Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2011/377 K.2011/12318

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hüküm süresi içinde davacı vekilince her ne kadar duruşmalı olarak temyiz edilmiş ise de miktar itibariyle bu istemin reddi ile incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, müvekkilinin davalıya karşı ... 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2008/544 E.sy.dosyası ile verilen çek iptali kararına dayanarak başlattığı takibe vaki itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, davacıya borcu bulunmadığını, çek iptal kararının borçluluğu saptamayıp, kesin hüküm teşkil etmediğini, dava konusu çekin yetkili hamil tarafından ibraz edilmesi halinde bir daha ödemek zorunda kalacağını, dava konusu çeklerden 8173414 nolu çekin bankadan karşılığının alındığını bildirerek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece toplanan delillere göre, çek üzerinde davacıya ait cironun görülmediği, davacının çeki davalıdan ciro yolu ile almadığı ve davacı ile keşideci davalı arasında ticari bir ilişki bulunmadığı, dolayısıyla davalıya karşı temel ilişkiye dayanılarak alacağın ispatlanmasının da mümkün olmadığı, davacının kendi cirantasına başvurarak aralarındaki temel ilişkiye dayanarak alacağını ispatlayabileceği gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Uyuşmazlık, hamiline düzenlendiği ileri sürülen iki adet çekin zayi edildiği iddiasıyla açılan zayi nedeniyle iptal davası sonunda elde edilen iptal kararına dayanılarak çek bedellerinin tahsili için girişilen icra takibine yönelik itirazın iptaline ilişkindir.

Davalı, çeklerden birinin ödendiğini savunmuş, diğerinin ise yetkili hamil tarafından ibraz edilmesi halinde ödeneceğini bildirmiştir.

Somut olayda uyuşmazlığın çözümlenmesi için TTK.558/2 ve 564/1 maddesi hükümlerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

TTK.564/1.maddesine göre; “İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da dermeyan veya yeni bir senet ihdasını talep edebilir.”Anılan Yasanın 558/2.maddesinde ise; “hile veya ağır kusuru bulunmadıkça borçlu vadenin hululünde senedin mahiyetine göre alacaklı olduğu anlaşılan kimseye ödemede bulunmakla borcundan kurtulur.”hükmüne yer verilmiştir.

İptal kararı, iptal edilen senet yerine geçmez, sadece davacının senedi ibraz edememesine rağmen hak sahibiymiş gibi kabul edilmesine ve senet arada ödenmemişse ve hak mevcutsa hakkı talep edebilmesine imkan verir, yani iptal kararı hamili elinde senet olmadığı halde, iptal kararını göstermek suretiyle ve hüviyetini ispat ederek, borçludan ifayı talep etme hakkına sahiptir. Kuşkusuz borçlunun, iptal kararına rağmen davacının hak sahibi olmadığını iddia etmek imkanı vardır.

Ancak, bunun sonuçlarına kendisinin katlanacağı tabidir. Ödemede bulunduğu şahıs gerçek alacaklı olmasa dahi, mevcut iptal kararına güvenerek yaptığı ödemeyle, borçlu borcundan kurtulur (TTK 558/2.). Davacının gerçek alacaklı olmadığını bildiği veya bu hususta hileli davrandığı kabul edilebildiği takdirde, yaptığı ödemenin borçluyu borcundan kurtarması ise mümkün değildir (Bu açıklamalar için Bkz. Prof.Dr. Fırat Öztan, Kıymetli Evrak Hukuku 2.Bası, ... 1997, sayfa 277.

Prof.Dr.Naci Kıracıoğlu, Kıymetli Evrak Hukuku, S.Baskı, ... 1999, sayfa 58-61. Prof.Dr.Reha Poray-Ünal Tekinalp-Kıymetli Evrak Hukuku Esasları, 19.Bası, ... 2010, sayfa 99; Araş.Gör.Hanife Öztürk (Dirikkan), Kıymetli Evrakın Ziyaı ve İptali, ... 1990, sayfa 86-87).

Mahkemece, belirtilen bu ilkeler çerçevesinde araştırma ve inceleme yapılarak çeklerden biri yönünden davalının ödeme savunması üzerinde de durulup tüm deliller toplandıktan sonra varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yanılgılı gerekçelerle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.