yapılmadığı, takibin çek tazminatına yönelik olduğu açıkça belirtilerek yapıldığı, bu çeke yönelik herhangi bir takip yapılmayacağının da davalı tarafın dilekçesi içeriğinden anlaşılıp çek bedelinin ödenerek çek hesabının kapatıldığı, ancak ödemelerin karşılıksız şerhi verilmesinden sonra yapılmış olması nedeniyle davalının çek tazminatına hak kazandığı, davanın ilk celse öncesinde cevap dilekçesi ile kabul edildiği gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı, davalı tarafından Bakırköy 12.İcra Müdürlüğü'nün 2008/12441 Esas sayılı dosyasında takibe konulan 30.09.2008 tarihli 21.830 TL'lik çeke karşılık davalıya banka havalesi ile ödemeler yapıldığını, ödemelere rağmen çek aslının iade edilmediğini ileri sürerek borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davacı vekili, Bakırköy 12. İcra Müdürlüğü'nün 2008/12441 sayılı dosyadan takibe konu edilen alacaktan dolayı borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

Bakırköy 12. İcra Müdürlüğü 2008/12441 sayıl dosyada takip dayanağı 30.09.2008 tarihli çek gösterilmiş ve 10799 TL asıl alacak talep edilmiştir.

Davalı alacaklı Tuzla İcra Müdürlüğü'nün 2008/12228 sayılı dosyasından çeke dayanarak 1091,50 TL alacak talep etmiş, bu takip itirazla durdurulmuş olup, davacının çek tazminatı ile ilgili bu takip yönünden davası bulunmamaktadır.

Davalı cevabında dava konusu çekle ilgili %5 çek tazminatı haricinde talebi bulunmadığını belirttikten sonra davacı tarafından yapılan ödemeleri faturadan kaynaklanan alacaklara mahsup edildiğini, bakiyesi için 10799 TL üzerinden takibe girişildiğini bildirmiştir.

Mahkemece öncelikle, davalının beyanları HMK'nun 31. maddesi uyarınca açıklığa kavuşturulmalıdır. Davanın konusu 2008/12441 esas sayılı takip dosyası olduğuna göre, mahkemece hakimin aydınlatma ödevi çerçevesinde davalıdan açıklama istenip beyanlar arasındaki farklılık açıklığa kovuşturulduktan sonra toplanan deliller değerlendirilerek varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmelidir. Bu yönler gözetilmeden hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi dava konusu yapılmayan çek tazminatından dolayı da davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi HMK'nun 26.maddesine aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.